بركرانه‌ی صحیفه‌ی سجادیه 1‏

اشاره:‏
در این مجموعه نوشتار بر آنیم تا افق نگاه آسمانی حضرت سجاد را در برخی از موضوعات، از لابلای ‏دعاهای صحیفه‌اش بدست آوریم و خود را برای نیل به آستان كبریایی آن امام همام، كه جایگاه انسان ‏كامل است، مهیا سازیم. ‏

جرعه‌های كلام آن امام عزیز، گوارای وجودتان

اخلاق و كردار‎ ‎ناپسند

بخشی از دعای ششم صحیفه سجادیه‏:

‎ پناه‎ ‎ببرید به خداوند بزرگ از اخلاق ناستوده و كردارهای ناپسندیده كه نام ‏برده می‌شود‎:

‏1‏‎- ‎طغیان حرص.‏‎

‏2‏‎- ‎تندی خشم.‏‎

‏3‏‎- ‎غلبه حسد‎.

‏4‏‎- ‎ضعف نیروی‎ ‎صبر‎.

‏5‏‎- ‎كمی قناعت.‏‎

‏6‏‎- ‎سوء خلق.‏‎

‏7‏‎- ‎افراط در شهوت.‏‎

‏8‏‎- ‎غلبه عصبیت.‏‎

‏9‏‎- ‎پیروی هوس.‏‎

‏10‏‎- ‎مخالفت با راه هدایت.‏‎

‏11‏‎- ‎به خواب غفلت فرو رفتن.‏‎

‏12‏‎- ‎اقدام بر تكلف.‏‎

‏13‏‎- ‎برگزیدن باطل به جای حق.‏‎

‏14‏‎- ‎پافشاری بر گناه.‏‎

‏15‏‎- ‎خرد شمردن معصیت.‏‎

‏16‏‎- ‎بزرگ شمردن طاعت.‏‎

‏17‏‎- ‎تفاخر توانگران.‏‎

‏18‏‎- ‎تحقیر نسبت به درویشان و بی چیزان و فقرا و مستمندان و مستضعفان.‏‎

‏19‏‎- ‎كوتاهی در حق زیردستان.‏‎

‏20‏‎- ‎ناسپاسی نسبت به كسی كه بر ما حقی داشته‏‎ ‎باشد‎.

‏21‏‎- ‎كمك به ستمگر و ظالم.‏‎

‏22‏‎- ‎خوار كردن ستمدیده و مظلوم.‏‎

‏23‏‎- ‎خواستن چیزی كه می‌دانیم حق و حقیقت نیست.‏‎

‏24‏‎- ‎سخن گفتن و اظهار نظر كردن از‎ ‎روی بی اطلاعی.‏‎

‏25‏‎- ‎داشتن قصد خیانت نسبت به همنوعان.‏‎

‏26‏‎- ‎خودپسندی در‏‎ ‎اعمال.‏‎

‏27‏‎- ‎داشتن آرزوهای دراز‏‎.

‏28‏‎- ‎داشتن باطن بد و شر‎.

‏29‏‎- ‎كوچك شمردن‎ ‎گناه خرد‎.

‏30‏‎- ‎اسراف كردن.

شبیه مادر

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر توانای آستان اهل بیت، جناب آقای غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است.

شبیه مادر

تو روح پیکر منی؟ عزیز مادر  منی؟                  مصحف آیه آیه ای یا گل پرپر منی؟

لاله ی سرخ پرپرم، ماه به خون شناورم           قسم  به جان مادرم،  بگو تو خواهر منی

زائر پیکرت شدم،  شبیه مادرت شدم              گناه من بود همین، که تو برادر منی

چه در کنار  قتلگه، چه زیر سم اسب ها           چه بر فراز نیزه ها، امام و رهبر منی

به هر کجا که پا نهم کنار پیکر تو ام                  به هر طرف که رو کنم،  تو در برابر منی

حنجر چاک چاک تو، بوده رگ حیات من             با تن غرق خون خود، روح مطهر منی

ماه به خون طپیده ام، رفتی اگر ز دیده ام         هماره در کنار من، همیشه یاور  منی

نام تو حرف اولم، یاد تو ذکر آخرم                     تو حرف اول منی، تو ذکر آخرمنی

جانِ به لب رسیده ام، همیشه نورِ دیده ام       اگر چه رفتی از برم، هنوز در برِ منی

میثم بی قرار ما، همیشه اشکبار ما              مرثیه خوان مایی و قبول مادر منی

سائل بازار

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر توانای آستان اهل بیت، جناب آقای غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است.

سائل بازار

عمری است که سربار توام یوسف زهرا                تو یاری و من عار توام یوسف زهرا

سرمایه ام اشکی است که آن هم کرم توست      بی مایه خریدار توام یوسف زهرا

خوشتر بُوَد از دیدن گل های بهشتی                     یاد گل رخسار توام یوسف زهرا

با مهر تو باکی ز هجوم گنهم نیست                      من تکیه به دیوار توام یوسف زهرا

با آنکه به زنجیر گنه بسته وجودم                           یک عمر گرفتار توام یوسف زهرا

خوشتر بود از خواب به گلزار بهشتم                       آن لحظه که بیدار توام یوسف زهرا

نام و نسب و شأن و مقامم همه این است           خاک ره زوار توام یوسف زهرا

مگذار گنه پرده کشد بین من و تو                          من تشنه ی دیدار توام یوسف زهرا

بر سلطنت هردو جهان ناز فروشم                         تا سائل بازار توام یوسف زهرا

من میثم و وصف تو بود میوه ی نخلم                     بی برگم و پر بار توام یوسف زهرا

سرخی شفق

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر توانای آستان اهل بیت، جناب آقای غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است.

سرخی شفق

جانم شرار آه و دلم دشت کربلاست                  گوشم هر آنچه می شنود شور نینواست

ایمان نشان خنجر و شمشیر و تیر و سنگ        قرآن به نیزه، دین خدا زیر دست و پاست

چشم همه فرات و نفس هاست یا حسین        دل ها زموج خون همه گودال قتلگاست

فواره می زند زگلوی حسین خون                      خونی که خونبهاش همان ذات کبریاست

نیزه به سینه، تیر به دل، داغ بر جگر                  در حنجرش شرار عطش، بر لبش دعاست

خونی که ریخت از گلوی تشنه ی حسین           خون خدای عزوجل، خون انبیاست

هفتاد و دو ذبیح که دیده به یک منا؟                   اندام، قطعه قطعه و سرهایشان جداست

این دود خیمه های حسین است بر فلک           یا آسمان، سیه شده یا دودِ آه ماست

آتش گرفته دامن یک دختر یتیم                         فریاد می زند که عموجان من کجاست؟

از ترس تازیانه و از بیم کعب نی                         اشکش روان به دیده ولی، گریه بی صداست

بر سینه ای که نیزه فرو رفته بارها                     باللَّه قسم فشار سُم اسب، نارواست

خورشید خون گرفته ی صحرای کربلا                 گه روی دست شمر و گهی روی نیزه هاست

رگ های پاره پاره نشان می دهد درست           رو بوده روی خاک زمین، ذبح از قفاست

میثم! قسم به اشک شفق، سرخی شفق      از خون سرخِ قافله سالارِ کربلاست

تنها میان دشمن

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر توانای آستان اهل بیت، جناب آقای غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است.

تنها میان دشمن

سپر کردی به تیغ و تیر و نیزه، پیکر خود را               گرفتی جای پرچم روی دست خود، سر خود را

تمام عمر من با تو، تو با من بوده ای، چون شد        که تنها می گذاری بین دشمن خواهر خود را

کمی خم شو به زیر پای اسب خود نگاهی کن        فرود آ در بغل گیر ای برادر دختر خود را

عزیز فاطمه دشمن نبیند تا که تنهایت                    مرو تنها ببر با خود علیّ اصغر خود را

بیا از اشک خود آبی فشانم بر لب خشکت             که سقا جای سقا کرده ام چشم تر خود را

خروش العطش پر کرده این صحرای سوزان را         خبر کن در کنار علقمه، آب آور خود را

رقیه، نجمه، لیلا، من، سکینه، همرهت هستیم    مکن احساس تنهایی، نگه کن لشگر خود را

سر خود را به بالا گیر تا بوسم گلویت را                   ببوسم باز جای بوسه های مادر خود را

اگر باور ندارند این سپه جدت پیمبر را                     دوباره روی دستت گیر نعش اکبر خود را

چنان از شعله های آه زینب پر شدی میثم             که جای شعر پُر کردی زآتش دفتر خود را

دوبیتی ها

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر توانای آستان اهل بیت، جناب آقای غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است.

دوبیتی ها

زخون دل به نعشت گل فشانم

کنار جسم مجروحت بمانم

زخون حنجرت گیرم وضویی

به زخم پیکرت قرآن بخوانم

•••

به چشمم اشک دامن دامن تو است

دلم صد پاره چون پیراهن تو است

زیارتگاه رگ های بریده

زیارت نامه ام زخم تن تو است

•••

چگونه تن به زیر ننگ دادند

چگونه با تو حکم جنگ دادند

نه تنها منع از آبت نمودند

جواب آب را با سنگ دادند

•••

یقین دارم ز قرآن سر بریدند

هم از دین هم ز ایمان سر بریدند

اگر چه آب مهر مادرت بود

تورا با کام عطشان سر بریدند

•••

ولیّ کبریا را سر بریدند

امام اولیا را سر بریدند

گواهی می دهم با کشتن تو

تمام انبیا را سر بریدند

•••

به دل بغض نبی را چاره کردند

عیال الله را آواره کردند

زخنجر گشت قرآن آیه آیه

تمام آیه ها را پاره کردند

عصمت کبریا

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است و همراه فایل صوتی " "سبك نوحه‌خوانی" آن تقدیم می‌گردد، تا مداحان اهل بیت و دوستانی كه قصد نوحه‌خوانی در این ایام عزیز را دارند، از آن بهره‌مند شوند.

عصمت کبریا

عصمت کبریا شمع سوزان منم

عازم کوفه و شام و یران منم

یا حبیبی حسین یا حبیبی حسین (2)

***

پسر فاطمه بسته شد محملم

ای عزیز دلم حل نما مشکلم

یا حبیبی حسین یا حبیبی حسین (2)

***

بوده ام ناظر صحنه ی کربلا

دیدم آتش زدند همه ی خیمه ها

یا حبیبی حسین یا حبیبی حسین (2)

                   نوحه های حاج مهدی خرازی

ریحانه ی فاطمه

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است و همراه فایل صوتی "سبك نوحه‌خوانی"" آن تقدیم می‌گردد، تا مداحان اهل بیت و دوستانی كه قصد نوحه‌خوانی در این ایام عزیز را دارند، از آن بهره‌مند شوند.

ریحانه ی فاطمه

گل های باغ خاتم الانبیا

پرپر شده بدشت کرب و بلا

بانگ وا غربتا

می رود بر سما

پیکر سالار شهیدان

مانده بروی خاک سوزان (2)

***

ریحانه ی فاطمه با سوز وآه

گشته روان به جانب قتلگاه

دارد این زمزمه

زینب فاطمه

پیکر سالار شهیدان

مانده بر روی خاک سوزان (2)

***

عمه ی مظلومه ی تو مهدیا

می بوسد آن رگ های بریده را

مهدیِ منتظر

کن به ما یک نظر

پیکر سالار شهیدان

مانده به روی خاک سوزان(2)

                     نوحه های حاج مهدی خرازی

سر در گریبان حسین

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر توانای آستان اهل بیت، جناب آقای غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است و همراه فایل صوتی "سبك نوحه‌خوانی" " آن تقدیم می‌گردد، تا مداحان اهل بیت و دوستانی كه قصد نوحه‌خوانی در این ایام عزیز را دارند، از آن بهره‌مند شوند.

شب یازدهم محرم(نوحه)

فلک سر در گریبان حسین است

شب شام غریبان حسین است

حسین جانم حسین جانم حسین جان

زمین و آسمان را غم گرفته

به مقتل فاطمه ماتم گرفته

حسین جانم حسین جانم حسین جان

همه امشب نماز شب بخوانید

ولی پشت سر زینب بخوانید

حسین جانم حسین جانم حسین جان

بگرد ای آسمان با آه و ناله

به صحرا گم شده طفل سه ساله

حسین جانم حسین جانم حسین جان

زاشک دیده صحرا را بشویید

گل خونین زهرا را بجویید

حسین جانم حسین جانم حسین جان

همه گل های زهرا گشته پرپر

زتیر ونیزه و شمشیر و خنجر

حسین جانم حسین جانم حسین جان

زند مرغ دلم امشب پر و بال

گهی در علقمه، گاهی به گودال

حسین جانم حسین جانم حسین جان

شب فریاد و سوز و اشک و آه است

محمّد در کنار قتلگاه است

حسین جانم حسین جانم حسین جان

شام روز عزا

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر توانای آستان اهل بیت، جناب آقای غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است و همراه فایل صوتی "سبك نوحه‌خوانی" آن تقدیم می‌گردد، تا مداحان اهل بیت و دوستانی كه قصد نوحه‌خوانی در این ایام عزیز را دارند، از آن بهره‌مند شوند.

شب یازدهم (نوحه )

خدایا این شام روز عزا یا غروب شب عید قربان است

زمینِ صحرای کرب وبلا صحنه صحنه زخون لاله باران است

ناله کن ای دل تا سحر امشب

آه و واویلا از دل زینب

بنال ای دخت رسول خدا ای حبیبه ی حق مادر قرآن

که از سنگ و تیغ و تیر و سنان پاره پاره شده پیکر قرآن

ناله کن  ای دل تا سحر امشب

آه و واویلا از دل زینب

غبار صحرا شده کفن و آب غسل تنش اشک پیغمبر

کنار آن جسم غرقه به خون یک طرف پدر و یک طرف مادر

ناله کن  ای دل تا سحر امشب

آه و واویلا از دل زینب

بگردید ای اهل  بیت نبی این سیاهی شب دشت و صحرا را

بجویید از زیر بوته ی خار دسته های گل باغ زهرا را

ناله کن  ای دل تا سحر امشب

آه و واویلا از دل زینب

رود خون از گوش دخترکی، گشته پاره مگرپرده ی گوشش

غم و درد و رنج بی پدری، اشک و دربه دری کرده بی هوشش

ناله کن ای دل تا سحر امشب

آه و واویلا از دل زینب

فلک امشب فکرسوزدل و محوتاب و تب زینب کبراست

مَلَک چشمش در حریم سحر بر نماز شب زینب کبراست

ناله کن  ای دل تا سحر امشب

آه و واویلا از دل زینب

به موج خون درسیاهی شب، نازنین جسم اشجع الناس است

نگهبان کودکان حرم دخت پاک علی جای عباس است

ناله کن  ای دل تا سحر امشب

آه و واویلا از دل زینب

آتش گرفته خیمه ها

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است و همراه فایل صوتی "سبك نوحه‌خوانی" آن تقدیم می‌گردد، تا مداحان اهل بیت و دوستانی كه قصد نوحه‌خوانی در این ایام عزیز را دارند، از آن بهره‌مند شوند.

مادر بیا در کربلا

پرپر شده گل های ما

آتش گرفته خیمه ها

مادر بیا، مادر بیا

جانم از سوز غم رسیده بر لب

برس ای مادرم به داد زینب (2)

حسین جان، حسین جان، جانم حسین جان(2)

خونین بدن ها را ببین

افتاده بر روی زمین

سرها شده از تن جدا

مادر بیا، مادر بیا

جانم از سوز غم رسیده بر لب

برس ای مادرم به داد زینب (2)

حسین جان، حسین جان، جانم حسین جان(2)

مادر ببین گل های من

افتاده بی غسل و کفن

در سرزمین کربلا

مادر بیا، مادر بیا

جانم از سوز غم رسیده بر لب

برس ای مادرم به داد زینب (2)

حسین جان، حسین جان، جانم حسین جان(2)

                                 نوحه های حاج مهدی خرازی

شام غریبان

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است و همراه فایل صوتی " "سبك نوحه‌خوانی" آن تقدیم می‌گردد، تا مداحان اهل بیت و دوستانی كه قصد نوحه‌خوانی در این ایام عزیز را دارند، از آن بهره‌مند شوند.

شام غریبان

کنار گودال زهرا تنها نشسته

آمده مادر با پهلوی شکسته

یا زهرا، یا زهرا، یا زهرا، یا زهرا (2)

دامن طفلی گرفته آتش امشب

پروردگارا برس به داد زینب

یا زهرا، یا زهرا، یا زهرا، یا زهرا (2)

زینب را شکسته شد دیگر پر و بال

سینه زنان آمده کنار گودال

یا زهرا، یا زهرا، یا زهرا، یا زهرا (2)

                       نوحه های حاج مهدی خرازی

گلزار زهرا

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است و همراه فایل صوتی " "سبك نوحه‌خوانی" آن تقدیم می‌گردد، تا مداحان اهل بیت و دوستانی كه قصد نوحه‌خوانی در این ایام عزیز را دارند، از آن بهره‌مند شوند.

گلزار زهرا

شام غریبان گل های باغ طاها است

گل های پرپر شده از گلزار زهراست

مانده عریان در بیابان

جسم شاه شهیدان (2)

فریاد وا محمدا آید ز طفلان

زینب بود امشب پرستار یتیمان

مانده عریان در بیابان

جسم شاه شهیدان (2)

یا بن الحسن در کربلا بنما نظاره

بین جسم هفتاد و دو تن شد پاره پاره

مانده عریان در بیابان

جسم شاه شهیدان (2)

                       نوحه های حاج مهدی خرازی

آيه هاي ريخته

اين شعر از كتاب "يك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر تواناي آستان اهل بيت، جناب آقاي غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقاي حسين فتحي تهيه و تنظيم گرديده است .

آيه هاي ريخته

اي کويرِ خشکِ از خون لاله گون              اي شب تاريک، اي صحراي خون

کوه ها و دره ها و سنگ ها                     شاهد پيکار نام و ننگ ها

اين گلان سرخِ پرپر کيستند؟                  اين بدن هاي مطهر کيستند؟

صحنه صحنه گل به صحرا ريخته              روي هر گل اشک زهرا ريخته

ناله ها چون آتش افروخته                     خيمه ها چون سينه هاي سوخته

تشنگان را اشک ها آتش شده              آب ها در مشک ها آتش شده

سوخته در زخِم دل ها، تيرها                 شرمگين از فاطمه، شمشيرها

ريخته باران اشکِ فاطمه                       در مسير قتلگاه و  علقمه

بلبلان خوابيده زير خارها                        داده جان از ترس دشمن بارها

گوش ها چون قلب ثارالله چاک                اشک ها از چهره ها خون کرده پاک

عابدين در آتش تب سوخته                    در کنارش جان زينب سوخته

خفته در خون، آفتاب علقمه                   زائر او هم علي، هم فاطمه

پيکر بي دست سقا، چاک چاک             مشک و دست و پرچم، افتاده به خاک

قاتلان در خيمه آب آورده اند                   شعله بر قلب رباب آورده اند

شير در پستان مادر سوخته                   آب بر لب هاي اصغر سوخته

تيرها از حنجرش خون خورده اند             مهد نازش را به غارت برده اند

دخترانِ داغدار فاطمه                             داغ روي داغ برقلب همه

خوابگاه غنچه ي پرپر کجاست؟               پشت خيمه تربت اصغر کجاست؟

عقده را از قلب مادر واکنيد                    قبر اصغر را بر او پيدا کنيد

دم به دم از صخره ها خيزد خروش          لحظه اي اين خون نمي افتد به جوش

روز و شب جاري است از چشم همه      خون ثارالله و اشک فاطمه

مرغ شب! آرام، يک دم گوش شو          با نواي فاطمه خاموش شو

بشنو آن مظلومه گويد با حسين           واحسينا واحسينا واحسين

مصحفِ در خاک و خون آميخته               سوره سوره آيه هايت ريخته

اي دلت لبريزِ داغ لاله ها                      اي به قطره قَطره خونت، ناله ها

طايرِ در موج خون پرپر زده                      زخم هايت خنده بر مادر زده

کي زده نيزه به قلبت از جفا؟                 کي جدا کرده سرت را از قفا؟

اي چراغ مهر و مه در مشت تو              گو چه شد انگشتر و انگشت تو؟

شاخه ي ياست کجا افتاده است؟         دست عبّاست کجا افتاده است؟

غم مخور صاحبْ لواي تو منم            پاسدار خيمه هاي تو منم

يوسف از چنگ گرگان، چنگ چنگ         لاله باران گشته از شمشير و سنگ

آفتابي که دو جا بخشيده نور                 هم به مقتل، هم به دامانِ تنور

سوز تو در بيت بيتِ ميثم است             عالم ار سوزد به پاي آن کم است

منت تازیانه

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر توانای آستان اهل بیت، جناب آقای غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است.

منت تازیانه

می روم و نمی رود از سر من هوای تو                      جان شده شمع قتلگه، دل شده کربلای تو

طایر سرخ نینوا!  تا تو فتادی از نوا                               گشته هر استخوان من، یک نیِ نی نوای تو

نیست اگر به تن سرت، چه می شود که خواهرت        بشنود از رگ گلو، ذکر خدا خدای تو

نافله ی دل شبم، زمزمه های یا ربم                           گشت تمام و طی نشد در دولبم دعای تو

من که زپای تا سرم  بوسه گرفته فاطمه                     منّت تازیانه را می کشم از برای تو

 ناله ی یا حسینِ من گشته شهادتین من                   کاش که قسمتم شود سر شکنم به پای تو

نیت حج به قتلگه، تلبیه ذکر یا حسین                        کعبه ی من به نوک نی، صورت دلربای تو

کاش شدی جدا زتن، با لب تشنه راس من                  کاش که بود بر زمین، پیکر من به جای تو

خنده ی زخم تو شده باعث گریه های من                   گریه ی چشم من شده مرهم زخم های تو

جان رسولی و نبی گفته من از تو، تو ز من                  خون خدایی و خدا آمده خونبهای تو

کاش که اشک میثمت یکسره سیل خون شود          هر نفسش شود به دل گریه ی بی صدای تو

شب یازدهم

این شعر از كتاب"یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر توانای آستان اهل بیت، جناب آقای غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است.

شب یازدهم

کی دیده در یم خون، آیات بی شماره؟                    قرآنِ سوره سوره، اوراقِ پاره پاره؟

افتاده بر روی خاک یک ماه خون گرفته                    خوابیده در کنارش هفتاد و دو ستاره

پاشیده اشک زهرا بر حنجر بریده                           گه می کند زیارت، گه می کند نظاره

سر آفتاب مطبخ، تن لاله زاری از خون                     کز زخم سینه دارد گل های بی شماره

از گوشِ گوشواری دو گوشواره بردند                       دارد به گوش خونین خون جای گوشواره

یک کودک سه ساله خفته کنار گودال                       ترسم که شمر آید، در قتلگه دوباره

درخیمه آب بردند، بهر رباب بردند                              سینه شده پر از شیر، کو طفل شیر خواره

مادرعجب دلی داشت، ذکر علی علی داشت           آب فرات می زد بر حنجرش شراره

چون سینه ها نسوزند؟! چون اشک ها نریزند؟!       جایی که ناله خیزد از قلبِ سنگ خاره

یاس سفید و نیلی، طفل یتیم و سیلی                    میثم در این مصیبت، خون گریه کن هماره

عاشورا در آیینه شعر سیف الدین فراغانی

سیف الدین فرغانى (وفات 710 هجرى)

سیف الدین از شاعران توانا و سخنوران استادقرن هفتم هجرى است. اصل او از فرغانه ماوراء النهر بوده ولى در ابتداى عمر به‏شهر «آقسرا» در نزدیكى قونیه از بلاد آسیاى صغیر رفته و در آنجا ساكن گردیده‏است.

سیف از معاصران سعدى و با او مكاتبه و مشاعره داشته است. سیف‏الدین با توجه به‏مرتبه بلند خود در شعر و ادب و عرفان، به سبب انقطاع از مردم و گوشه‏گیرى ازدونان و امتناع از مدح امراى ظالم و فاسد زمان در شهر كوچك «آقسرا» (كه بعداز مرگ وى نیز مركزیت مهمى نیافت) زیست و در همانجا نیز به گمنامى درگذشت.

سیف مكررا شاعران عصر خود را از مدح سفلگان مغول برحذر داشته و گفته است:

از ثناى امرا، نیك نگهدار زبان گرچه رنگین سخنى، نقش مكن دیوارى ظالمى را كه‏همه ساله بود كارش فسق به طمع نام منه، عادل و نیكوكارى هركه را زین امرا مدح‏كنى، ظلم بود خاصه امروز كه از عدل نماند آثارى

اما در عوض آنان را به غزل‏سرائى‏و سرودن اشعار موعظه و پند تشویق كرده است.

از سیف به خاطر آنچه كه در بالا گذشت، در هیچ یك از تذكره‏ها نام و نشانى نیست،در كتابهاى عرفانى هم نامى از او قید نشده است.

علت دیگر گمنامى سیف در تایخ ادب فارسى، آن است كه سیف پس از مهاجرت از ایران‏و اقامت در بلاد روم، دیگر به وطن مراجعت ننموده، و درست در ایامى درگذشت كه‏آسیاى صغیر در زیر سیطره ایلخانان و بیدادگران مغول، جولانگاه فقر و پریشانى وبى‏سامانى گردیده و ارتباط بلاد دیگر با ایران (كه در اوائل قرن هفتم قوت بسیارداشت) به ضعف گرائیده بود.

سیف اگرچه اهل سنت‏بوده، اما ارادت و علاقه فراوانى به اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام داشته است.

او از زمره قدیم‏ترین سخنورانى است كه درباره حضرت اباعبدالله‏الحسین(ع) مرثیه‏سروده است.

از اشعار اوست، در داشتن حب على(ع):

معاویه ز براى یزید همچون سگ

گرفت تخت‏خلافت، چو شیر یزدان مرد

...چنانكه در بالا گذشت، سیف از قدیم‏ترین مرثیه‏سرایان‏ایران است، در مرثیه زیر، سیف كه با دیدى اخلاقى و نصیحت‏گرایانه به حادثه كربلاپرداخته است، مردم را به اقامه مراسم تعزیت «كشته كربلا» و «گوهر مرتضى‏» و«فرزند رسول‏» و زارى نمودن، دعوت كرده و گریه و ندبه را در این عزا، موجب‏نزول «غیث رحمت‏» و شستشوى غبار كدورت از دل دانسته است، آنجا كه گوید:

اى قوم، در این عزا بگریید

بر كشته كربلا بگریید

با این دل مرده خنده تاچند

امروز در این عزا بگریید

فرزند رسول را بكشتند

از بهر خداى را بگریید

از خون‏جگر سرشك سازید

بهر دل مصطفى بگریید

وز معدن دل به اشك چون در

بر گوهر مرتضابگریید

با نعمت عافیت‏به صد چشم

بر اهل چنین بلا بگریید

دل خسته ماتم حسینید

اى‏خسته‏دلان هلا بگریید

در ماتم او خمش مباشید

یا نعره زنید یا بگریید

تا روح كه متصل‏به جسم است

از تن نشود جدا بگریید

در گریه سخن نكو نیاید

من مى‏گویم، شما بگریید

بر دنیاى كم بقا بخندید

بر عالم پر عنا بگریید

بسیار در او نمى‏توان بود

بر اندكى‏بقا بگریید

بر جور و جفاى آن جماعت

یكدم ز سر صفا بگریید

اشك از پى چیست؟تابریزید

چشم از پى چیست؟ تا بگریید

در گریه به صد زبان بنالید

در پرده به صد نوابگریید

نسیان گنه صواب نبود

كردید بسى خطا، بگریید

وز بهر نزول غیث رحمت

چون ابر،گه دعا بگریید (1)

پی نوشت :
دیوان سیف الدین فرغانى، به كوشش ذبیح الله صفا، ج‏1، تهران، 1341، ص 176 و 177

منبع:

محمد قاسم هاشمى، فصلنامه مكتب اسلام>شماره 8

آل عصمت در آیینه شعر سعدی

سعدى نویسنده وشاعر بزرگ قرن هفتم هجرى مى‏باشد، اگرچه وى به سنى شافعى بودن شهره است، اما دست‏كمى از یك عالم شیعه ندارد. و این شعرها كه در ذیل نقل مى‏گردد در افتخار او به‏شیعه بودن یا سنى متمایل به اهل بیت كافى است.

سعدى با آن همه دانش و آگاهى وسیر و سیاحت‏به هنگام تدریس در نظامیه بغداد در برخورد با رجال علم و عمل و بحث‏و جدل با آنان فریاد برآوده كه:

كس را چه زور و زهره كه وصف على كند

جبار در مناقب او گفت هل اتى

زور آزماى‏قلعه خیبر كه بند او

در یكدیگر شكست‏به بازوى لافتا (1)

مردى كه در مصاف، زره پیش‏بسته بود

تا پیش دشمنان نكند پشت‏بر غزا

شیر خدا و صفدر میدان و بحر جود

جانبخش‏در نماز و جهان سوز در دعا

دیباچه مروت و دیوان معرفت

لشگر كش فتوت و سرداراتقیا

فردا كه هر كسى به شفیعى زنند

دست مائیم و دست و دامن معصوم مرتضا

پیغمبرآفتاب منیر است در جهان

وینان ستارگان بزرگند و مقتدا

یا رب به نسل طاهر اولادفاطمه

یا رب به خون پاك شهیدان كربلا

یا رب به صدق سینه شیران راستگوى

یا رب به آب‏دیده مردان آشنا (2)

و در جائى دیگر گوید:

منم كز جان شدم مولاى حیدر

امیرالمومنین آن شاه صفدر على،

كو را خدا بى‏شك ولى‏خواند

به امر حق ولى كردش پیمبر

به رنج اهل بیت و آه زهرا

به خون ناحق شبیر وشبر (3)

بیت دوم اشاره صریح به واقعه غدیرخم دارد، احتمالا براساس این اشعار، سعدى شیعه بوده، اما تقیه مى‏نموده است.

پی نوشت ها:
1- لافتى كه اصل آن لافتى مى‏باشد قسمتى است از حدیث «لافتى الا على لا سیف الا ذوالفقار» یعنى جوانمردى نیست‏به جز على(ع) و شمشیرى نیست‏به جز ذوالفقار (گزیده اشعار كسائى، ص 50).

2-  كلیات سعدى، به اهتمام مرحوم محمد على فروغى، جاویدان، تهران، بى‏تا، ص‏440 - على در شعر و ستایش فارسى، جواهرى وجدى، تهران، 1366، ص 20.

3-  مجالس المومنین، قاضى نورالله شوشترى شهید، ج‏2، تهران، 1376، هجرى قمرى،ص 117.

منبع:

محمد قاسم هاشمى،  فصلنامه مكتب اسلام، شماره 8

بالای صفحه

عاشورا در آیینه شعر مولوی

توصیف و شرح وقایع كربلا، از دیرباز، در شعر عرفانى ما، چه در آثارشاعران شیعى و چه شاعران اهل سنت، سابقه‏اى دیرین دارد و شاعران بزرگى چون :

«سنائى، عطار، سیف‏الدین، فرغانى، جامى، وحشى بافقى، صائب، بیدل دهلوى، عمان‏سامانى‏» و تعدادى دیگر، هر یك به فراخور حال از واقعه عاشورا از دید عرفانى‏خود یاد كرده‏اند.

جلال الدین مولوى بزرگترین شاعر پارسى‏گوى، نیز اشارات عرفانى متعددى به واقعه‏كربلا دارد، از جمله در یك غزل، با لطافت هرچه تمامتر سخن‏سرائى نمموده و دریغ واندوه و آلام خود را رنگى عارفانه داده و مى‏گوید:

كجائید اى شهیدان خدائى

 بلاجویان دشت كربلائى

 كجائید اى سبكروحان عاشق

 پرنده تر زمرغان هوائى

 كجائید اى شهان آسمانى

 بدانسته فلك را در گشائى

 كجائید اى ز جان وجان رهیده

 كسى مر عقل را گوید: كجائى؟

 كجائید، اى در زندان شكسته

بداده وامداران را رهائى

كجائید اى در مخزن‏گشاده

كجائید اى نواى بى‏نوائى (1)

دنباله اشعار مولوى درباره حضرت امام حسین(ع):

تا چه كین دارند دائم دیو و غول

چون یزید و شمر با آل رسول

گفت دانم كز تجوع وزخلا

جمع آمد رنجتان زین كربلا (2)

 آن غریب شهر سربالا طلب

گفت مى‏خسپم درین مسجد به‏شب

مسجدا، گر كربلاى من شوى

كعبه حاجت رواى من شوى (3)

مولوى در دفتر پنجم‏مثنوى خود درباره ابتداى خلقت جسم آدم(ع) و وقتى كه به فرستادن اسرافیل رسیده،این ابیات را هم سروده است:

در دمى از صور یك بانك عظیم

پرشود محشر خلائق را رمیم

در دمى در صور گوئى‏الصلا

بر جهیداى كشتگان كربلا

اى هلاكت دیدگان از تیغ مرگ

بر زنید از خاك، سر شاخ وبرگ (4)

و درباره عزادارى اهل حلب در ایام عاشورا گوید:

به تعزیت داشتن شیعه، اهل حلب هر سالى در ایام عاشورا به دروازه انطاكیه ورسیدن غریب شاعر از سفر و پرسیدن كه این غریو چه تعزیه است؟

روز عاشورا همه اهل حلب باب انطاكیه اندر، تا به شب گرد آید مرد و زن، جمعى‏عظیم ماتم آن خاندان دارد مقیم ناله و نوحه كنند اندر بكا شیعه عاشورا براى كربلا بشمرند آن ظلمها و امتحان كز یزید و شمر دید آن خاندان نعره‏هاشان مى‏رود در ویل ودشت پر همى گردد همه صحرا و دشت یك غریبى شاعرى از ره رسید روز عاشورا و آن افغان‏شنید شهر را بگذاشت و آن سو راى كرد قصد جست و جوى آن هیهاى كرد پرس پرسان مى‏شداندر افتقاد (5) چیست این غم، بر كه این ماتم فتاد نام او و القاب او، شرحم‏دهید كه غریبم من، شما اهل ده‏اید چیست نام و پیشه و اوصاف او تا بگویم مرثیه زالطاف او مرثیه سازم كه مرد شاعرم تا از اینجا برگ و لا لنگى برم آن یكى گفتش كه‏هى دیوانه‏اى تو نه‏اى شیعه، عدوى خانه‏اى روز عاشورا نمى‏دانى كه هست ماتم جانى كه‏از قرنى به است؟ پیش مؤمن كى بود این غصه، خوار قدر عشق گوش، عشق گوشوار پیش مؤمن ماتم آن پاك‏روح شهره‏تر باشد ز صد طوفان نوح (6)

پی نوشت ها:
1-  كلیات دیوان شمس، تصحیح محمد عباسى، ص 1017 - غزلیات شمس، ص 523.

2- مثنوى، محمد مولوى، به اهتمام رینولد نیكلسون، دفتر سوم، تهران، 1353،بیت 72.

3-  همان منبع، بیتهاى 4213 و 4214.

4- همان منبع، دفتر پنجم، ص 904.

5-  افتقاد در بیت هشتم، یعنى گم كردن و از دست دادن چیزى، جستن گم شده‏مهربانى، دلجوئى تفقد (فرهنگ معین، ج‏1، ص 312).

6-  همان، دفتر ششم.

منبع:

محمد قاسم هاشمى، فصلنامه مكتب اسلام، شماره 8

اوج عطش

تو با تنهاییت از خود فرا رفتی به تنهایی

ولی در خود  فرو ماندیم ما جمع تماشایی

تو در اندازه های ناگزیر ما نمی گنجی

تو را هم با تو می سنجیم در عزم و شکیبایی

از اول، آخر کرب و  بلایت را چنین دیدم

 تو و هفت آسمان غربت،  تو و یک دشت تنهایی

نوای گریه باران در این شب های بی پایان

به سوی توست با ما عاشقان گرم هم آوایی

از آن روزی که خونت بر زمین باریده، گردیده

تمام خاک لبریز از شقایق های صحرایی

کسی مثل تو ، لفظ عشق را معنا نخواهدکرد

کسی مثل تو، مثل تو، به این ایجاز و شیوایی

زلالی های یاران تو را تصویر از این بهتر

که جان دادند در اوج  عطش دل های دریایی

به جان تو، که از تو، غیر تو، هرگز نخواهم خواست

ولی دستی تهی دارم مگر بر من ببخشایی

سهیل محمودی

--------------------------------------------------------------------------------

منبع :

کتاب "باکاروان شعر عاشورا"، گردآوردنده : مریم بختیاری ( همسر سهیل محمودی )

زیرنظر : سهیل محمودی ( سید حسن ثابت محمودی )

در مصاف گلوی تو

یدالله گودرزی

خورشید، سر برهنه برون آمد چون گوی آتشین و ، سراسر سوخت

آیینه های عرش ترک برداشت، قلب هزار پاره  حیدر سوخت

از فتنه های فرقه نو بنیاد، آتش به هر چه بود و نبود  افتاد

تنها نه روح پاک شقایق مرد تنها نه بال های کبوتر سوخت

حالت چگونه بود! نمی دانم، وقتی میان معرکه می دیدی

بر ساحل شریعه خون آلود، آن سرو سربلند  تناور سوخت

جنگاوری ز اهل حرم  کم شد، از این فراق قامت تو خم شد

آری! میان آتش نامردان، فرزند نازنین برادر سوخت

هنگام ظهر، کودک عطشان را ، بردی به دست خویش به قربانگاه

جبریل پاره کرد گریبان را وقتی که  حلق نازک اصغر سوخت

در آن کویر تفته آتشناک، آن قدر داغ و غرق عطش بودی،

تا آنکه در مصاف گلوی تو، حتی گلوی تشنه خنجر سوخت

چشمان سرخ و ملتهبی آن روز، چشم انتظار آمدنت بودند

اما نیامدی و ازین اندوه، آن چشم های منتظر آخر سوخت

می خواستم  برای تو  ای مولا! شعری به رنگ مرثیه بنویسم

اما قلم در اول ره خشکید، اوراق ناگشوده دفتر سوخت

منبع:

کتاب "باکاروان شعر عاشورا"

گردآوردنده : مریم بختیاری ( همسر سهیل محمودی )

زیرنظر : سهیل محمودی ( سید حسن ثابت محمودی )

ایّام غم
گو به بلبل بكشد ناله كه ایام غم است  گلشن فاطمه را فصل خزان از ستم است

نوبت ماتم سلطان شهیدان برسید  چشمه اشك ز هر چشم روان دم‏به‏دم است

زین عزا گَرد مصیبت برسیده است به عرش  لوح خونین و چونى شور و نوا در قلم است

این مه آورده خبر باز زكنعان بلا  یوسف آل نبى كشته تیغ ستم است

خبر دیگرش این است كه در جنب فرات  آتش اندر اِرَم و بانگ عطش در حرم است

حجّت عصر در این ماتم عظمى، شب و روز  عوض اشك روان از مژه سیلاب دَم است

آن دَم كه فتاد دست پیغمبرِ آب  یك قطره عطش نبود در باور آب

گلهاى خدا زتشنگى پژمردند  اى خاك تمام كربلا بر سر آب

* * *

اى خون خدا، خدا بُوَد یاور تو  توحید چه خوش نشسته در باور تو

خود چاره تشنه كامى اصغر كن  افتاد زتن دو دست آب آور تو

اسد اللّه‏ خدّامى

اى آب فُرات تشنه احسانت  دین زنده شد از حماسـه دستانت

دست تو بُرید خصم و گردید زبون  از سطوت عزم و صولتِ دنـدانت

حسن احمدزاده عطائى (عطا)

راز رشید

به گونه‌ی ماه

نامت زبانزد آسمان‌ها بود

و پیمان برادریت

با جبل نور

چون آیه‌های جهاد

محکم

تو آن راز رشیدی

که روزی فرات

بر لبت آورد

و ساعتی بعد

در باران متواتر پولاد

بریده بریده

افشا شدی

و باد

تو را با مشام خیمه‌گاه

در میان نهاد

و انتظار در بهت کودکانه‌ی حرم

طولانی شد

تو آن راز رشیدی

که روزی فرات

بر لبت آورد

و کنار درک تو

کوه از کمر شکست   

                    زنده یاد سید حسن حسینی

بشنو از علقمه و مشك و عَلَم

آیتى بیرجندى

بشنو از علقمه و مشك و عَلَم

نام عباس و دو بازوى قلم

عَلَم عاطفه بر دوش كشید 

مشك پر آب در آغوش كشید

خالق از همت او آگاه است 

مقصدش خیمه ثاراللّه‏ است

الغرض دشمن غدار و لعین 

حمله‏ور شد زكمین از ره دین

خنجر از پشت به آن حضرت زد 

ضربتى سخت بر آن پیكر زد

بازوى حیدرى از كار افتاد 

علم از دست علمدار افتاد

عاقبت رشته امید گسست 

تیر خصم آمد و بر مشك نشست

نابكارى دگر آورد فرود 

ناگهان بر سر عباس عمود

رخنه بر دایره دین افتاد 

یادگار على از زین افتاد

نظر افكند به دل معنى را 

دید بالاى سرش زهرا را

گشت با منبع كوثر هم‏راز 

گفتگوى دگرى شد آغاز

عجبا گفت اخا ادركنى 

منبع جودُ و سخا ادركنى

حجت روى زمین شد آگاه 

شد شتابان به سوى قربانگاه

چون به بالین برادر بنشست 

گفت الان كمر من بشكست

لاله‏گون شد شفق سرخ فلق 

غرقه خون شد پسر حجّت حق

خاك سر كوى تو زنده كند مرده را

"فؤاد كرمانى"‏

اى كه به عشقت اسیر خیل بنى آدمند

سوختگان غمت با غم دل خرمند

هر كه غمت را خرید عشرت عالم فروخت‏

با خبران غمت بى خبر از عالمند

در شكن طره‏ات بسته دل عالمى است

و آن همه دل بستگان عقده گشاى همند

یوسف مصر بقا در همه عالم توئى‏

در طلبت مرد و زن آمده با درهمند

تاج سر بوالبشر خاك شهیدان تست

كاین شهدا تا ابد فخر بنى آدمند

در طلب اشك ماست رونق مرآت دل‏

كاین درر با فروغ پرتو جام جمند

چون به جهان خرمى جز غم روى تو نیست‏

باده كشان غمت مست شراب غمند

عقد عزاى تو بست سنت اسلام و بس‏

سلسله كائنات حلقه این ماتمند

گشت چو در كربلا رایت عشقت بلند

خیل ملك در ركوع پیش لوایت خمند

خاك سر كوى تو زنده كند مرده را

زانكه شهیدان او جمله مسیحا دمند

هر دم از این كشتگان گر طلبى بذل جان

در قدمت جان فشان با قدمى محكمند

سرّ خداى ازل غیب در اسرار تست

سرّ تو با سرّ حق خود ز ازل توأمند

محرم سرّ حبیب نیست به غیر از حبیب‏

پیك و رسل در میان محرم و نامحرمند

در غم جسمت «فؤاد» اشك نبارد چرا

كاین قطرات عیون زخم ترا مرهمند

آه ای مرگ تو معیار

درختان را دوست می دارم

كه به احترام تو قیام كرده اند

و آب را

كه مهر مادر توست،

خون تو شرف را سرخگون كرده است:

شفق ، آینه دار نجابتت,

و فلق محرابی

كه تو در آن نماز صبح شهادت گزارده ای.

در فكر آن گودالم

كه خون تو را مكیده است

هیچ گودالی را چنان رفیع ندیده بودم

در حضیض هم می توان عزیز بود

از گودال بپرس!

شمشیری كه بر گلوی تو آمد

هر چیز و همه چیز را

به دو پاره كرد:

هر چه در سوی تو ،حسینی شد

و دیگر سو , یزیدی.

اینک ماییم و سنگ ها

ماییم و آب ها

درختان ، کوهساران، جویباران ، بیشه زاران

که برخی یزیدی

وگرنه حسینی اند

خونی که از گلوی تو تراوید

همه چیز و هرچیز را در کائنات به دوپاره کرد!

در رنگ!

اینک هر چیز ، یا سرخ است

یا حسینی نیست!

***

آه ای مرگ تو معیار!

مرگت چنان زندگی را به سخره گرفت

و آن را بی قدر كرد

كه مردنی چنان،

غبطه بزرگ زندگانی شد!

خونت

با خونبهای حقیقت

در یک طراز ایستاد

و عزمت ، ضامن دوام جهان شد

- که جهان با دروغ می پاشد –

و خون تو امضای "راستی" است.

***

تو را باید در راستی دید

و درگیاه ،

هنگامی كه می روید

در آب ،

وقتی می نوشاند

در سنگ ،

چون ایستادگی است

در شمشیر ،

آن زمان كه می شكافد

و در شیر ،

كه می خروشد

در شفق كه گلگون است

در فلق كه خنده خون است

در خواستن

برخاستن

تو را باید در شقایق دید

در گل بویید

تو راباید از خورشید خواست

در سحر جست

از شب شكوفاند

با بذر پاشاند

با باد پاشید

در خوشه ها چید

تو را باید تنها در خدا دید

هر كس ،هر گاه ، دست خویش

از گریبان حقیقت بیرون آورد

خون تو از سرانگشتانش تراواست

ابدیت آینه ای ست :

پیش روی قامت رسای تو در عزم

آفتاب لایق نیست

وگرنه می گفتم

جرقه نگاه توست

***

تو تنهاتر از شجاعت

در گوشه ی روشن وجدان تاریخ

ایستاده ای

به پاسداری از حقیقت

و صداقت

شیرین ترین لبخند

بر لبان اراده ی توست

چندان تناوری و بلند

كه به هنگام تماشا

كلاه از سر كودك عقل می افتد

بر تالابی از خون خویش

در گذرگه تاریخ ایستاده ای

با جامی از فرهنگ

و بشریت رهگذار را می آشامانی

- هر كس را كه تشنه شهادت است-

***

نام تو خواب را بر هم می زند

آب را توفان میكند

كلامت قانون است

خرد در مصاف عزم تو جنون

تنها واژه ی تو خون است ، خون

ای خداگون!

مرگ در پنجه ی تو

زبون تر از مگسی ست

که کودکان به شیطنت در مشت می گیرند

و یزید ، بهانه ای

دستمال کثیفی

که خلط ستم را در آن تف کردی

و در زباله ی تاریخ افکندی

یزید کلمه نبود

دروغ بود

زالویی درشت

که اکسیژن هوا را می مکید

مخنثی که تهمت مردی بود

بوزینه ای با گناهی درشت:

"سرقت نام انسان"

و سلام بر تو

که مظلوم ترینی

نه از آن جهت که عطشانت شهید کردند

بل از این رو که دشمنت این است

***

مرگ سرخت

تنها نه نام یزید را شكست

و كلمه ستم را بی سیرت كرد

كه فوج كلام را نیز در هم می شكند

هیچ كلام بشری نیست

كه در مصاف تو نشكند

ای شیرشكن!

خون تو بر كلمه فزون است

خون تو در بستری از آن سوی كلام

فراسوی تاریخ

بیرون از راستای زمان

می گذرد

خون تو در متن خدا جاری است

***

یا ذبیح الله

تو اسماعیل برگزیده ی  خدایی

و رویای به حقیقت پیوسته ی ابراهیم

كربلا میقات توست

محرم میعاد عشق

و تو نخستین كسی

كه ایام حج را

به چهل روز كشاندی

- و اتممناها بعشر – 1

آه ،

در حسرت فهم این نكته خواهم سوخت

كه حج نیمه تمام را

در استلام حجر وانهادی

و در كربلا

با بوسه بر خنجر تمام كردی

مرگ تو

مبدا تاریخ عشق

آغاز رنگ سرخ

معیار زندگی است

منبع:

بر گرفته از کتاب خط خون، دکتر اسدی گرمارودی

عاشورا و امام حسین علیه السلام در آئینه احادیث

امامان شیعه علیهم السلام براى اینكه نهضت‏خونین كربلا و محرم و عاشورا براى همیشه زنده و جاوید بماند، سعى و تلاش فراوانى نمودند و در این راستا از پنج ‏شیوه استفاده كردند:

1- یادآورى مصائب امام حسین علیه السلام و یاران فداكارش در مناسبت‏هاى مختلف، بخصوص در ایام محرم و عاشورا.

عن ابى عمارة المنشد قال: «ما ذكر الحسین بن على عند ابى عبدالله علیه السلام فى یوم قط فرئى ابو عبدالله علیه السلام متبسما فى ذلك الیوم الى اللیل‏» (1) ابوعماره منشد مى‏گوید: هر گاه در حضور امام صادق علیه السلام نام حسین علیه السلام برده مى‏شد، آن روز تا شام خنده بر لبان آن حضرت دیده نمى‏شد.

حضرت على بن موسى الرضا علیه السلام مى‏فرماید:

«كان ابى اذا دخل شهر المحرم لایرى ضاحكا و كانت الكابة (2) تغلب علیه حتى یمضى منه عشرة ایام فاذا كان یوم العاشر كان ذلك الیوم یوم مصیبته و حزنه و بكائه و یقول: هو الیوم الذى قتل فیه الحسین علیه السلام » (3) وقتى ماه محرم مى‏رسید پدرم را كسى خندان نمى‏دید و غم و اندوه بر او چیره مى‏گشت تا روز عاشورا فرا مى‏رسید و روز عاشورا روز مصیبت و اندوه و روز گریه او بود و مى‏فرمود: این همان روزى است كه حسین علیه السلام كشته شد.

زمانى كه منصور دوانیقى دستور داد در منزل حضرت صادق علیه السلام را آتش بزنند، آن حضرت در منزل بودند و آتش را خاموش كردند و زنان و دختران وحشت‏زده از آتش‏سوزى را دلدارى دادند:

«فلما كان الغد دخل علیه بعض شیعته یسالونه فوجدوه حزینا باكیا، فقالوا: ممن هذا التاثر و البكاء؟ امن الجراة علیكم اهل البیت و لیس منهم باول مرة فقال الامام علیه السلام : لا ولكن لما اخذت النار ما فى الدهلیز نظرت الى نسائى و بناتى یتراكضن فى صحن الدار من حجرة الى حجرة و من مكان الى مكان هذا و انا معهن فى الدار فتذكرت فرار عیال جدى الحسین علیه السلام یوم عاشوراء من خیمة الى خیمة و من خباء الى خباء و المنادى ینادى: احرقوا بیوت الظالمین‏» (4) فرداى آن روز دسته‏اى از شیعیان خدمت آن حضرت رسیدند تا از حالش جویا شوند، دیدند آن حضرت اندوهناك و گریان است پرسیدند: این همه اندوه و گریه از چیست؟ آیا از گستاخى و بى‏حرمتى آنان نسبت به شما - اهل بیت - این همه ناراحتید و حال آن كه این اولین بار نیست كه چنین مى‏كنند.

امام علیه السلام فرمود: نه، بلكه اندوه و گریه من از این جهت است كه وقتى آتش، آستانه خانه را فرا گرفت، زنان و دخترانم را دیدم كه از این اطاق به آن اطاق و از این‏جا به آن‏جا پناه مى‏بردند در حالى كه من پیش آنان حضور داشتم و تنها نبودند. از این صحنه به یاد فرار خانواده جدم حسین علیه السلام در روز عاشورا افتادم كه از خیمه‏اى به خیمه دیگر و از پناهگاهى به پناهگاه دیگر فرار مى‏كردند و دشمن فریاد مى‏زد: خیمه ستم‏كاران را به آتش بكشید!

در مورد حضرت على بن الحسین علیه السلام آمده است كه روزى ابوحمزه ثمالى بر حضرت وارد شد و حضرت را در حال گریه دید; عرض كرد:

«سیدى! ما هذا البكاء و الجزع؟ الم یقتل عمك حمزة؟ الم یقتل جدك على علیه السلام بالسیف ان‏القتل لكم عادة و كرامتكم من الله الشهادة‏».

«فقال له الامام علیه السلام : شكر الله سعیك یا ابا حمزة كما ذكرت القتل لنا عادة و كرامتنا من الله الشهادة و لكن یا اباحمزة هل سمعت اذناك ام رات عیناك ان امراة منا سبیت و هتكت قبل یوم عاشورا؟ و الله یا ابا حمزة ما نظرت الى عماتى و اخواتى الا و ذكرت فرارهن فى البیداء من خیمة الى خیمة و من خباء الى خباء و المنادى ینادى احرقوا بیوت الظالمین‏» (5)

مولاى من، این همه گریه و بى‏تابى براى چیست؟ آیا عموى شما حمزه كشته نشد؟ آیا جد شما - على علیه السلام - با شمشیر كشته نشد؟ كشته شدن، عادت شما خانواده است و شهادت عطیه‏اى الهى از آن شما است.

امام علیه السلام فرمود: اى ابوحمزه خداوند به تو جزاى خیر دهد چنان‏كه گفتى كشته شدن براى ما عادت است و خداوند نیز به ما شهادت را ارزانى داشته است ولى اى ابوحمزه آیا هرگز شنیده‏اى یا دیده‏اى كه تا قبل از عاشورا زنى از خانواده ما به اسارت رفته باشد و هتك حرمت‏شده باشد؟ به خدا سوگند اى ابوحمزه هر وقت به عمه‏ها و خواهرانم نگاه مى‏كنم به یاد فرار آن‏ها در بیابان مى‏افتم كه از خیمه‏اى به خیمه‏اى و از پناهگاهى به پناهگاهى فرار مى‏كردند و دشمن فریاد مى‏زد: خیمه ستم‏كاران را به آتش بكشید!

حضرت صادق علیه السلام به داود رقى فرمود:

«انى ما شربت ماء باردا الا و ذكرت الحسین‏» (6) من هرگز آب سرد ننوشیدم مگر این‏كه به یاد حسین علیه السلام افتادم.

حضرت رضا علیه السلام فرمود:

«ان یوم الحسین اقرح جفوننا و اسبل دموعنا و اذل عزیزنا بارض كرب و بلاء و اورثناءالكرب و البلاء الى یوم الانقضاء» (7) حادثه عاشورا اشك ما را روان ساخت و خون از چشم ما جارى كرد و عزیز ما را در سرزمین غم و اندوه، خوار ساخت و تا روز قیامت براى ما غم و غصه به میراث گذاشت.

و همچنین حضرت رضا علیه السلام به ریان بن شبیب فرمود:

«ان المحرم هو الشهر الذى كان اهل الجاهلیة فیما مضى یحرمون فیه الظلم و القتال لحرمة فما عرفت هذه الامة حرمة شهرها و لا حرمة نبیها لقد قتلوا فى هذا الشهر ذریته و سبوا نساءه‏» (8) محرم ماهى است كه اهل جاهلیت در گذشته، تجاوز و جنگ را در آن حرام مى‏دانستند و آن را محترم مى‏شمردند ولى این امت، حرمت ماه خود را و حرمت ماه پیامبر خود را نگاه نداشتند. در این ماه فرزندان او را كشتند و خانواده او را به اسارت بردند.

2- امامان شیعه بر مصائب امام حسین علیه السلام و اهل بیت گرامى‏اش گریه مى‏كردند و با توجه به شرایط سیاسى زمان، مجالس عزادارى تشكیل مى‏دادند و شیعیان را به عزادارى و گریه بر مصائب سالار شهیدان ترغیب و تشویق مى‏كردند.

علقمه بن محمد حضرمى نقل مى‏كند كه حضرت باقر علیه السلام بر امام حسین علیه السلام گریه مى‏كرد:

«ثم لیندب الحسین علیه السلام و یبكیه و یامر من فى داره ممن لا یتقیه بالبكاء علیه و یقیم فى داره المصیبة باظهار الجزع علیه و لیعز بعضهم بعضا بمصابهم بالحسین علیه السلام » (9) سپس به گریه و زارى بر حسین علیه السلام مى‏پرداخت و دستور مى‏داد به افرادى كه در خانه بودند و از آنان تقیه نمى‏كرد، بر حسین علیه السلام گریه كنند; آن حضرت در خانه خود مجلس عزا برپا مى‏داشت و به یكدیگر مصیبت‏حسین علیه السلام را تسلیت مى‏گفتند.

«عن عبدالله بن غالب قال: دخلت على ابى عبدالله علیه السلام فانشدته مرثیة الحسین بن على علیهما السلام فلما انتهیت الى هذا الموضع:

لبلیة تسقوا حسینا بمسقاة الثرى غیر التراب

صاحت باكیة من وراء الستر: «یا ابتاه‏» (10) عبدالله بن غالب گوید:

بر امام صادق علیه السلام وارد شدم و براى او مرثیه حسین بن على علیهما السلام را خواندم وقتى به این جمله رسیدم كه: «چه مصیبتى كه حسین را در كنار آب از خاك سیراب كردند»، از پشت پرده زنى فریاد زد: «یا ابتاه‏». (11)

«عن هارون المكفوف قال: دخلت على ابى عبدالله علیه السلام فقال لى: «انشدنى‏». فانشدته; فقال: «لا، كما تنشدون و كما ترثیه عند قبره‏» فانشدته:

امرر على جدث الحسین فقل لاعظمه الزكیة

قال: فلما بكى امسكت انا فقال مر; فمررت، قال: ثم قال: «زدنى‏» قال: فانشدته:

یا مریم قومى واندبى مولاك و على‏الحسین فاسعدى ببكاك

قال: فبكى و تهایج النساء. قال: فلما ان سكتن قال لى: «یا ابا هارون! من انشد فى الحسین فابكى عشرة فله الجنة .

هارون مكفوف گوید: وارد بر امام صادق علیه السلام شدم فرمود: برایم بخوان، برایش خواندم. آن حضرت فرمود: نه، آن‏چنان كه در كنار قبرش مرثیه مى‏خوانید بخوان و من خواندم:

از كنار نعش حسین گذر كن و به آن استخوان‏هاى پاك بگو وقتى آن حضرت به گریه افتاد سكوت كردم ولى فرمود: ادامه بده، ادامه دادم. فرمود: باز هم بخوان تا به این‏جا رسیدم كه:

اى مریم برخیز و بر مولاى خود ندبه كن و با گریه ات بر حسین رستگار شو امام علیه السلام گریه كرد و زن‏ها شیون سر دادند. وقتى آرام شدند، حضرت فرمود: اى ابوهارون هر كس مرثیه حسین علیه السلام بخواند و ده نفر را بگریاند، پاداش او بهشت است.

3- تشویق شعرا و دانشمندان به سرودن شعر و خواندن آن در خصوص نهضت‏حسین بن على علیهما السلام و مصائب دردناك كربلا و بیان ارزش و ثواب این كار بزرگ.

حضرت صادق علیه السلام به ابى عماره شاعر فرمود:

«یا ابا عمارة! من انشد فى الحسین بن على علیهما السلام شعرا فابكى خمسین، فله الجنة و من انشد فى الحسین علیه السلام شعرا فابكى ثلاثین، فله الجنة‏» (12) اى ابوهارون! هر كس در رثاى حسین قصیده‏اى بخواند و پنجاه نفر را بگریاند پاداش او بهشت است و هر كس در رثاى حسین علیه السلام ، قصیده‏اى بخواند و سى نفر را بگریاند پاداش او بهشت است.

امام صادق علیه السلام به ابى هارون مكفوف فرمود:

«یا ابا هارون! من انشد فى‏الحسین شعرا فبكى و ابكى عشرة كتب لهم الجنة‏» (13) اى ابوهارون! هر كس در رثاى حسین قصیده‏اى بخواند و بگرید و ده نفر را بگریاند، پاداش آنان بهشت است.

حضرت امام صادق علیه السلام به صالح بن عقبه فرمود:

«من انشد فى الحسین علیه السلام بیتا من شعر فبكى و ابكى عشرة فله و لهم الجنة‏» (14) هر كس در رثاى حسین علیه السلام یك بیت از قصیده‏اى بخواند و بگرید و ده نفر را بگریاند پاداش آنان بهشت است.

داستان آمدن دعبل بن على خزاعى شاعر معروف عرب را در ایام محرم به محضر على‏بن موسى‏الرضا علیه السلام و دعوت امام از وى براى سرودن مرثیه جدش حضرت حسین بن على علیهما السلام را مى‏توان در جلد 45، صفحه 257 كتاب بحارالانوار مطالعه نمود.

ائمه معصومین علیهم السلام : از شاعرانى همچون كمیت، دعبل، سید حمیرى و... كه در آن جو خفقان، مصائب حسین علیه السلام را به شعر در آوردند، تقدیر نموده‏اند.

4- ائمه طاهرین علیهم السلام : علاوه بر اینكه خودشان به زیارت حضرت حسین بن على علیهما السلام و شهداى كربلا مى‏رفتند شیعیان را هم براى رفتن به زیارت آن حضرت در هر شرایطى ترغیب و تشویق مى‏نمودند و اجر و ثواب فراوان این زیارت را براى شیعیان تبیین مى‏كردند.

روایات مربوط به زیارت امام حسین علیه السلام و اصحاب و یاران فداكار آن حضرت در جلد 101 بحارالانوار، ج 10 وسائل‏الشیعه از صفحه 318 تا صفحه 408، كتاب كامل‏الزیارات از صفحه 131 تا صفحه 222 و در كتاب ثواب الاعمال مرحوم صدوق از صفحه 308 تا 338 آمده است.

روایات زیارت چند دسته هستند كه در این مورد به چند روایت اشاره مى‏شود و بقیه روایات را از منابع ارائه شده مى‏توان استخراج كرد:

دسته اول: زیارت، فرض و واجب است

حضرت صادق علیه السلام به ام سعید احمسیه فرمود:

«یا ام سعید زوریه فان زیارة قبر الحسین علیه السلام واجبة على الرجال و النساء» (15) او را زیارت كن كه زیارت قبر حسین علیه السلام بر زن و مرد واجب است.

حضرت صادق علیه السلام به معاویة بن وهب فرمود:

«یا معاویة لاتدع زیارة قبر الحسین لخوف‏» (16) اى معاویه، زیارت قبر حسین را به خاطر هیچ ترسى، ترك مكن.

و همچنین آن حضرت به محمد بن مسلم فرمود:

«هل تاتى قبر الحسین علیه السلام ؟ قلت; نعم، على خوف و وجل، فقال: ما كان من هذا اشد فالثواب فیه على قدر الخوف‏» (17) آیا به مزار حسین مى‏روى؟ گفتم: آرى، ولى با ترس و وحشت. فرمود: هر چه سخت‏تر و ترسناكتر باشد پاداشش بیشتر است.

دسته دوم: زیارت به همراه معرفت

«عن ابى الصامت قال: سمعت ابا عبدالله علیه السلام و هو یقول: من اتى قبر الحسین علیه السلام عارفا بحقه غفر له ما تقدم من ذنبه و ما تاخر» (18) ابوصامت گوید از امام صادق علیه السلام شنیدم كه: هر كس به زیارت قبر حسین علیه السلام بیاید و به حق او شناخت داشته باشد، گناهان گذشته و آینده او بخشیده مى‏شود.

دسته سوم: فوائد زیارت

«عن ابى مسكان عن ابى عبدالله قال: «من اتى قبر الحسین علیه السلام عارفا بحقه غفر له ما تقدم من ذنبه و ما تاخر» (19) ابومسكان از امام صادق علیه السلام روایت كرده است: هر كس به مزار حسین علیه السلام برود و به حق او آشنا باشد گناهان گذشته و آینده او بخشیده مى‏شود.

دسته چهارم: اهمیت زیارت آن حضرت

«عن ابى الحسن الرضا علیهما السلام قال: من زار قبر ابى عبدالله بشط الفرات كان كمن زارالله فوق عرشه‏» امام رضا علیه السلام فرموده است: هر كس قبر امام حسین علیه السلام را در كنار شط فرات، زیارت كند همانند كسى است كه خدا را در عرش خود، زیارت كرده باشد.

دسته پنجم: عقوبت ترك زیارت آن بزرگوار

«عن محمد بن مسلم عن ابى جعفر علیه السلام قال: من لم یات قبر الحسین علیه السلام من شیعتنا كان منتقص الایمان، منتقص الدین و ان دخل الجنة كان دون المؤمنین فى الجنة‏» (20) محمد بن مسلم از امام باقر علیه السلام روایت كرده است: از شیعیان ما هر كس قبر حسین علیه السلام را زیارت نكند، ایمانش ناقص و دینش ناقص است و اگر اهل بهشت باشد مقامى پایین‏تر از دیگر مؤمنان خواهد داشت.

عن سیف بن عمیرة عن رجل عن ابى عبدالله قال: «من لم یات قبر الحسین علیه السلام و هو یزعم انه لنا شیعة حتى یموت فلیس هو لنا بشیعة.» (21) سیف بن عمیره از شخصى روایت مى‏كند كه امام صادق علیه السلام فرمود: كسى كه تا آخر عمر به زیارت حسین علیه السلام نرود و تصور كند شیعه ما است، چنین شخصى شیعه ما نیست.

عن هارون بن خارجة عن ابى عبدالله علیه السلام قال: «سالته عمن ترك الزیارة زیارة قبر الحسین بن على من غیر علة قال: «هذا رجل من اهل النار» (22) هارون بن خارجه گوید: از امام صادق علیه السلام درباره كسى كه زیارت قبر حسین بن على علیهما السلام را بدون عذر ترك گوید، پرسیدم. فرمود: چنین شخصى اهل دوزخ است.

فلسفه اصرار ائمه بر زیارت حضرت سیدالشهدا این بود كه چون دشمنان اسلام; یعنى، بنى‏امیه، بنى مروان و بنى‏عباس با تمام قدرت تلاش مى‏كردند كربلا و عاشورا و قیام حسین را نابود كرده و نگذارند اثرى از قبر امام باقى بماند; لذا ائمه معصومین بر این امر عنایت ویژه‏اى مبذول مى‏فرمودند; چرا كه فرهنگ عاشورا و تاریخ كربلا و حرم حسین، همیشه براى حاكمان ستمگر زمان، خطرساز بوده و هست.

در جلد 45 بحارالانوار، صفحه 390 بابى تحت عنوان «جور الخلفاء على قبره الشریف‏»

تجاوز خلفا بر قبر شریف آن حضرت آمده است كه مى‏توان به آن مراجعه كرد.

شخصى به نام دیزج مى‏گوید:

«بعثنى المتوكل الى كربلاء لتغییر قبر الحسین‏». «المتوكل یامر بحرث قبر الحسین علیه السلام مدة عشرین سنة‏» متوكل مرا به كربلا فرستاد تا آثار قبر حسین را از میان بردارم. متوكل در مدت بیست‏سال دستور مى‏داد قبر حسین علیه السلام را شخم بزنند.

بنى‏امیه و بنى‏عباس، هر دو در این مورد حساسیت داشتند و در آن مشترك بودند.

5- ائمه : خودشان در نمازها از تربت امام حسین علیه السلام استفاده مى‏كردند و شیعیان را به استفاده از آن توصیه مى‏نمودند. در حالات امام سجاد علیه السلام آمده است:

«فكان اذا حضرته الصلاة صبه على سجادته و سجد علیه‏» (23) هرگاه وقت نماز مى‏رسید آن (تربت كربلا) را روى سجاده‏اش مى‏ریخت و بر آن سجده مى‏كرد.

حضرت صادق علیه السلام فرمود:

«و من كانت معه سبحة من طین قبر الحسین كتب مسبحا و ان لم یسبح بها» (24) هر كس همراهش تسبیحى از تربت قبر حسین علیه السلام باشد، از تسبیح‏گویان محسوب مى‏شود گرچه با آن تسبیح نگوید.

«عن موسى بن جعفر علیه السلام قال: و لا تاخذوا من تربتى شیئا لتبركوا به فان كل تربة لنا محرمة الا تربة جدى الحسین بن على علیهما السلام فان الله عزوجل جعلها شفاء لشیعتنا و اولیائنا» (25) موسى بن جعفر علیهما السلام فرمود: از تربت من هرگز براى تبرك بر ندارید زیرا همه تربت‏ها جزتربت جدم حسین بن على علیهما السلام حرام است‏خداوند - عزوجل - آن را براى شیعیان و دوستداران ما شفا قرار داده است.

بقیه روایات را مى‏توان در جلد 101 بحارالانوار از صفحه 118 تا 140; و از صفحه 140 كتاب ثواب الاعمال و جلد 10 وسائل الشیعه صفحه 408 مطالعه كرد.

اولین كسى كه بر تربت امام حسین علیه السلام سجده كرد حضرت على بن الحسین علیهما السلام بود كه پس از دفن پدر، مقدارى از خاك قبر را برداشته و بر آن سجده كرد و با آن خاك تسبیح درست كرد. برخى بیماران مدینه با همین تربت‏شفا یافتند. (26)

ائمه طاهرین علیهم السلام : با این پنج‏شیوه، در طول تاریخ كه حكومت به دست مخالفان شیعه بود نگذاشتند نهضت‏خونین كربلا فراموش شود و امروز این رسالت بزرگ به عهده شیعیان میباشد كه شیوه‏ها را شناخته و دنبال كنند; چون با زنده ماندن قیام امام حسین علیه السلام و راه او، اسلام و تشیع زنده و جاوید مى‏ماند.

پیروزى یا شكست

امسال با آغاز ماه محرم‏الحرام، 1360 سال از شهادت حضرت سیدالشهدا علیه السلام و یاران باوفایش مى‏گذرد; پیوسته در طول این تاریخ این سئوال مطرح بوده و هست كه آیا حسین بن على علیهما السلام در این قیام و مبارزه پیروز شد یا شكست‏خورد؟

واژه پیروزى در لغت

واژه فوز و فاز به معناى پیروزى آمده است. در كتاب مفردات راغب ذكر شده است:

«الفوز الظفر بالخیر» (27) پیروزى، دست‏یافتن به خوبى است.

و حضرت على علیه السلام هنگامى كه ضربت به فرق مباركش اصابت كرد، فرمود:

«فزت و رب الكعبة‏» یعنى، به خداى كعبه سوگند كه پیروز شدم.

«ان الله اشترى من المؤمنین... و ذلك هو الفوز العظیم‏» (28) خداوند از مؤمنان خریده است... و این است رستگارى بزرگ.

در زیارت اول ماه رجب آمده است:

«فزتم و الله فوزا عظیما» به خدا سوگند به رستگارى بزرگ، دست‏یافتید.

خطاب به شهداى كربلا آمده است:

«اشهد انكم الشهداء و السعداء و انكم الفائزون‏» (29) شهادت مى‏دهم كه به راستى شما شهید و سعید هستید و به راستى شما رستگار هستید.

پیروزى مردان خدا در قرآن

«كتب الله لاغلبن انا و رسلى‏» (30) خداوند چنین مقرر داشته كه من و رسولانم پیروز مى‏شویم.

لام و نون تاكید ثقلیه، نشانه قطعى و حتمى بودن پیروزى خداوند و رسولانش است.

«فان حزب الله هم الغالبون‏» (31) حزب خدا پیروز است.

در همه جبهه‏ها حزب الله پیروز است.

«و ان جندنا لهم الغالبون‏» (32) و لشكر ما پیروز است.

پیروزى در فرهنگ اسلام مفهوم پیروزى در فرهنگ اسلام با پیروزى در فرهنگ‏هاى دیگر متفاوت است:

1- شهادت، اسارت و صدمه دیدن در راه انجام وظیفه، پیروزى است;

«و من یقاتل فى سبیل‏الله فیقتل او یغلب فسوف نؤتیه اجرا عظیما» (33) و آن‏كس كه در راه خدا پیكار كند و كشته شود یا پیروز گردد، پاداش بزرگى به او خواهیم داد.

«قال الحسین علیه السلام : اما و الله انى لارجو ان یكون خیرا ما اراد له ربنا قتلنا او ظفرنا» (34) به خدا سوگند من امیدوارم آن‏چه خدا براى ما خواسته است‏سرانجام نیك داشته باشد، كشته شویم یا پیروز گردیم.

2- رسیدن به هدف حتى با شهادت، پیروزى است. هدف امام علیه السلام در قیام عاشورا، معرفى چهره كثیف یزید بود كه در لباس جانشینى پیامبر 6 قصد نابودى اسلام و احیاى جاهلیت را در سر داشت; كه به آن رسید و علاوه بر این، امام علیه السلام مكتب خونین ضد استبداد و ستم را پایه‏گذارى كرد كه تا قیامت موجب بقاء، عظمت و حفظ اسلام و فرهنگ تشیع گردید.

3- گاهى پیروزى دفعى و كوتاه مدت حاصل نمى‏شود; بلكه آثار آن در دراز مدت ظاهر مى‏شود; چنانكه حضرت امام خمینى در قیام 15 خرداد، پیروز نشد; لكن زمینه آگاهى و رشد جامعه را فراهم كرد كه به پیروزى 22 بهمن سال 1357 منجر شد.

4- دشمنان در قیام كربلا به هیچ یك از اهداف خود نرسیدند. از جمله اهداف دشمنان اسلام، نابودى اسلام، احیاى جاهلیت، سركوب همه حركتهاى ضد استبداد، اعلام روز عاشورا به عنوان عید، فتح و پیروزى و به فراموشى سپردن خاندان پیامبر صلى الله علیه و آله بود.

پیروزى و شكست در روایات

«قال على علیه السلام : ما ظفر من ظفر الاثم به، الغالب بالشر مغلوب‏» (35)

مغلوبى كه حق با او باشد، پیروز است. (36)

«قال رسول الله صلى الله علیه و آله : لاتزال طائفة من امتى ظاهرین على الحق لایضرهم من خذلهم حتى یاتى امرالله و هم كذلك‏» پیامبر صلى الله علیه و آله فرمود: همواره دسته‏اى از امت من پشتیبان حق‏اند و دشمن گزندى به آنان نمى‏رساند تا امر خدا فرا رسد و باز هم ایشان پشتیبان حق‏اند.

پیروزى در سخنان سالار شهیدان

هنگامى كه حضرت تصمیم گرفت كه از مدینه حركت كند، كاغذى خواست و روى آن خطاب به بنى‏هاشم نوشت:

«بسم‏الله‏الرحمن الرحیم من الحسین بن على‏بن ابى‏طالب الى بنى‏هاشم اما فانه من لحق بى منكم استشهد و من تخلف لم یبلغ الفتح‏» (37) به نام خداوند بخشنده مهربان از حسین بن على بن ابى‏طالب علیهم السلام : به بنى‏هاشم: آگاه باشید كه هر كس با من بیاید شهید خواهد شد و هر كس نیاید به فتح و پیروزى دست نخواهد یافت.

«قال الحسین علیه السلام : لیس الموت فى سبیل العز الا حیاة خالدة و لیست الحیاة مع الذل الا الموت الذى لاحیاة معه‏» (38) حسین علیه السلام : مرگ در راه عزت، زندگى جاودان است و زندگى با ذلت مرگى است كه حیات در آن راه ندارد.

«قال الحسین علیه السلام : و ان نغلب فغیر مغلبینا» (39) امام فرمودند: و اگر مغلوب شدیم، ما شكست ناپذیریم.

پیروزى در رجز علمدار كربلا

«لا ارهب الموت اذ الموت رقا» (40) از مرگ هراسى ندارم زیرا مرگ تكامل است.

پیروزى خون بر شمشیر

ابراهیم بن طلحه در مدینه از حضرت على‏بن الحسین علیه السلام پرسید: چه كسى در این واقعه پیروز شد؟ فرمود: هنگام اذان معلوم مى‏شود:

«اذا دخل وقت الصلاة فاذن و اقم تعرف من غلب‏» (41) وقتى هنگام نماز رسید اذان و اقامه بگو، آن‏گاه پیروز را خواهى شناخت.

سهل بن سعد نقل مى‏كند: سر بریده حضرت ابوالفضل را بر بالاى نیزه دیدم كه خنده بر لب دارد (یعنى، بر مرگ خنده مى‏زند). (42)

ره توشه راهیان نور ویژه محرم 1379/1421

پى‏نوشت ها:
1 - بحارالانوار، ج 44، ص 280

2 - الكآبة: اندوه و غصه

3 - بحارالانوار، ج 44، ص 284، امالى صدوق، 288

4 - مجمع مصائب اهل البیت، الخطیب الهندوبى، ج 1، ص 24

5 - همان، ص 61

6 - امالى صدوق، ص 122

7 - بحارالانوار، ج 44، ص 284

8 - امالى صدوق، ص 112

9 - وسائل الشیعه، ج 10، ص 398

10 - بحارالانوار، ج 44، ص 286

11 - یعنى امام را سنگ باران كردند.

12 - بحارالانوار، ج 44، ص 282

13 - همان، ص 288

14 - همان، ص 289

15 - كامل الزیارات، ص 131، بحار الانوار، ج 101، ص 3، ح 9

16 - همان، ص 136 و 137

17 - همان، صفحات 149، 163، 165، 184

18 - همان، صفحات 149، 163، 165، 184

19 - همان، ص 211

20 - همان

21 - همان، ص 212

22 - وسائل الشیعه، ج 3، ص 608

23 - همان

24 - همان، ج 10، ص 410 تا 412

25 - زندگانى امام حسین، مرحوم حسین عمادزاده، ص 855

26 - مفردات راغب، ص 387

27 - توبه، 111

28 - مفاتیح‏الجنان، ص 440

29 - مجادله، 21

30 - مائده، 56

31 - صافات، 172

32 - نساء، 74

33 - موسوعة، ص 362

34 - قصار الحكم، حدیث 327

35 - موسوعة، ص 362

36 - مجموعه ورام، ص 7

37 - بحارالانوار، ج 44، ص 330

38 - ادب الحسین، ص 159

39 - كتاب بر شطى از حماسه و حضور، سازمان تبلیغات اسلامى، ص 185

40 - بطال العلقمى، ص 309، رقا به معناى تكامل و ترقى است

41 - الامام زین‏العابدین، سیدعبدالرزاق مقرم، ص 370

42 - قهرمان علقمه، دكتر احمد بهشتى، ص 303

معجزه خون

حسین

حسین، روح تاریخ است، بی‌حسین (ع) تاریخ مرده است. کربلا همه خاک است و عاشورا همه زمان. اگر کربلا نبود چگونه می‌توانستیم، زیبایی و عشق را یکجا در سیمای انسان جستجو کنیم؟

حسین‌جان جهان است. معنی زندگی است و عاشورا منظومه‌ای که هر کس از مدارش خارج شود حرکت و حیات را از دست داده است. هر چه خورشید و ستاره در آسمان است و هر چه تکاپو و پویش و شتاب در زمین، همه بر مدار منظومه کربلا می‌چرخند.

عالم زیبایی خویش را از حسین وام گرفته است. هر چه لطافت و ظرافت و زیبایی و حسن است جلوه جمال حسین است که حسین یعنی زیبا!

هر که عطش نوشید، سیراب شد هر کس با قافله تشنگی همراه شد در وجودش چشمه در چشمه جوشید و آب حیات را بر جگر عطشناک رساند.
کربلا معلم عشق است در سیمای قاسم؛ دانشگاه صدق و صفاست و چهره حبیب؛ درک مسئولیت است در شور و نشاط بریر؛ مکتب فتوت و جوانمردی و احسان است در قامت بلند عباس؛ شریعت شهادت است در رخساره گلگون حسین؛ نمونه روشن مظلومیت و معصومیت حق است در سیمای علی‌اصغر و صبوری و عزت و پیروزی است در فریاد ستم کوب زینب .

کربلا حادثه‌ای تمام است؛ امتزاج پرشکوه ایثار و ایمان و اخلاق و آزادگی. یک مبارزه ساده نیست.

حسین نیامده است که تنها جان برای مکتب ببازد. در کربلا به تدریس عشق ایستاده است، و همه را به خلوص و محبت و صمیمیت و پاک‌بازی و حتی پاکیزگی و طهارت می‌خواند که در شب شهادت، همه را به پاکیزگی و نظامت و معطر نمودن خواند. کربلا جغرافیا نیست، تاریخ است، زمین نیست آسمان است، دور نیست همه جاست، گذشته نیست، حال و فرداست.

کربلا اعجاز وصف ناپذیر خون است.

هیچ اعجاز جاری و هیچ آیت پایدار به شگفتی خون عاشورا نیست. گویی آن آبی که قرآن حیات، را از آن می‌داند خون است؛ خون حسین. و من الماء کل شیء حی.

حسین، زیبایی عزت، عظمت حریت و حلاوت سعادت را در جهاد و ایثار و شهادت تفسیر کرد. به امت‌ها آموخت که ذلت و بردگی و شقاوت، محصول دل‌بستن به خاک و نتیجه تعلق انسان به دنیاست. تا پای در زنجیر زمین دارید با آسمان بیگانه‌اید. تا چشم بر «خود» دوخته‌اید، خدا را نمی‌بینید و تا در موج موج خون شنا نکنید ساحل فلاح و رستگاری نخواهید دید.

حسین (ع) آفریدگار کربلای حماسه و شرف و عشق است. باغبانی که عطش خویش تحمل توانست و عطش باغستان اسلام هرگز. در تشنگی نهال حق اگر آبی نیافت، فواره رگانش را به پای نهال تشنه گشود و به بهای باروری درخت، هر چه داشت قربان داد.

اگر داس خون حسین (ع) حلقوم گیاهان هرزه را نشانه نمی‌رفت. اکنون سیزده‌قرن بر خشکسالی گلزار توحید گذشته بود. بذری که رسول‌الله (ص) افشاند و با فرق علی آبیاری شد و با پاره‌های جگر حسن‌(ع) بالید، تنها در ذهن تاریخ یافت می‌شد. حسین تضمین بقای اسلام و حافظ سلامت مکتب بود و بی‌تردید اکنون نیز هست.

هر که عطش نوشید، سیراب شد هر کس با قافله تشنگی همراه شد در وجودش چشمه در چشمه جوشید و آب حیات را بر جگر عطشناک رساند.
خون حسین مثل خورشید است که در تابش هر روزه، زیبا و درخشان است. مثل هوا با آن نفس می‌کشیم. همچون ماهی، حیات خویش در آن می‌جوئیم و خضر‌آسا، از چشمه آن می‌نوشیم و جاودانه می‌شویم.

حسین در عطش، آب حیات یافت و چه غافلند آنان که جاودانگی را در سیرابی از چشمه همیشه مجهول و افسانه‌گون دنیا می‌جویند.

هر که عطش نوشید، سیراب شد هر کس با قافله تشنگی همراه شد در وجودش چشمه در چشمه جوشید و آب حیات را بر جگر عطشناک رساند.

سلام بر تو ای حسین، بر صحابه ستم ستیز، بر قافله شکیبای اسیرانت و بر قربانیان سرخ چهره سپیدنامه جبهه‌هایت. سلام بر آرمان و راهت و بر همه آنانی که بلوغ همه خواسته‌ها و تحقق همه آرمان‌هایشان پیوستن به قافله جاودانه پوی توست.

منبع:

سوگ سرخ، محمد رضا سنگری

نهضت کربلا در آمار

نقش آمار در ارائه سیماى روشن‏تر از هر موضوع و حادثه،غیر قابل انكار است.لیكن‏در حادثه كربلا و مسائل قبل و بعد از آن،با توجه به اختلاف نقلها و منابع،نمى‏توان در بسیارى از جهات، آمار دقیق و مورد اتفاق ذكر كرد و آنچه نقل شده،گاهى تفاوتهاى ‏بسیارى با هم دارد.در عین حال بعضى از مطالب آمارى،حادثه كربلا را گویاتر مى‏سازد.

به همین دلیل به ذكر نمونه‏هایى از ارقام و آمار مى‏پردازیم: (3) مدت قیام امام حسین‏«ع‏»از روز امتناع از بیعت با یزید،تا روز عاشورا 175 روزطول كشید:12 روز در مدینه،4 ماه و 10 روز در مكه،23 روز بین راه مكه تا كربلا و8 روز در كربلا(2 تا 10 محرم).

منزلهایى كه بین مكه تا كوفه بود و امام حسین آنها را پیمود تا به كربلا رسید18 منزل بود(معجم البلدان).

فاصله منزلها با هم سه فرسخ و گاهى پنج فرسخ بود.

منزلهاى میان كوفه تا شام 14 منزل بود كه اهل بیت را در حال اسارت از آنها عبوردادند.

نامه‏هایى كه از كوفه به امام حسین‏«ع‏»در مكه رسید و او را دعوت به آمدن كرده‏بودند 12000 نامه بود(طبق نقل شیخ مفید).

سید الشهداء روز عاشورا براى 10 نفر مرثیه خواند و در شهادتشان سخنانى فرمودو آنان را دعا،یا دشمنان آنان را نفرین كرد.اینان عبارتند از:على اكبر،عباس،قاسم،عبد الله بن حسن، عبدالله طفل شیر خوار،مسلم بن عوسجه،حبیب بن مظاهر،حر بن یزیدریاحى،زهیر بن قین و جون.و در شهادت دو نفر بر آنان درود و رحمت فرستاد
بیعت كنندگان با مسلم بن عقیل در كوفه 18000 نفر،یا 25000 نفر و یا 40000 نفر گفته شده است.

شهداى كربلا از اولاد ابى طالب كه نامشان در زیارت ناحیه آمده است 17 نفر.

شهداى كربلا از اولاد ابى طالب كه نامشان در زیارت ناحیه نیامده 13 نفر.سه نفر هم‏كودك از بنى هاشم شهید شدند،جمعا 33 نفر.این افراد به این صورت‏اند:امام حسین‏«ع‏» 1 نفر،اولاد امام حسین 3 نفر،اولاد على‏«ع‏»9 نفر، اولاد امام حسن 4 نفر،اولاد عقیل‏12 نفر، اولاد جعفر 4 نفر.

غیر از امام حسین‏«ع‏»و بنى هاشم،شهدایى كه نامشان در زیارت ناحیه مقدسه و برخى منابع دیگر آمده است 82 نفرند.غیر از آنان،نام 29 نفر دیگر در منابع متأخرتر آمده ‏است.

جمع شهداى كوفه از یاران امام 138 نفر.تعداد 14 نفر از جمع این جناح حسینى،غلام بوده‏اند.

شهدایى كه سرهایشان بین قبایل تقسیم شد و از كربلا به كوفه بردند 78 نفر بودند.

تقسیم سرها به این صورت بود:قیس بن اشعث،رئیس بنى كنده 13 سر،شمر رئیس‏هوازن 12 سر،قبیله بنى تمیم 17 سر،قبیله بنى اسد 16 سر،قبیله مذحج 6 سر،افرادمتفرقه از قبایل دیگر 13 سر.

سید الشهدا هنگام شهادت 57 سال داشت.

پس از شهادت حسین‏«ع‏»33 زخم نیزه و 34 ضربه شمشیر،غیر از زخمهاى تیر بر بدن آن حضرت بود.

این ماهى فتاده به دریاى خون كه هست       زخم از ستاره بر تنش افزون،حسین توست (4)

شركت كنندگان در اسب تاختن بر بدن امام حسین 10 نفر بودند.

تعداد سپاه كوفه 33 هزار نفر بودند كه به جنگ امام حسین آمدند.آنچه در نوبت‏اول آمد تعداد 22 هزار بودند به این صورت:عمر سعد با 6000،سنان با 4000،عروة بن‏قیس با 4000، شمر با 4000،شبث بن ربعى با 4000.آنچه بعداً اضافه شدند: یزید بن‏ركاب كلبى با 2000،حصین بن نمیر با 4000،مازنى با 3000،نصر مازنى با 2000 نفر.

سید الشهداء روز عاشورا براى 10 نفر مرثیه خواند و در شهادتشان سخنانى فرمودو آنان را دعا،یا دشمنان آنان را نفرین كرد.اینان عبارتند از:على اكبر،عباس،قاسم،عبد الله بن حسن، عبدالله طفل شیر خوار،مسلم بن عوسجه،حبیب بن مظاهر،حر بن یزیدریاحى،زهیر بن قین و جون.و در شهادت دو نفر بر آنان درود و رحمت فرستاد:

مسلم و هانى.

امام حسین‏«ع‏»بر بالین 7 نفر از شهدا پیاده رفت:مسلم بن عوسجه،حر،واضح‏رومى،جون، عباس،على اكبر،قاسم.

سر سه شهید را روز عاشورا به جانب امام حسین‏«ع‏»انداختند:عبد الله بن عمیركلبى،عمرو بن جناده،عابس بن ابى شبیب شاكرى.

سه نفر را روز عاشورا قطعه قطعه كردند:على اكبر،عباس،عبد الرحمن بن عمیر.

مادر 9 نفر از شهداى كربلا در روز عاشورا حضور داشتند و شاهد شهادت پسربودند:عبد الله بن حسین كه مادرش رباب بود،عون بن عبد الله جعفر،مادرش زینب،قاسم بن حسن مادرش رمله،عبد الله بن حسن مادرش بنت‏شلیل جیلیه،عبد الله بن مسلم‏مادرش رقیه دختر على‏«ع‏»،محمد بن ابى سعید بن عقیل،عمرو بن جناده،عبد الله بن وهب‏كلبى مادرش ام وهب،على اكبر(بنا به نقلى مادرش لیلى،كه ثابت نیست).

5 كودك نابالغ در كربلا شهید شدند:عبد الله رضیع شیر خوار امام حسین،عبد الله بن‏حسن، محمد بن ابى سعید بن عقیل،قاسم بن حسن،عمرو بن جناده انصارى.

5 نفر از شهداى كربلا،از اصحاب رسول خدا بودند:انس بن حرث كاهلى،حبیب بن مظاهر، مسلم بن عوسجه،هانى بن عروه،عبد الله بن بقطر عمیرى.

در ركاب سید الشهداء،تعداد 15 غلام شهید شدند:نصر و سعد(از غلامان‏على‏«ع‏»)، منحج(غلام امام مجتبى‏«ع‏»)،اسلم و قارب(غلامان امام حسین‏«ع‏»)حرث‏غلام حمزه،جون غلام ابوذر،رافع غلام مسلم ازدى،سعد غلام عمر صیداوى،سالم غلام‏بنى المدینه،سالم غلام عبدى،شوذب غلام شاكر،شیب غلام حرث جابرى،واضح غلام‏حرث سلمانى.این 14 نفر در كربلا شهید شدند.سلمان غلام امام حسین‏«ع‏»،كه آن‏حضرت او را به بصره فرستاد و آنجا شهید شد.

زنانى كه در كربلا بودند:زینب،ام كلثوم،فاطمه،صفیه،رقیه،ام هانى(این 6 نفر ازاولاد امیر المؤمنین بودند)فاطمه و سكینه(دختران سید الشهدا)رباب،عاتكه،مادر محسن بن حسن، دختر مسلم بن عقیل،فضه نوبیه،كنیز خاص حسین(ع)،مادر وهب بن عبد الله.

2 نفر از یاران امام حسین‏«ع‏»روز عاشورا اسیر و شهید شدند:سوار بن منعم و موقع بن ثمامه صیداوى.

4 نفر از یاران امام در كربلا پس از شهادت آن حضرت به شهادت رسیدند:سعد بن‏حرث و برادرش ابو الحتوف،سوید بن ابى مطاع(كه مجروح بود) و محمد بن ابى سعید بن‏عقیل.

7 نفر در حضور پدرشان شهید شدند:على اكبر،عبد الله بن حسین،عمرو بن جناده،عبد الله بن یزید،عبید الله بن یزید،مجمع بن عائذ،عبد الرحمن بن مسعود.

5 نفر از زنان از خیام حسینى به طرف دشمن بیرون آمده و حمله یا اعتراض كردند:

كنیز مسلم بن عوسجه،ام وهب زن عبد الله كلبى،مادر عبد الله كلبى،زینب كبرى،مادرعمرو بن جناده.

زنى كه در كربلا شهید شد مادر وهب(همسر عبد الله بن عمیر كلبى)بود.

زنانى كه در كربلا بودند:زینب،ام كلثوم،فاطمه،صفیه،رقیه،ام هانى(این 6 نفر ازاولاد امیر المؤمنین بودند)فاطمه و سكینه(دختران سید الشهدا)رباب،عاتكه،مادر محسن بن حسن، دختر مسلم بن عقیل،فضه نوبیه،كنیز خاص حسین(ع)،مادر وهب بن عبد الله.

منبع:

محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا

کربلا، ام القرای عشق

کربلا، ام القرای عشق و دیار خونبار یار است.

هر کس در سینه‌اش قلبی کربلایی نتپد و شریانش با شریان بریده عاشورا پیوند نخورد از طواف کعبه عشق بازمانده و از قافله بریده است.

کربلا، قتل‌گاه سروهای باغ نبوت است، اما خون سبز رستن از رگ سروها در جویبار رگ‌های تاریخ جریان یافته است.

از کربلا تا امروز کدام شکفتن را می‌شناسیم که از ساحل کربلا سیراب نشده باشد، کدام قیام را می‌شناسیم که بی‌پیوند با عاشورا بماند و بی‌اتصال به کربلا به ربایش دل‌ها و باروری اندیشه‌ها توفیق یابد؟

کربلا، یک آسمان ستاره به افق تاریک خاک بارید.

 اگر کربلا نبود امروز در ظلمت دیرپای ستم، یزید قهرمان بود و معاویه اسطوره عدالت و سیاست و جوانمردی!

اگر کربلا نبود حق برای همیشه در محاق بود و امپراطوری بیداد همه مرزهای خاک را در می‌نوردید و تمامی ارزش‌های اصیل را در صرصر نحس خویش به کام می‌کشید و بر باد می‌داد.

اگر کربلا نبود، طوفان انقلاب، شالوده شرارت و شقاوت را فرو نمی‌شکست و عزت امروز رقم نمی‌خورد اگر کربلا نبود، امروز مکه و مدینه و جغرافیای پهناور اسلام ناشناخته و گمنام می‌ماند.

کربلا همه چیز ماست و این کوثر جوشنده پوینده، در بستر زمان، تا خیزش آخرش سفیر، بذرها را به رستن و شکفتن خواهد خواند.

منبع:

سنگری، محمد رضا، سوگ سرخ

سلام بر« پیام بر » عاشورا

سلام بر زینب، "پیام‌بر" خون شهیدان كربلا. سلام بر تجلى دوباره على علیه السلام در زبان و كالبد و پیام خواهر حسین علیه السلام. سلام بر آنكه‏« گوهر عفاف‏»و« فرهنگ صورى‏» را در راه خدا به زنان جامعه ما آموخت. اى بانوى قهرمان كربلا! اى آینه فاطمه‏نما! اى تندیس صبر و وفا، اى چكیده فضیلت‏ها و عصاره خوبى‏ها! حماسه عاشورا،وامدار همیشه توست، خاطره حماسه آفرینى‏هایت زینت‏بخش تاریخ كربلاست. حضور صبورانه‏ات در تداوم‏« نهضت‏حسینى‏»، آموزنده جهاد و مقاومت و حیا و عفت است، در عین قیام به تكلیف و پاسدارى از انقلاب و عمل به وظیفه سیاسى اجتماعى! تو در آن روز خون و شرف، به تماشاى زیباترین جلوه‏هاى هستى ایستادى و با آن ایستادگى‏ات در برابر جباران و فریبكاران، جلوه زیبا و ماندگار «عمل به تكلیف‏» و حمایت از رهبرى و وفا به آرمان ولایت و امامت را به تماشا گذاشتى.

تو، اى صبور زن مقاوم، اى مادر و خواهر و دختر شهید، هفتاد و دو ستاره را با چشم دیدى و بر پیكر خورشید و حنجر خونین بوسه زدى.

در اوج قدرت دشمن، على‏وار خطبه خواندى. با خطبه‏هایت، غرور جاهلى امویان را درهم شكستى و یزید را به هراس افكندى. آرى!... «نهضت‏حسینى‏»، جدا از كتاب‏« صبر زینبى‏» قابل مطالعه و بررسى نیست. تو بودى كه موج خونهاى مقدس كربلا را فراتر از آن دشت‏خون گرفته و سرخ، تا ساحل بیدارى ملت‏ها رساندى.

تو بودى كه با اسارت آزادى بخش خویش، براى چندمین بار سند جنایت آل امیه را به همگان نشان دادى و دفتر ننگین آل ابو سفیان را در پیشگاه عقل همه فرزانگان گشودى.

تو بودى كه‏« كتاب سرخ شهادت‏» را تفسیر كردى. تو بودى كه پیام رسان خونهاى عاشورا شدى. آرى!... اى زینب! تو مدرس بشریت و تاریخى. هنوز هم طنین سخنان بیدارگرت، در گوش تاریخ است. زنان و دخترا نما اینك بیش از هر زمان دیگر، به درسهاى حجاب و عفاف تو نیازمندند و به زبان حقگو و عدالت‏گستر و باطل ستیز تو محتاج!

«شهادت‏»،میراث گرانباهى شما خاندان شرف بود. «كرامت‏»، درسى بود از رفتار تو، كه هرگز از یاد نمى‏رود. «بزرگوارى‏» و «متانت‏»، تابلویى درخشان بود كه در مرحله پس از عاشورا، در پیش نگاه همگان نهادى تا جلوه‏هاى متعالى دین را در آن بنگرند.

اى زینت عقل و عفاف! اى بانوى حیا و صبورى! اى عقیله بنى‏هاشم، اى دختر على! كدام دل است كه مهر تو را نداشته باشد. كدام بانوى نجیب و عفیف است كه در پاكدامنى و تدین، وامدار تو نباشد. كدام مادر شهید و خواهر شهید است كه شكوه صبر و طاقت تو را، آرام بخش دل داغدیده خویش نسازد؟ تو«مسكن الفؤاد» دلهاى سوخته و مرهم جانهاى زخمى از فراق و شهادتى. كدام خانواده جانباز است كه از تو، راه و رسم پرستارى و فداكارى نیاموخته است؟ كدام دفتر دل و دیوان عشق است كه رابطه ویژه تو و برادرت سید الشهدا را در همه عمر نشناسد و تاوان عشق به ولایت را نیاموزد؟

كدام حماسه مقدس است كه زنان قهرمانش، تو را الگوى خویش نساخته‏اند؟ كدام حماسه مقدس است كه زنان قهرمانش، تو را الگوى خویش نساخته‏اند؟ اى زینب! نامت‏بلند و جاودانه باد. یادت، كه هماره قرین عزت و شرف است، براى ما پرچمى باد، نشانه آزادى و بیدارى. و مزارت، كه قبله‏گاه عشاق است، براى همیشه، خرمى معنویت و صفا را نگاهبان باد.

منبع:
ماهنامه كوثر، شماره 38

عاشورا و نگاهها

چرایى قیام عاشورا، از پگاه شكل‏گیرى این نهضت‏سترگ، توجه دانشمندان و احیاگران دینى و مصلحان سیاسى و اجتماعى را به خود معطوف ساخته و در شمار مهم‏ترین پروژه‏هاى پژوهشى تحلیلگران و ژرف اندیشان قرار گرفته است .

این رخداد از جهت انگیزه، ابزارها و شیوه‏هاى به كار گرفته شده در آن، به موضوعى جاودانه براى نظریه‏پردازى مبدل گشته و در طول تاریخ انسان‏هاى حقیقت جو و ژرف اندیش را به كشف ناگفته‏هاى خود فرا خوانده است تا با توجه به توان علمى و ذوق سلیم خویش به تحقیق در این رویداد پردازند و به نتایجى تازه دست‏یابند .

از گذشته‏هاى دور كارهاى نسبتا بزرگ و جالب و آثار تقریبا قابل قبولى درباره قیام عاشورا عرضه شده است; اما این به معناى پایان كار نیست . حادثه كربلا چون سلسله كوه‏هایى است كه حوادث بسیار پشت آن قرار گرفته، از دیدرس انسان‏هاى عادى دور مانده است . باز شناخت همه دیدگاه‏ها درباره این قیام جاودانه فرصتى فراتر از یك مقاله مى‏جوید . از این رو، نوشتار حاضر به ذكر برجسته‏ترین نظریه‏ها كه عمدتا در چند دهه اخیر ارائه شده، مى‏پردازد . نگارنده در میان این رهیافت‏ها «انجام تكلیف دینى و تحقق وظیفه شرعى‏» (نظریه 11) را زاویه نگاه خود به قله بلند عاشورا دانسته، مهم‏ترین رهیافت‏ها درباره نهضت عاشورا عبارت است از:

1 . تشكیل حكومت اسلامى و براندازى نظام ستم پیشه حاكم
در این نگره، استراتژى امامت‏بر دو ركن مهم پایه گذارى شده است:

الف) تبیین ایدئولوژى اسلام ومقابله با برداشت‏ها و نگاه‏هاى تحریفى به دین

ب) به دست گرفتن قدرت اجرایى (حكومت) براى اجراى احكام اسلام

بدون طرح و برنامه، قدرت اجتماعى و سیاسى به نظام اسلامى نمى‏انجامد و داشتن طرح و ایدئولوژى بدون قدرت اجرایى كارى از پیش نمى‏برد . پس هدف امام دستیابى به حكومت اسلامى بود تا در پرتو آن به اسلام عینیت‏بخشد . بزرگانى چون سید مرتضى، شیخ طوسى، امام خمینى و با اندك تفاوتى ابن خلدون این دیدگاه را پذیرفته‏اند; البته ابن خلدون بر آن است كه عدم دریافت اطلاعات جامع درباره قدرت حاكم و وضعیت فكرى - سیاسى جامعه به ناكامى نهضت انجامید . (1) هر چند كه امام خمینى (ره) علاوه بر این این نگرش، بر رهیافت انجام تكلیف دینى و تحقق وظیفه شرعى تكیه داشته و نهضت و انقلاب اسلامى را با همین نگرش آغاز كردند .

2 . شهادت‏طلبى و مرگ سرخ گزینى
در این دیدگاه، امام حسین به تجربه‏اى دست زد كه درك آن جز براى كسانى كه آن را لمس كرده‏اند، امكان‏پذیر نیست . امام (ع) در موقعیتى قرار گرفت كه بتواند از میان انواع مرگ‏ها برترین (مرگ سرخ) را برگزیند . این نوع مرگ بهترین شیوه لقاى پروردگار است و در پرتو آن اندیشه بى هیچ محمل مادى به حیات خویش ادامه مى‏دهد . حسین (ع) خود را فدا كرد تا دین پیامبر (ص) بماند و چنان پیام داد كه ایده باید بماند هر چند همه طرفدارانش نابود شوند . رد پاى این تفسیر در آثار پژوهشگرانى چون صافى گلپایگانى، مرتضى مطهرى، محمد تقى شریعتى، على شریعتى، سنایى غزنوى، سید بن طاوس، هاشمى نژاد و اقبال لاهورى مشاهده مى‏شود . (2) البته بین دیدگاه شهید مطهرى و على شریعتى در این مورد تفاوتى اندك وجود دارد . شریعتى روش امام را پیكار خونین و انقلابى مى‏داند و مطهرى اصلاح اجتماعى از طریق امر به معروف و نهى از منكر .

3 . تنازع بر سر كسب قدرت
از این منظر، عاشورا تخاصم دو رقیب بر سر قدرت است . البته برخى نظام حاكم را حق مى‏دانند; جمعى امام حسین (ع) را حق مى‏شمارند و دسته اى حق و باطل را ناشناخته دانسته، معتقدند خداوند هرگونه بخواهد میانشان داورى خواهد كرد . این تحلیل را برخى علماى اهل سنت مانند غزالى، ابن خلدون، ابوبكر بن العربى و خاورشناسانى مثل «لامنس‏» ارائه داده‏اند . (3)

4 . منازعه تاریخى قومى
در این دیدگاه، حادثه كربلا با توجه به پیشینه اختلافات قبیله‏اى بنى هاشم و بنى امیه تحلیل مى‏شود و اختلافات تاریخى این دو خاندان عامل اصلى قیام به شمار مى‏آید . به عقیده «عباس محمود عقاد» حسین (ع) و یزید دو نمونه از دو خانواده مصداق حق و باطلند و عاشورا دنباله نزاع همیشگى این دو خانواده است . (4) دكتر شهیدى نیز با مبنا قرار دادن اسناد تاریخى، امام حسین (ع) را نماینده كامل جبهه حق، یزید را مجسمه جبهه باطل و قیام عاشورا را شدیدترین و بارزترین رویارویى حق و باطل مى‏داند . (5)

5 . حركتى دموكراتیك در پاسخ به خواست مردم
در این نگاه، قیام ماهیتى دموكراتیك دارد كه به خواست مردم آغاز مى‏شود و تا وقتى مردم به خواست‏شان وفا دارند، تداوم مى‏یابد; اما وقتى مردم از خواست‏خود سر برتافتند، عقب مى‏نشیند و رهبرى قیام پیشنهاد ترك مخاصمه مى‏دهد . در این تحلیل، قیام عاشورا از یك شخصیت دموكرات سرزده است . (6)

6 . دفاع از كیان اسلام
نهضت عاشورا از این منظر ماهیتى خدایى دارد; نهضتى كه در راستاى دفاع از كیان اسلام و قوانین قرآن آگاهانه و مسؤولانه و حق محور تحقق یافت و مهم‏ترین شاخصه حقانیت آن جامع‏نگرى دینى است . (7)

7 . گریز از بیعت و پرهیز از ذلت
در این تحلیل، امام از یك سو مسؤول حفظ دین است و از دیگر سوى، آزاده‏اى قهرمان كه هرگز در برابر یزید سر تسلیم فرود نمى‏آورد و براى احتراز از بیعت قیام مى‏كند . در این دیدگاه، امام در جهت تحقق خواست‏خویش به هر كار مشروعى دست مى‏زند . (8)

8 . اصلاح امور اجتماعى و احیاى امور دینى
در این تفسیر، اقدام امام حسین (ره) حركتى اصلاحى بود تا تفكر سیاسى مردم و حاكمان و نیز رفتار سیاسى مردم مسلمان بر اساس اصول اسلامى سامان یابد . امام خود را در برابر نظامى كه كتاب و سنت و حقوق مردم را نادیده مى‏گیرد، مى‏بیند . در این موقعیت، با هدف اصلاح به قیام روى مى‏آورد تا این ساختار را، متناسب با اصول و مبانى اسلامى، باز سازى كند . (9)

9 . تحقق انقلاب در تعقیب رسالت الاهى
در این تحلیل، هدف قیام تحقق انقلاب براى تشكیل نظام مطلوب است و به وسیله امام كه تداوم بخش سیاست است، انجام مى‏گیرد .

در این نظریه، گاه امام در قالب جریان كاملى كه درباورهاى مذهبى شیعه ریشه دارد، مطرح مى‏شود و گاه در قالب مردى انقلابى و فداكار كه قصد دارد با براندازى حكومت‏بنى امیه زمام امور مسلمانان را به دست گرفته، عدالت را در جامعه برقرار سازد . (10)

10 . تدبیرى دفاعى براى رویارویى با خطرات احتمالى آینده
در این تحلیل، امام موضع دفاعى دارد و حكومت‏برخورد تهاجمى . امام تنها دو راه در پیش دارد: تسلیم یا مقاومت . در آن موقعیت، براندازى ممكن نمى‏نمود و تسلیم شدن جز مشروعیت نظام حاكم كه خلاف مصالح اسلام و مسلمانان به شمار مى‏آمد، معنایى نداشت، از این رو، امام به تدبیرى دفاعى روى آورد . (11)

11 . انجام تكلیف دینى و تحقق وظیفه شرعى
در این نگاه، انجام دادن تكلیف الاهى عامل عمده قیام شمرده مى‏شود و رهاورد آن یا حكومت است‏یا شهادت . این تحلیل در برداشتى بنیادین از انسان ریشه دارد . در این برداشت، نظام هستى بر اساس مسؤولیت‏شكل گرفته، آب حیات مسؤولیت‏به جامعه و بشر روح و زندگى مى‏بخشد; پدید آوردن انسان‏هاى متعهد فلسفه شمرده مى‏شود و در مسیر مسؤولیت قرار گرفتن، مهم‏ترین امتیاز انسان . امام (ع) جامعه اسلامى را با ظلمات و انحرافات آمیخته مى‏بیند، نظام حاكم را دچار فسادى بنیادین مى‏یابد و از تغییر كامل آموزه‏هاى الاهى بیمناك مى‏گردد، قیام براى تجدید بناى نظام و جامعه اسلامى را بر خود فرض مى‏بیند . (12)

این تحلیل از مستندات گفتارى و كردارى برخوردار است; همچون این فراز از سخنان امام حسین (ع) در برابر ولید در مدینه: «و على الاسلام السلام اذ قد بلیت الامة براع مثل یزید; اگر امت‏به سرپرستى چون یزید مبتلا شد، باید با اسلام خدا حافظى كرد .» (13) كه جامعه اسلامى را در شرف سقوط معرفى كرد . امام (ع) در فراز «خرجت لطلب الاصلاح فى امة جدى; براى اصلاح در امت جدم [پیامبر اكرم (ص]) قیام نمودم .» (14) نیز بر انجام تكلیف و مسؤولیت‏باز گرداندن جامعه اسلامى از انحراف به اصلاح پاى مى‏فشارد . همچنین در نامه به مصریان مى‏فرماید: «فان السنة قد افنیت و البدعة قد احییت فان تسمعوا اهدیكم الى الرشاد; سنت [پیامبر (ص]) نابود شده و بدعت در دین زنده گشته است اگر شنوا باشید، شما را به سوى راه راست هدایت مى‏كنم‏» . (15) این عبارت وجود انحرافى بزرگ را یادآور مى‏شود و سرانجام این فراز «انى لارجو ان یكون خیرا ما اراد الله بنا قتلنا ام ظفرنا; به بهترین چیزى كه خدا براى ما خواسته است، امید دارم; چه كشته شویم یا پیروز گردیم .» (16) نشان مى‏دهد كه وى به وظیفه مى‏نگرد نه نتیجه .

در این تحلیل، امام حسین (ع) به عنوان یك الگو مطرح مى‏شود . الگویى كه هنگام تهاجم گسترده فرهنگى دشمنان اسلام، در ایجاد انگیزش و خودسازى و جامعه سازى، كاربردى معجزه آسا دارد و مصداق روشنى از «كل یوم عاشورا و كل ارض كربلا» است .

غلام‏نبى گلستانى

پى‏نوشت‏ها:
1 . تنزیه الانبیاء، سید مرتضى علم الهدى، ص 179- 182; تلخیص الشافى، محمد بن جعفر طوسى; قیام عاشورا در كلام و پیام امام خمینى، ص 39; شهید جاوید صالحى نجف آبادى، ص 29- 43; مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمدپروین گنابادى، ج 1، ص 415 .

2 . شهید آگاه، صافى گلپایگانى; حماسه حسینى، شهید مطهرى، ج 2; چرا حسین قیام كرد، محمدتقى شریعتى; شهادت و پس از شهادت، على شریعتى; لهوف، سید بن طاوس، ترجمه سید احمد فهرى; درسى كه حسین به انسان‏ها آموخت، شهید هاشمى نژاد; كلیات اشعار، اقبال لاهورى; دیوان سنایى غزنوى .

3 . مقدمه ابن خلدون; سید الشهدا الحسین بن على، عمر ابوالنصر، ترجمه غضبان; فلسفه شهادت حسین و یاران او، یوسفیه; رهبر آزادگان، رجبعلى مطلوبى .

4 . ابوالشهداء، عباس محمود، عقاد .

5 . قیام حسین، جعفر شهیدى .

6 . آخرت و خدا هدف بعثت انبیا، مهدى بازرگان .

7 . اندیشه حوزه سال چهارم شماره چهارم، مسلسل 16 .

8 . على و فرزندانش، طه حسین، ترجمه محمد على شیرازى .

9 . ارزیابى انقلاب امام حسین، محمدمهدى شمس الدین، ترجمه مهدى پیشوایى .

10 . انقلاب عاشورا، عطاء الله مهاجرانى .

11 . نظریه‏هاى عاشورا، علیزاده .

12 . امانتداران عاشورا، آیت الله خامنه‏اى، ص 30 .

13 . بحارالانوار ج 44، ص 325

14 . همان .

15 . همان، ص 324 .

16 . همان، ص 381 .

منبع:

مجله  پرسمان، پیش شماره 8

عاشورا و این همه تأكید، چرا؟

علاوه بر پاداش‏ زیادتر و تأكید بیشتر نسبت به زیارت قبر حسین بن على (ع)، از نظر مناسبتهاى زمانى هم، آن فوق العادگى كاملا محسوس است.

همانگونه‏كه شیعیان آن حضرت، در هر مناسبت و مجلس و محفلى - حتى مراسم شادى و جشن هم - از حسین یاد مى‏كنند و یاد او را نمك هر مجلس مى‏دانند، ائمه‏هم نسبت به زیارت او - از دور یا نزدیك - اینگونه اصرار و تأكید داشته‏اند.

در روایات مربوط به زیارت هم، در هر فرصت و مناسبتى، در تمام ایام‏و فصول سال، در همه حالات سفر و حضر، غم و شادى ، اعیاد و وفیات، شبهاى قدر، مبعث، فطر،نیمه شعبان، غدیر، عاشورا، و ...دستور به زیارت حسین بن على(ع) داده‏اند.و بیش از همه ائمه و حتى رسول خدا، به زیارت سیدالشهدا تأكید شده است.

اینها براى چیست؟مى‏توان گفت براى این است كه، عاشوراى حسین و حادثه كربلا، ( سمبل ) است.

همچنانكه مخالفت‏و دشمنى دشمنان هم، بیش او همه، با نام و یاد و مزار مظلوم كربلا بوده است چرا كه كربلا در نظرشان سمبل مقاومت بوده است.

البته باید به تاریخ نگاه كرد، تا هم عمق تأثیر عاشورا را در سرنوشت اسلام‏ و مسلمین دریافت، و هم میزان خصومت دشمنان را با این (مزار) و ( تربت )، شناخت.تبلور درخشان خط ائمه، در حركت عاشورا بود و كینه توزى شدید دشمنان حق و اهل بیت هم، در مخالفت با آن حضرت، و اثرات شهادتش انجام مى‏گرفت.حتى سالها بعد از نابودى امویان هم، بخش عظیمى از جامعه، همچنان دچار ضایعات و عوارض و آثار سوء تبلیغات‏و تعلیمات مسمومى بود كه در آن دوره خفقان و در آن ( هزار ماه سیاه ) ایجاد شده بود.

تشویق موكد به زیارت كربلا، در جهت خنثى كردن و محو نمودن هر چه بیشتر آن ضایعات و سموم بود.

كربلا، از یك سو، سمبل مظلومیت آن پیشوایان عدل بود، و از سویى، مظهر دفاع بزرگ آل على و عترت پیامبر، از اسلام و قرآن، حتى به قیمت جانهاى عزیز و گرانقدر و قتل عامهاى شگفت و هولناك.

توجه و روى‏آوردن به مزار سید الشهدا، در واقع تكرار و یادآورى همه روزه ‏و همواره حق و مظلومیت و تكلیف و تعهد بود، تا دلها به آن جهت و آن سو، تمایل پیدا كند و امت اسلام، ( كربلایى ) شود و فكر و ذكر و نشست و برخاست و آغاز و انجام شیعه، همواره ( حسینى ) گردد.

خداوند اگر براى زیارت كربلاى حسین، پاداش هزار حج و عمره مى‏دهد، چون حج هم به بركت عاشورا باقى مانده است.حج را هم حسین زنده كرد.حیات اسلام در سایه خون پاك شهیدان كربلا بود. اگر نامى و سخنى از پیامبر و كعبه و قبله و وى و دین و قرآن مانده است، به بركت وجود حسین و خون و شهادت اوست.

اسلام، مدیون‏سید الشهداء است.از اینجاست كه مى‏گوییم:كربلا، همه چیز ماست، چون اساس دین را حفظ كرد.

مگر نه اینكه‏امویان، كمر به هدم اسلام بسته بودند؟! مگر نه اینكه برنامه‏هاى ضد اسلام رجعت طلبان، در راستاى ارزشهاى جاهلى، یكى پس از دیگرى احیا مى‏شد؟مگر نه اینكه آل امیه، اسلام را به بازیچه گرفته بودند و خلافت اسلام را همچون توپى میان خود دست به دست مى‏گرداند؟! مگر نه اینكه حسین بن على فرمود:

در شرایطى كه‏امت اسلامى به والى و زمامدار ناپاك و نالایقى همچون ( یزید ) گرفتار شده است، ( فعلى الاسلام السلام ) باید با اسلام خداحافظى كرد و با دین، بدرود گفت؟! بنابراین، حركت عاشورا، پیش از آنكه یك نهضت شیعى و در جهت احیاى حق آل محمد باشد، یك حركت اسلامى و براى نجات دین خدا بود، كه در آستانه زوال و نیستى قرار داشت.

پس كربلا، تنها مربوط‏به شیعیان نیست، بلكه قبله گاه همه مسلمین است، چرا كه فسق علنى یزید و بدعتها و تحریفها و ستمها و اسلام زدایى‏هاى بنى‏امیه،از نظر اهل سنت هم مطرود و محكوم است و ایستادن در مقابل آن رجعت فاحش یك عمل ارزشمند!... سخن خود حسین، این بود كه اگر استوارى و استقامت دین جدم با مرگ من است، پس:اى تیغها بیایید بر فرق من فرود...ان كان دین محمد لا یستقم الا بقتلى فیا سیوف خذینى.

آن همه تأكید، براى آن است كه حسین، اسلام را زنده كرد و خون او، بقاء دین را بیمه نمود.و .... پیامبر، در وجود حسین، تداوم یافت.

حدیث معروف:( حسین‏منى و انا من حسین ) شاید یكى از معانى‏اش این باشد كه همچنانكه حسین از من است، من هم از حسینم، یعنى اگر نام من و دینم و كتاب آسمانى‏ام، حیات وابدیت یافته است.به بركت حسین است و من نیز از حسینم.

پس، چون‏كربلاى حسین، مظهر و سمبل و اسوه است، مزار او نیز چنین است و زیارت قبرش هم، بیش از همه مورد سفارش پیشوایان دین است.

منبع:

كربلا كعبه دلها، جواد محدثى

نماز و عدالت، واژه های عاشورا

سرانجام، در اینجا، نمى‏توانم از یاد كرد افسوسى بس گران بگذرم. و آن افسوس بس گران این است كه عاشورا، هنوز هم، چنانكه باید شناخته باشد شناخته نیست.

دوست‏به گونه‏اى عاشورا را ننمایانده است، و دشمن به گونه‏اى عاشورا را پوشانده است. دوستان و معتقدان بیشتر از هر چیز به بعد عاطفى عاشورا گراییدند، و در راه تحقق بخشیدن به رسالتهاى گران عاشورا كوتاهى كردند.

و دشمنان در نشناختن عاشورا، یا كوچك شمردن عظمتهاى آن اصرار ورزیدند، و براى دور نگاه داشتن افكار و اذهان و نسلها و شهرها از آشنایى با عاشورا و هماهنگ شدن با اهداف آن، كوشش بسیار كردند. اگر دوستان هرچه بیشتر به شناساندن ابعاد عجیب و عظیم عاشورا پرداخته بودند، دشمنان توفیق چندانى نمى‏یافتند.

خورشید كه طلوع مى‏كند همه بشریت آن را مى‏بینند، و همه انسانها خورشید را مى‏شناسند و از عظمت و ارزش آفتاب آگاهند. و مگر عاشورا خورشید تابیده در آفاق ارزشهاى انسانى و تعالیم روحى بشرى نیست. پس چرا چنانكه باید، شناخته نیست؟ شب عاشورا، روز بزرگ انسانیت است، و روز عاشورا ملكوت سترگ همه روزهاست ...

افسوس كه گویندگان عاشورا، ذات عاشورا را نگفتند; یا كمتر گفتند ...

ذات عاشورا ذات طلوع است: حماسه و رسالت ... و آنان بیشتر از غروب دم زدند: كشته شدن و اسارت ...؟

ذات عاشورا نماز است و عدالت، نه تنها عزادارى و مصیبت. اگر كسى عاشورا را با همه ابعاد آن بشناسد، اصل مصیبت امام‏حسین (ع) را فراموش مى‏كند، و براى "عاشوراى حسینى" به سوگ مى‏نشیند.

افسوس كه زبان عاشورا، آنسان كه باید فهمیده بشود نشد، و كسان از نزد خویش رأى پیام عاشورا واژه ساختند; و همان را كه وارثان عاشورا در "زیارت عاشورا" آموخته بودند، یعنى دشمنى با ستمگران (حرب لمن حاربكم) نیز - چنانكه باید - نیاموختند، وچهره‏هاى ستمگران اصلى را نشناختند و نشناساندند - و گاه پنهان داشتند - و افسوس! ...

واژه‏هاى عاشورا، تنها "تشنگى"، "شهادت" و "اسارت" نیست، "نماز" و "عدالت" نیز هست; (28) بلكه واژه‏هاى اصلى، همین دوتاست، نماز واژه شب عاشورا است، و عدالت واژه روز عاشورا ... یعنى پیام شب عاشورا نماز است، و پیام روز عاشورا عدالت. و آن سه (تشنگى، شهادت و اسارت)، سكوى پرتاب است، لیكن چنین درك نشد و نمى‏شود، و آن همه زیارتهاى آموزنده در متن آموزشها جاى داده نشد و نمى‏شود، آن زیارت كه مى‏گوید:

"اشهد انك قد امرت بالقسط والعدل و دعوت الیهما، و انك صادق صدیق صدقت فیما دعوت الیه."

من گواهى مى‏دهم (یا حسین) كه تو به اجراى قسط و عدل فرمان دادى، و جامعه اسلامى را به قسط و عدل فراخواندى. و تو راستگویى و صدیقى (ولى راستین خدایى)، و به هر چه فراخواندى صادقانه فراخواندى... (29)

منبع:

حکیمی، محمد رضا، قیام جاودانه

کاوش در اسناد زیارت ناحیه مقدسه

زیارت ناحیه مقدسه، یكى از زیارات مشهور امام حسین(ع) است. این زیارت در روز عاشورا و غیر آن خوانده مى‏شود و به اصطلاح، از زیارات مطلقه است. این زیارات، آموزه‏هایى از عشق، معرفت، سوز، حماسه و توسل زائر به شمار مى‏رود كه در عین مرثیه بودنش مسئولیت آفرین و حركت‏ساز است. این زیارت، از امام‏زمان(ع) صادر شده است و صحنه كربلا و حادثه بزرگ عاشورا را به زیباترین وجه در مقابل چشمان اشكبار و قلب داغدار شخص زائر مجسم مى‏نماید و او را در متن واقعه عاشورا قرار مى‏دهد. و آنگاه كه سراسر وجود انسان را سرشار از عشق و معرفت كرد، جانش را با تولّى و تبرى مأنوس مى‏سازد و سلام بر حسین و یارانش، و بیزارى از یزید و یزیدیان تاریخ را ورد قلب و زبانش مى‏نماید.

این زیارت با سلام بر پیامبران الهى و اولیاى دین، ائمه اطهار(ع) آغاز مى‏شود سپس، با سلام بر امام‏حسین(ع) و یاران با وفایش ادامه مى‏یابد. پس از آن، به شرح كامل اوصاف و كردار امام حسین(ع) پیش از قیام، زمینه‏هاى قیام حضرت، شرح شهادت و مصایب آن حضرت، و عزادار شدن تمام عالم و موجودات زمینى و آسمانى مى‏پردازد. در پایان، با توسل به ساحت قدس ائمه اطهار و دعا در پیشگاه خداوند متعال، پایان مى‏پذیرد.

مصادر زیارت ناحیه مقدسه
این زیارت مسلما از سوى امام معصوم(ع) صادر گردیده، و در كتب متقدمان و علماى شیعه از زمانهاى دور تاكنون، ثبت و ضبط شده است. نخستین كسى كه از این زیارت در كتاب خویش نام برده، شیخ مفید (م.413ق.) است كه آن را در كتاب مزار خویش جزء اعمال روز عاشورا ثبت كرده است. اكنون، این كتاب در دست نیست؛ ولى علامه مجلسى مى‏نویسد:

قال الشیخ المفید ـ قدس الله روحه ـ فى كتاب المزار ماهذا الفظه: زیارة أخرى فى یوم عاشورا بروایة اخرى، إذا أردت زیارته بها فى هذا الیوم فقف علیه (ع) و قل: السلام على صفوة‏اللّه‏...1 پس از مفید، شاگردش سیدمرتضى علم‏الهدى (م.436 ق.)، از آن در كتاب مصباح الزائر خویش ـ یا المصباح2 یاد كرد. این كتاب هم، اكنون موجود نیست و تنها نشانه‏اى كه از آن در دست داریم، عبارات سیدبن طاووس در مصباح الزائر است، كه مى‏نویسد:

زیارة ثانیة بألفاظ شافیة یزاربها الحسین ـ صلوات‏اللّه‏علیه ـ زاربها المرتضى علم الهدى ـ رضوان الله علیه ـ قال: فإذا أردت الخروج فقل: أللّهمّ إلیك توجهت.... ثم تدخل القبة الشریفة و تقف على القبر الشریف و قل: السلام على آدم صفوة الله...3.

این زیارت سند دارد؛ به طورى كه با اسناد محكم، به شیخ مفید، سیدمرتضى و ابن المشهدى مى‏رسد. احتمالاً با سند در كتاب مزار شیخ مفید و مصباح سیدمرتضى روایت شده، اما با فقدان این دو كتاب، و حذف اسناد زیارات در مزار ابن المشهدى ـ به دلیل اختصار ـ سند این زیارت هم مفقود شده است. خود ابن‏مشهدى در آغاز كتابش، تصریح مى‏كند كه این زیارات با سند متصل به من رسیده است.
علامه مجلسى هم در نقل این زیارت، به كتاب سید مرتضى(ره) اشاره كرده است.4

سومین كس، ابن‏المشهدى (م. 595 ق.)، شاگرد شاذان بن جبریل‏قمى، عبدالله بن جعفر دوریستى و ورام بن ابى‏فراس، و استاد ابن‏نماحلّى و فخاربن معد حائرى است. ابن المشهدى درباره زیارت ناحیه در كتاب المزار الكبیر، مى‏نویسد:

زیارة أخرى فى یوم عاشورا لأبى عبدالله الحسین ممّا خرج من الناحیة إلى أحد الأبواب. قال: تقف علیه و تقول: السلام على آدم صفوة‏الله...5.

چهارمین عالم شیعه كه به نقل آن پرداخته، سیدبن طاووس، رضى الدین على‏بن موسى‏بن طاووس حسنى بغدادى (م.664 ق.)، است كه این زیارت را در مصباح‏الزائر نقل كرد6 و پس از این دو كتاب بود كه زیارت ناحیه در كتابهاى حدیثى و مزار متأخران نقل گردید، و ترجمه‏ها و شرحهاى متعدد بر آن نگاشته شد. دراین باره، مى‏توان به كتابهاى ذیل اشاره كرد:

1. محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج 98، ص 317 و تحفة الزائر، ص333، زیارت چهارم امام حسین(ع)؛

2. محدث نورى، مستدرك الوسائل، ج10، ص335؛

3. شیخ ابراهیم بن محسن كاشانى، الصحیفة المهدیه، ص203؛

4. محدث قمى، نفس المهموم، ص233 و ترجمه كمره‏اى، ص104؛

5. میلانى، قادتنا كیف نعرفهم، ج6، ص115؛

6. گروه نویسندگان (زیر نظر آیت الله بروجردى)، جامع أحادیث الشیعه، ج15، ص405؛

7. سید محمود، دهسرخى، رمزالمصیبة، ج3، ص10.

پس، این زیارت، سابقه‏اى هزار ساله دارد، و در كتابها و گفتارهاى عالمان شیعه مشهور بوده است.

صدور زیارت ناحیه
اصل صدور زیارت ناحیه از سوى امام معصوم(ع)، در كتب قدما پذیرفته شده بود. علماى بزرگ شیعه آن را به عنوان یك زیارت مأثور و حدیث مشهور، در كتابهاى خویش ذكر كرده‏اند. شیخ مفید (م.413ق.) در مزار خود، مى‏نویسد:

زیارة أخرى فى یوم عاشورا بروایة اخرى.

از این جمله معلوم مى‏شود كه این روایت، مروى بوده و از جمله احادیث صادره از معصوم به شمار مى‏رفته است7.

سید مرتضى (م.436 ق.) به هنگام زیارت امام حسین(ع)، نخست این زیارت را مى‏خواند و سپس زیارت دیگر را قرائت مى‏كرد. سیدبن طاووس در مصباح الزائر مى‏نویسد:

زاربها المرتضى علم الهدى ـ رضوان الله علیه.8

و هم، در نسخه خطى كتاب المزار ـ از نویسنده‏اى كهن و نامعلوم، كه نسخه آن به شماره 426 در كتابخانه آیت الله مرعشى قم موجود است ـ نوشته شده است:

زیارة أخرى تختص بالحسین ـ صلوات الله علیه ـ و هى مرویة بأسانید مختلفة و هى أوّل زیارة زاربها المرتضى علم الهدى ـ رضوان الله علیه.9

و معلوم است كه تا زیارتى مروى از امام معصوم (ع) نبوده باشد، فقیهى بزرگ و عالمى سترگ مانند سید مرتضى، آن را بر زیارات دیگر ـ مانند زیارت عاشورا ـ مقدم نمى‏داشته و نمى‏خوانده است.10

ابن المشهدى (م.595ق.) هم صریحاً مى‏نویسد:

زیارة أخرى فى یوم عاشورا لأبى‏عبدالله الحسین ممّا خرج من الناحیة إلى أحد الابواب11.

از این جمله، به صراحت روشن مى‏شود كه زیارت ناحیه، از سوى امام زمان(ع) صادر گردیده و به یكى از نواب خاصه و ابواب اربعه داده شده است. پس از آن، از طریق راویان بعدى به دست شیخ مفید رسیده و از ایشان به سید مرتضى و راویان پس از وى، منتقل شده است. از همین رو، اسناد این زیارت به امام زمان(ع) در كتب متأخران، بدون هیچ شك و شبهه‏اى بوده است.

شیخ ابراهیم بن محسن كاشانى هم در الصحیفة المهدیة مى‏نویسد:

زیارة صدرت من الناحیة المقدسة إلى أحد النواب الأربعة.12

محدث قمى در نفس المهموم مى‏نویسد:

فكان كما وصفه ابنه الإمام المهدى.13

آیت الله سیدمحمد هادى میلانى هم مى‏نویسد:

و نجد فى زیارة الإم المهدى ـ صلوات الله و سلامه علیه ـ وصفا دقیقا لما جرى على جده الحسین (ع).14

در كتاب حماسه حسینى استاد شهید مرتضى مطهرى هم بخشهایى از این زیارت نقل شده است.15

این زیارت مسلما از سوى امام معصوم(ع) صادر گردیده، و در كتب متقدمان و علماى شیعه از زمانهاى دور تاكنون، ثبت و ضبط شده است. نخستین كسى كه از این زیارت در كتاب خویش نام برده، شیخ مفید (م.413ق.) است كه آن را در كتاب مزار خویش جزء اعمال روز عاشورا ثبت كرده است. اكنون، این كتاب در دست نیست؛
اسناد زیارت ناحیه
این زیارت سند دارد؛ به طورى كه با اسناد محكم، به شیخ مفید، سیدمرتضى و ابن المشهدى مى‏رسد. احتمالاً با سند در كتاب مزار شیخ مفید و مصباح سیدمرتضى روایت شده، اما با فقدان این دو كتاب، و حذف اسناد زیارات در مزار ابن المشهدى ـ به دلیل اختصار ـ سند این زیارت هم مفقود شده است. خود ابن‏مشهدى در آغاز كتابش، تصریح مى‏كند كه این زیارات با سند متصل به من رسیده است. او مى‏نویسد:

فإنّى قد جمعت فى كتابى هذا من فنون الزیارات.... ممّا اتصلت به من ثقات الرواة إلى السادات.16

اما ابن‏المشهدى براى اختصار كتابش و اطمینانى كه به صدور زیارات از معصوم داشت، آنها را حذف كرد. علامه مجلسى پس از نقل عبارت ابن مشهدى، مى‏نویسد:

فظهر أنّ هذه الزیارة منقولة مرویة.17

در نسخه كتاب المزار ـ كه به شماره 462 در كتابخانه آیت‏الله مرعشى موجود است (ورق 146) ـ درباره این زیارت چنین آمده است:

«و هى مرویة بأسانید مختلفة».

در مستدرك‏الوسائل نیز این عبارت بدون واژه «مختلفه» آمده است18. شیخ مفید هم در كتاب مزار و در وصف این زیارت، چنین نگاشت:

زیارة أخرى فى یوم عاشورا بدرایة أخرى.19

مسلّم است تا این زیارت داراى سند عالى و استوار نباشد، شیخ مفید و سیدمرتضى آن را در كتابشان نمى‏آوردند، و سید مرتضى آن را بر زیارات دیگر ـ مانند زیارت عاشورا، كه داراى سندى محكم و متعدد است ـ مقدم نمى‏داشت و نمى‏خواند.

پس، زیارت ناحیه داراى سند صحیح و معتبر است، كه از امام زمان(ع) صادر شده و از طریق یكى از نایبان خاص آن حضرت، به راویان اخبار، از آنان به شیخ مفید، سپس به ابن المشهدى و از او به سیدبن طاووس، علامه مجلسى و دیگران رسیده است.

زیارت ناحیه ثانیه (رجبیه)
یكى دیگر از زیارات ناحیه، زیارتى است كه سیدبن طاووس در اقبال، ضمن اعمال روز عاشورا به سند خویش روایت كرد. این زیارت مشتمل بر نام شهیدان كربلاست، و با جمله: «السلام على اول قتیل من نسل خیر سلیل» آغاز مى‏شود20 نیز، پیش از سیدبن طاووس این زیارت در مزار شیخ مفید21 و مزار كبیر ابن‏المشهدى22 آمده است. این زیارت با اضافاتى، شامل زیارت امام حسین(ع). على‏اكبر(ع) و دیگر شهدا ـ بدون ذكر نام یكایك آنان ـ، بنابر نقل شیخ مفید و سیدبن طاووس، در اعمال اول ماه رجب و شب نیمه شعبان هم تكرار شده و معروف به «زیارت رجبیه» است23. سیدبن طاووس در پایان نقل این زیارت مى‏فرماید:

قد تقدم عدد الشهداء فى زیارت عاشورا بروایة تخالف ماسطرناه فى هذا المكان، و یختلف فى أسمائهم ایضا و فى الزیادة و النقصان، و ینبغى أن تعرف ـ أیدك الله بتقواه ـ إننّا تبعنا فى ذلك ما رأیناه او رویناه، و نقلنا فى كل موضع كما وجدناه».

سند زیارت ناحیه ثانیه

سید ـ و هم ابن المشهدى در مزار خود ـ به سند متصل خویش از جدّش، شیخ طوسى، از ابو عبدالله محمدبن احمدبن عیاش، از ابومنصور بن عدالمنعم‏بن نعمان بغدادى نقل مى‏كند كه در سال 252ق، از ناحیه مقدسه به دست شیخ محمد بن غالب اصفهانى، این زیارت خارج شد. متن عبارت، چنین است:

خرج من الناحیة سنة اثنتین و خمسین و مأتین على ید الشیخ محمد بن غالب الإصفهانى.

با این‏كه‏سند این زیارت در كمال اتقان و اعتبار است، اما پرسشهاى چندى مطرح مى‏شود:

1. كلمه ناحیه، اشاره به كدام امام دارد؟

2. آیا این سال، صحیح است؟

محققان از علما درباره این جمله، چند احتمال داده‏اند:

1. علامه مجلسى مى‏فرماید:

و اعلم أنّ فى تاریخ الخبر إشكالا لتقدمها على ولادة القائم (ع) بأربع سنین. لعلّها كانت اثنتین و ستین و مأتین و یحتمل أن یكون خروجه عن ابى محمد العسكرى(ع).24

2. ملا عبدالله بن نورالله بحرانى مى‏نویسد:

هكذا فى جمیع النسخ إلاّ أنّ هذا التاریخ لا یناسب ولادة و غیبة الإمام المهدى(ع) بفصل عدة سنوات فیحتمل تصحیف الرقم، أو أنّها وردت عن الإمام العسكرى(ع).25

3. حاج میرزا ابوالفضل تهرانى مى‏نویسد:

و ظاهرا، مراد به ناحیه، حضرت امام حسن عسكرى است؛ چنانچه در كثیرى از اخبار، این اطلاق شایع است، چه این تاریخ سابق بر ولادت امام زمان است.26

زیارت ناحیه مقدسه، یكى از زیارات مشهور امام حسین(ع) است. این زیارت در روز عاشورا و غیر آن خوانده مى‏شود و به اصطلاح، از زیارات مطلقه است. این زیارات، آموزه‏هایى از عشق، معرفت، سوز، حماسه و توسل زائر به شمار مى‏رود كه در عین مرثیه بودنش مسؤلیت آفرین و حركت‏ساز است. این زیارت، از امام‏زمان(ع) صادر شده است و صحنه كربلا و حادثه بزرگ عاشورا را به زیباترین وجه در مقابل چشمان اشكبار و قلب داغدار شخص زائر مجسم مى‏نماید و او را در متن واقعه عاشورا قرار مى‏دهد.
4. حاج فرهاد میرزا معتمدالدوله مى‏نویسد:

گویند: تاریخ خبر خالى از اشكال نیست، چون ولادت با سعادت امام زمان در سال 256 است و خروج این زیارت، چهار سال قبل از میلاد است، و احتمال دارد كه از امام عسكرى باشد و نساخ اشتباه كرده باشند.27

5. محمد ابراهیم آیتى مى‏گوید:

در زیارت ناحیه مقدسه كه در اقبال سیدبن طاووس نقل شده، نام هفتاد و دو نفر از شهدا ذكر شده است. و این زیارت، كه تاریخ صدور آن از ناحیه مقدسه سامراء، سال 252ق. مى‏باشد، باید از ناحیه‏مقدسه امام حسن عسكرى(ع) شرف صدور یافته باشد، نه از ناحیه مقدسه امام زمان(ع). چه در این تاریخ؛ یعنى سال 252ق، هنوز امام زمان تولد نیافته بود، و هشت سال دیگر؛ یعنى تا سال 260ق. پدرش امام یازدهم(ع) زنده بود.28

بنابراین، اگر سال 252 را صحیح بدانیم و احتمال تصحیف ـ كه در متون خطى قدیم بسیار است و اشباه و نظایر فراوان دارد ـ ندهیم، مراد از ناحیه، امام عسكرى(ع) است. اما اگر این سال را نادرست بدانیم و مانند علامه مجلسى و ملا عبدالله بحرانى، احتمال تصحیف بدهیم و صحیح آن را «ستین» بدانیم، مراد از ناحیه، ناحیه مقدسه امام زمان (ع) خواهد بود.

اما در زیارت رجبیه ـ كه در بخشى از آن با زیارت ناحیه، شباهت به چشم مى‏خورد ـ، احتمال فراوان است كه زیارت جداگانه و مروى از یكى از امامان (ع) بوده باشدكه با توجه به فقدان اصل مزار شیخ مفید و عدم سند، نمى‏توانیم به گوینده آن پى ببریم.

پى‏نوشت ها:
*برگرفته از: مجله مسجد، ش66.

1 .محمدباقرمجلسى، بحارالانوار، ج 98، 317.

2 .ر.ك:سیدمحمد امین، اعیان الشیعه، ج 8، 219.

3 .ابن‏طاووس، مصباح الزائر، 221.

4 .بحارالانوار، ج98، 328.

5 .ابن المشهدى، المزار الكبیر، 496 ـ 519.

6 .ابن طاووس، مصباح الزائر، 192.

7 .بحارالانوار، ج 98، 317، ح 8؛ میرزاحسین نورى، مستدرك الوسائل، ج10، 335، ح 16؛ جامع احادیث الشیعه، ج 15، 405، ح 16 و 17.

8 .ابن طاووس، مصباح الزائر، 221.

9 .نامعلوم، المزار، ورق 146.

10.ر.ك: مستدرك الوسائل، ج 10، 335، ح 17.

11.ابن المشهدى، المزار الكبیر، 496.

12.ر.ك: كاشانى، الصحیفة المهدیة، 203.

13.شیخ‏عباس قمى، نفس المهموم، 233.

14.میلانى، قادتنا كیف نعرفهم، ج 6، 115.

15.مرتضى مطهرى، حماسه حسین، ح1، 191.

16.المزار الكبیر، 27.

17.بحارالانوار، ج 98، 328.

18.مستدرك الوسائل، ج 10، 335، ح17.

19.بحارالانوار، ج98، ص317، ح8.

20.بحارالانوار، ج 98، 269ـ274.

21.همان، ج98، 274.

22.المزار الكبیر، 162 ـ 164.

23.بحارالانوار، ج98، 336ـ341.

24.همان.

25.بحرانى، عوالم العلوم، ج 63 (مخطوط)، ص787، تحت عنوان: الأخبار، الائمة، القائم اوابیه.

26.تهرانى، شفاءالصدور، ج 1، 243.

27.معتمدالدوله، قمقام زخار، 677.

28.آیتى، بررسى تاریخ عاشورا، 123.

منبع:

ناصرالدین انصارى‏قمى، مجله موعود، شماره 42

فصلی با سالار شهیدان

یا اُخْتَ خَیرِ اَخٍِ یا بِنتَ خَیْرِ ابٍِ كِنایةً بِهِما عَنْ اَشْرَف النَّسَبِ مُتَنبَّی

ای خواهرِ بهترین برادر!

ای دخترِ والاترین پدر!

كه نشان از بهترین و والاترین تبار و ریشه و نسب داری!

شبهایی كه در حریم تنهایی و به مدد چراغ نورافشان شرح هایی چون شرح یازجی و شرح برقوقی، غرق دریای دیوان متنب‍ّی می‌شدم و در امواجِ گاه شگفت‌انگیز تمثیل‌ها و تشبیهات و نكات حكمی آن، دل غمگینم طراوت و تازگی می‌گرفت، با توصیفهایی مواجه می‌شدم كه بعضاًَ ذهنم را به سمت و سوی وقایع عاشورا و شخصیت‌های به یادماندنی حماسه‌ی كربلا و حال و هوای فرهنگ تشیع، رهنمون می‌شد. و این رهنمونی را هیچگاه از سر تصادف و یا گرایش باطنی‌ام به تاریخ تشیع نمی‌دانستم و هرگز تمایل ذهنم را تحمیل به پیش دانسته‌های شخصی بر شعر متنب‍ّی قلمداد نمی‌كردم، زیرا زندگی‌نامه‌ی شاعر بزرگ عرب یعنی ابوالطی‍ّب متنب‍ّی را خوانده بودم و می‌دانستم كه از كودكی و سپس در دوران نوجوانی در محیط كوفه و در حال و هوای فرهنگ شیعه نفس زده و خواسته و ناخواسته با تاریخ و سخنان و وقایع مربوط به تشیع آشنایی عمیق داشته است.

برگرفته از:
 کتاب طلسم سنگ سید حسن حسینی

حماسه جان و جان حماسه ها

عاشورا و مبلغان

عاشورا: حماسه جان و جان حماسه ها, سوز دین و دین سوزها! 1

عاشورا: فریاد تاریخ و تاریخ فریادها, روزگار بیداردلان و بیداردلى روزگاران !

عاشورا: خونهاى جوشیده مصلحان و مصلح خونهاى به تنگ آمدگان !

و در یك كلام عاشورا: تمام دین و دین تمام دین داران !

اگر دین را باید پاس داشت , بى پاسدارى عاشورا نتواند بود, و پاس عاشورا جز با بیان اهداف حماسه سازان عاشورا شدنى نیست .

ازاین رو, پاره اى از ضرورى ترین مسائل تبلیغى را یادآور شده , امیدواریم تا با طرح آنهااز سوى مبلغان , بتوانیم ازاین فرصت بهره ورى بایسته اى در راستاى گسترش اهداف عاشورا داشته باشیم .

الف - تشریح قیام امام حسین(ع)
قیام امام حسین[ ع] , شدیدترین حركت انقلابى در راه برگرداندن اسلام به جایگاه اصلى خویش است , و تاثیر ژرفى در حركتها و قیامهاى بعداز خود داشته , و سرآغاز قیامهاى پرشور مصلحان و خیراندیشان بشمار مى آید. زیراامام حسین[ ع] , در راستاى هدف خویش به آخرین وسیله موجود, در شكل ویژه اى دست یازیده است .

فما راى السبط للدین الحنیف شفا

الاادا دمه فى كربلا سفكا

:و ما سمعنا علیلا لا دواء له

الا بنفس مداویه اذا هلكا 2

فرزند پیامبر براى دین حنیف جز ریختن خون خود در كربلا, شفائى ندید.

و ما نشنیده ایم مریضى جز ریزش خون طبیب خود, دوائى داشته باشد!

فراز و نشیبهاى سیاسى بعداز قیام امام حسین[ ع] , عاشورا و مراسم برگزارى آن را گرفتار پاره اى از تحریفات ساخته , و در مواردى واقعیتهاى تاریخى را در پرده ابهام قرار داده , واز نقش عاشورا در سرنوشت جامعه كاسته است .
3 از این‌رو, باز نمودن ابعاد مختلف عقیدتى ,اجتماعى , فرهنگى , سیاسى و تاریخى قیام امام حسین[ ع] , ضرورى ترین موضوع تبلیغى عاشورا بشمار مى آید.

بر این اساس , بر مبلغان دینى است كه با بررسى سیرامام حسین[ ع] از مدینه تا كربلا, سخنان امام و یاران آن حضرت , شرایط اجتماعى و سیاسى زمان وى , حركت تبلیغى اسراء كربلا, موضعگیرى علماء متهتك و جاهلان متنسك در مقابل امام , چگونگى تاثیر عاشورا در انقلابها و قیامهاى بعد از عاشورا, بویژه مبارزات علویان در سالیان حكومت سیاه امویان و عباسیان , نقش عاشورا در پایدارى و بقاء دین , چگونگى تاثیرپذیرى انقلاب اسلامى ایران از عاشوراى حسینى و دهها موضوع دیگر دراین باره , زاویه هاى تاریك قیام سیدالشهدا را روشن سازند.

ب - بررسى حكومت دراسلام :
تشكیل حكومت حق , هماره دراندیشه امامان بوده , و دراین راستا تلاشهاى پیگیرى داشتند. تاریخ اسلام و روایات نقل شده از ائمه , بیانگر این مدعاست لكن تلاشهاى مزبور تنها به پایه گذارى اندیشه حكومت اسلامى انجامید, و شیعیان را واداشت تا در جهت تحقق آن به كوششهاى گسترده اى دست یازند. حكومت اسلامى ایران از نتایج این نوع تلاشهاست .

از آنجایى كه حكومت اسلامى به رهبرى فقیه , سابقه قبلى ندارد مردم و جهانیان از حكومت دراسلام و ولایت فقیه بینش روشنى ندارند. بنابراین سزاواراست برادران روحانى , موضوع حكومت در اسلام , ولایت خدا, ولایت پیامبر, ولایت امامان , ولایت فقیه و سیستم حكومتى اسلام را مورد بحث قرار دهند و آگاهى لازم را دراین مورد به جامعه بدهند. 4

ج- آموزش احكام :
مردم , روحانیون را بخاطر آشنایى با مسائل اسلام , مسئول آموزش احكام دینى مى دانند, و در هر مسئله دینى به آنان مراجعه مى نمایند.ازاین رو, برادران روحانى باید بخشى از وقت خویش را به آموش[ رساله علمیه] و بیان مسائل دینى صرف نمایند, و مردم را به وظائف دینى خود آگاه نمایند.

د-اخلاق اسلامى :
تربیت اخلاقى جامعه همواره از وظائف اصلى روحانیون بوده و هست . و با پیروزى انقلاب اسلامى و گسترش زمینه تبلیغ ,این وظیفه سنگین تر شده است .از این‌رو, بر روحانیون لازم است با طرح مسائل اخلاقى و بررسى اخلاق فردى , خانوادگى , مدیریتى ,اجتماعى , مصرفى , و ... مردم را به اخلاق اسلامى رهنمون گردند و از این راه انقلاب اسلامى را در راه پرورش انسان اسلامى یارى كنند و ساختن جامعه سالم و سر بلند را سرعت بخشند.

ه - تحریف زدائى :
فراز و نشیبهاى سیاسى بعد از قیام امام حسین[ ع] , عاشورا و مراسم برگزارى آن را گرفتار پاره اى از تحریفات ساخته , و در مواردى واقعیتهاى تاریخى 5 را در پرده ابهام قرار داده , واز نقش عاشورا در سرنوشت جامعه كاسته است .

ازاین رو, بایسته است برادران مبلغ , عاشورا و مراسم برپائى آن را با استفاده از منابع تاریخى 5از فزونیهاى نادرست پاك سازند و كاستیهاى موجود را پر كنند. لكن از آنجایى كه عاشورا رابطه تنگاتنگى با احساسات دینى جامعه دارد, باید دقت كافى مبذول شود تا احساسات پاك دینى مردم جریحه دار نشده , و به سنتهاى صحیح ضربه وارد نیاید و ازافراط و تفریطها دورى شود. در این مورد شیوه برخورد آیت الله مطهرى , در كتاب پرارج [ تحریفات عاشورا] راهگشاى خوبى است .

و - قرار دادن مردم در جریان كارهاى دولت :

ناآگاهى مردم از كارنامه دولت , راه تاثیرگذارى تبلیغات دشمن را باز مى كند و جامعه را از انقلاب و دولت اسلامى ناامید مى سازد و با جدا نمودن مردم از مسئولان دولت اسلامى ,انقلاب را در معرض نابودى قرار مى دهد.

از این‌رو, ضرورى است , برادران مبلغ بااستفاده از آمار و ارقام صحیح , فعالیتهاى دولت اسلامى را براى شنوندگان خویش بازگوئى كنند. و آنان را - با توجه به توان فكرى - در جریان كارهاى انجام شده قرار دهند و از این راه دولت اسلامى را تقویت نمایند. در این زمینه مى توان از كارنامه منتشر شده دولت , (در هفته دولت ) استفاده نمود.

ز- توجه به جنگ :
سرنوشت انقلاب بستگىزیادى به آینده جنگ دارد و آینده جنگ را پشتیبانى مردم تعیین مى كند.

از این رو, برادران مبلغ باید پافشارى لازم را جهت تشویق مردم براى شركت در جنگ بنمایند و همواره بررسى تطبیقى آن با جنگهاى پیامبر[ ص] و على[ ع] , و پایمردى شگفت آنان در راه برقرارى اسلام , مردم را به مقاومت و صبر فرا خوانند, آنان را به نقش كمكهاى مالى و نیروى انسانى خود واقف سازند. همچنین تاثیر پیروزى مسلمانان در جنگ را در سرنوشت مظلومان جهان به مردم معرفى نمایند.

ح -تلاش براى نابودى اعتیاد:
.اعتیاد بلاى خانمان سوزى است كه در شرایط كنونى شكل سیاسى به خود گرفته و نیروى جوان جامعه را به بى تفاوتى و زبونى مى كشاند.اگر حركت اساسى براى كنترل و از بین بردن آن نشود, بیم آن مى رود كه جامعه از نیروى كار آمد و پر توان جوانان تهى گردد.

از این رو, باید تلاشى گسترده براى نابودى این درد اجتماعى نمود. دراین راستا, آموزه هاى مذهبى كارآترین وسیله براى زدودن انحرافات اجتماعى است . بر روحانیون لازم است كه در ایام تبلیغى , با پرورش حس مذهبى مردم را به مبارزه بااعتیاد فراخوانند, و شگردهاى سیاسى قدرتهاى استعمارى را دراین مواردافشا كنند.

اینها و دهها موضوع دیگر,از مسائلى است كه باید درایام تبلیغى بدان پرداخت .امااز آنجائى كه تاثیر تبلیغات , وابستگى زیادى با رفتار و شیوه برخورد مبلغان دارد, در پایان به بیان پاره اى از رفتارهاى لازم و پسندیده مى پردازیم , تا راهگشائى براى تبلیغ درست و كارآ باشد.

1- پربار ساختن جلسات :

سخنرانیها و منابر با تاثیراز شرایط انقلابى سالهاى 56 - 57 با سرعت به سوى شعارى بودن كشانده شده اند. و در موقعیت كنونى این موضوع جنبه وازدگى مجالس را گسترش داده است .این امر ویژگى آموزشى و تربیتى منابر را در معرض تهدید قرار داده و به كار آمدترین وسیله تبلیغى و آموزشى اسلام ضربه وارد كرده است .

بنابراین لازم است برادران مبلغ به سخنرانیها, منابر و كلاسها, عمق بایسته اى بدهند و در چهارچوب توان خویش , سخنان خود را مستند سازند, واز پرداختن به موضوعاتى كه در حوزه تخصص و آگاهى آنان نیست , به شدت بپرهیزند.

2- تقویت وحدت جامعه :

طرح مسائل اختلاف انگیز, ثمره اى جز ضربه زدن به وحدت جامعه و درگیر كردن مردم به مسائل فرعى ندارد.

ازاینرو, بایداز طرح آن پرهیز كرد و در جریانات سیاسى مناطق وارد نشد و سخنرانیها و منابر را از اینگونه مسائل دور ساخت و دور عمل مانع از گسترش آن شد و در عوض جامعه را به وحدت كلمه دعوت نمود. در این مورد باید از روش امام خمینى درس گرفت و هماره تاكیدات و پافشاریهاى ایشان را در حفظ وحدت كلمه در نظر داشت .

سخنرانیها و منابر با تاثیراز شرایط انقلابى سالهاى 56 - 57 با سرعت به سوى شعارى بودن كشانده شده اند. و در موقعیت كنونى این موضوع جنبه وازدگى مجالس را گسترش داده است .این امر ویژگى آموزشى و تربیتى منابر را در معرض تهدید قرار داده و به كار آمدترین وسیله تبلیغى و آموزشى اسلام ضربه وارد كرده است .
3- رعایت مسائل اخلاقى :

سزاواراست برادران با رعایت مسائل اخلاقى , در عمل به آموزش و تربیت مردم بپردازند. و به مواردى كه در ذیل آورده مى شود توجه كافى مبذول دارند:

مراعات حال مردم و پرهیز از بكار بردن نادرست و نامشروع و وسائل صوتى و بلندگوها, تا موجب رنجش مردم نشوند.

حفظ احترام روحانیون و ائمه جمعه و جماعات محل و برخورد برادرانه داشتن با مبلغان دیگرى كه براى تبلیغ به آنجا آمده اند تا در عمل جامعه به وحدت كلمه فرا خوانده شود.

پرهیز از مصاحبت با افراد مورد اتهام , بدسابقه و فرصت طلب و معاشرت با طبقات خوش نام و مستضعف جامعه .

حفظ عزت نفس و بلند نظرى و فراراز طرح مسائل مادى و توكل كامل داشتن بر خداوند.

وارد نشدن دراختلافات منطقه اى و محلى و داشتن برخورد پدرانه و اصلاح گرایى دراین موارد.

دورى گزیدن از رفتار واعمال خلاف شان روحانیت و منافى با مروت .

منبع:

فصلنامه حوزه، شماره 6

________________________________________

پاورقی ها:

1. قال رسول الله[ ص] :ان لقتل الحسین فى قلوب المومنین حراره لا تبردابدا.

براى قتل حسین در دل مومنین سوزى است كه هرگز آرام نمى گیرد.

3. رجوع شود به : قیام حسین[ ع] ,از شهیدى , سخنان حسین بن على از مدینه تا شهادت ,از تجمى , زندگانى حضرت زینب ,از بنت الشاطى , عنصر امر بمعروف و نهى از منكر,از مطهرى ,ادبیات انقلاب در شیعه ,از آدینه وند, مقتل الحسین ,از مقرم , تاریخ بررسى عاشورا,از آیتى , ثوره الحسین از محمد مهدى شمس الدین جلداول و درم .

- 2.از قصیده سید جعفر حلى , بنقل از[ مقتل الحسین] , عبدالرزاق موسوى مقرم .90.

4. رجوع شود به : بلغه الفقیه ,از نراقى , ولایت فقیه ,ازامام خمینى , حاكمیت دراسلام از موسوى خلخالى , معالم الحكومه الاسلامیه از سبحانى ولایت فقیه از دانشجویان دانشگاه مشهد, مقاله لزوم حكومت اسلامى در همین شماره .

5. مراجعه شود به : حیاة الامامام الحسین از باقر شریف قرشى , مقتل الحسین[ ع] ,از مقرم , بررسى تاریخ عاشورا,از آیتى ,المجالس السنیه , از سید محسن امین , كشته شدگان از فرزندان ابوطالب (ترجمعه مقاتل الطالبیین ابوالفرج اصفهانى ) و...

گام‌ به‌ گام‌ با كاروان‌ عشق

كاروان‌ كربلا پس‌ از وداع‌ با پیامبر(ص) و حضرت‌ زهرا (س‌) و امام‌ مجتبی‌(ع) شب‌یكشنبه‌ بیست‌ و هشتم‌ رجب‌ سال‌ شصت‌ هجری‌ مدینه‌ را به‌ سوی‌ مكه‌ ترك‌ نمودند.امام‌ حسین‌(ع) از بیعت‌ با یزید خودداری‌ كرده‌ و شبانه‌ همراه‌ خانواده خویش‌ از مدینه‌ به‌مكه‌ حركت‌ نمود. یك‌ جامعه‌ نمونه‌ در این‌ كاروان‌ متجسم‌ بود. در دل‌ تاریكی‌ از كوره‌راه‌های‌ بیابان‌ها گذر كردند و منزل‌ به‌ منزل‌ راه‌ سپردند.

یك‌ ماه‌ و چند روز از بیابان‌ها و كوهستان‌ها گذشتند و در هر منزل‌ از خود، ردّی‌ از روشنایی‌ و كرامت‌ باقی‌ نهادند. روز سوم‌ شعبان‌ سال‌ شصت‌ هجری‌ درست‌ در روز میلادامام‌ حسین‌ (ع) كاروان‌ امام‌ به‌ مكه‌ رسید و در محلة‌ شعب‌ علی‌ در خانه‌ عباس‌ بن‌عبدالمطلب‌ اقامت‌ گزید. مردم‌ مكه‌ به‌ استقبال‌ و دیدار خاندان‌ پیامبر(ص) آمدند. در این‌ایام‌ كه‌ در آستانه‌ برگزاری‌ مراسم‌ حج‌ بود بسیاری‌ از مسلمانان‌ از سراسر قلمرو اسلامی‌ به‌ مكه‌ می‌آمدند و این‌ فرصت‌ مناسبی‌ برای‌ امام‌ حسین‌ (ع) و خاندان‌ پیامبر بود تا با مردم‌ صحبت‌ كنند و نسیم‌ آزادی‌ در مكه‌ وزیدن‌ گیرد.

از سوم‌ شعبان‌ تا هشتم‌ ذی‌ الحجه‌ كه‌ امام‌ حسین‌ (ع) از مكه‌ به‌ قصد كوفه‌عزیمت‌ نمود بیش‌ از چهارماه‌ در مكه‌ اقامت‌ داشتند. در این‌ مدت‌، مردم‌ گروه‌ گروه‌ با امام‌حسین‌(ع) تماس‌ می‌گرفتند و ابراز وفاداری‌ و حمایت‌ می‌كردند.

در دهم‌ رمضان‌ نامه‌ای‌ از سران‌ و اعیان‌ كوفه‌ به‌ امام‌ حسین‌ (ع) رسید كه‌ در آن ‌نامه‌ از امام‌ دعوت‌ شده‌ بود به‌ كوفه‌ برود تا كوفیان‌ به‌ رهبری‌ امام‌ با یزید بجنگند.

امام‌ در پاسخ‌ نامه‌های‌ مكرر سران‌ و مردم‌ كوفه‌، مسلم‌ بن‌ عقیل‌ (پسر عموی‌خود) را به‌ كوفه‌ فرستاد تا میزان‌ صحت‌ گفته‌ كوفیان‌ را به‌ اطلاع‌ امام‌ برساند.

با اعزام‌ مسلم‌ بن‌ عقیل‌ به‌ كوفه‌، هجده‌ هزار نفر از مردم‌ كوفه‌ با امام‌ بیعت‌ كردند و مسلم‌ خبر این‌ بیعت‌ و وفاداری‌ را به‌ امام‌ ارسال‌ داشت‌. لیك‌ با تغییر یافتن‌ حاكم‌ كوفه‌ وضع‌ِ مردم‌ نیز تغییر یافت‌. ابن‌ زیاد از طرف‌ یزید بن‌ معاویه‌ به‌ عنوان‌ حاكم‌ كوفه‌ انتخاب‌شد و با فریب‌ و توطئه‌ و قتل‌ و كشتار، مردم‌ِ كوفه‌ را از همراهی‌ با مسلم‌ بازداشت‌ تا جایی ‌كه‌ مسلم‌ در یك‌ جنگ‌ نابرابر به‌ تنهایی‌ با سربازان‌ ابن‌ زیاد جنگید و سرانجام‌ دستگیر و به‌ شهادت‌ رسید.

همزمان‌ با این‌ واقعه‌ و مطلع‌ شدن‌ یزید از نهضت‌ امام‌ حسین‌ (ع) و فعالیت‌های‌ایشان‌ سپاهی‌ را به‌ فرماندهی‌ عمر بن‌ سعد جهت‌ دستگیری‌ یا قتل‌ امام‌ حسین‌ (ع) به ‌مكه‌ اعزام‌ نمود و امام‌ (ع) وقتی‌ از ماجرا آگاه‌ شد دیگر نتوانست‌ منتظر رسیدن‌ نامه‌ مسلم ‌بن‌ عقیل‌ باشد و ناچاراً در هشتم‌ ذی‌ حجه‌ مكه‌ را به‌ قصد كوفه‌ ترك‌ نمود.

حركت‌ كاروان‌ امام‌ از هشتم‌ ذی‌ حجه‌ تا دوم‌ محرم‌ كه‌ به‌ كربلا رسید، حركتی‌ بود برای‌ بیدار نمودن‌ انسان‌های‌ تمامی‌ تاریخ‌. این‌ كاروان‌، منزل‌ به‌ منزل‌ راه‌ می‌سپرد تاآمیزه‌ای‌ از عظمت‌ و عزت‌ و مظلومیت‌ را بر صفحات‌ تاریخ‌ بنگارد و سرانجام‌ این‌ كاروان‌در دهم‌ محرم‌ 61 هجری‌ حماسه‌ای‌ را آفرید، حماسه‌ عشق‌، حماسه‌ هویت‌ انسانی‌،حماسه‌ عاشورا.

روز شمار این‌ حماسه‌، شمارش‌ لحظاتی‌ است‌ كه‌ انسان‌هایی‌ عاشق‌ از فراز این‌روزها به‌ معراج‌ رفتند و در هر منزلی‌ از خود خاطره‌ای‌ به‌ جای‌ نهادند، خاطره‌ای‌ كه‌ هرقصه‌ آن‌ درسی‌ از عزت‌ نفس‌ و كرامت‌ ذاتی‌ انسان‌ كامل‌ امام‌ حسین‌ (ع) می‌باشد.

روز شمار فاجعه كربلا
پانزدهم‌ رجب‌ 60 ه . ق‌: مرگ‌ معاویه‌ و شروع‌ خلافت‌ یزید بن‌ معاویه‌.

ـ نامه‌ یزید به‌ والی‌ مدینه‌ جهت‌ اخذ بیعت‌ با امام‌ حسین‌ (ع).

اواخر رجب‌ 60 ه . ق‌: رسیدن‌ نامه‌ یزید به‌ والی‌ مدینه‌ و عدم‌ بیعت‌ امام‌ حسین (ع) ‌با یزید.

بیست‌ و هشت‌ رجب‌ 60 ه . ق‌: حركت‌ امام‌ حسین‌ (ع) از مدینه‌ به‌ سوی‌ مكه‌ (روز یكشنبه‌)

سوم‌ شعبان‌ 60 ه . ق‌: ورود امام‌ حسین‌ (ع) به‌ مكه‌ و سكونت‌ آن‌ حضرت‌ و خاندانش‌ در خانه‌ عباس‌ بن‌ عبدالمطلب‌. (حضور امام‌ در مكه‌ مدت‌ چهار ماه‌ و چند روز بوده‌ است‌).

دهم‌ رمضان‌ 60 ه . ق‌: وصول‌ نامه‌ مردم‌ كوفه‌ به‌ امام‌ حسین‌ توسط‌ عبدالله‌ بن‌سبع‌ الهمدانی‌ و عبدالله‌ بن‌ وال‌ تمیمی‌.

دوازدهم‌ رمضان‌ 60 ه . ق‌: وصول‌ یكصد و پنجاه‌ نامه‌ از كوفه‌ به‌ امام‌ حسین‌ (ع) توسط‌ قیس‌ بن‌ مسهر و عبدالرحمن‌ بن‌ عبدالله‌ و عماره‌ بن‌ عبید.

چهاردهم‌ رمضان‌ 60 ه . ق‌: وصول‌ نامه‌ سران‌ و مردم‌ كوفه‌ به‌ امام‌ حسین‌ (ع)توسط‌ هانی‌ بن‌ هانی‌ السبیعی‌ و سعید بن‌ عبدالله‌ النخعی‌.

پانزدهم‌ رمضان‌ 60 ه . ق‌: حركت‌ جناب‌ مسلم‌ بن‌ عقیل‌ به‌ سوی‌ كوفه‌.

ـ ارسال‌ نامه‌ توسط‌ امام‌ به‌ رؤسای‌ بصره‌.

پنجم‌ شوال‌ 60 ه . ق‌: ورود جناب‌ مسلم‌ بن‌ عقیل‌ به‌ كوفه‌ و بیعت‌ هیجده‌ هزار ازمردم‌ كوفه‌ با مسلم‌

هشتم‌ ذی‌ حجه‌ 60 ه . ق‌: ورود عمر بن‌ سعد با لشكری‌ انبوه‌ به‌ مكه‌ برای‌دستگیری‌ امام‌ حسین‌ (ع) (چهارشنبه‌)

ـ حركت‌ امام‌ از مكه‌ به‌ سوی‌ كوفه‌.

ـ ورود ابن‌ زیاد به‌ كوفه‌ و محاصره‌ قصر ابن‌ زیاد توسط‌ مسلم‌ و یارانش‌.

نهم‌ ذی‌ حجه‌ 60 ه . ق‌: توطئة‌ ابن‌ زیاد و پراكنده‌ شدن‌ یاران‌ مسلم‌ ـ

ـ جنگ‌ مسلم‌ با سپاه‌ ابن‌ زیاد.

ـ هواخواهی‌ عباس‌ بذائی‌ (قره‌داغی‌) از مسلم‌ و شهادت‌ او به‌ دست‌ سربازان‌ ابن‌زیاد.

ـ شهادت‌ مسلم‌ بن‌ عقیل‌ و هانی‌ بن‌ عروه‌ در كوفه‌ به‌ دستور ابن‌ زیاد.

ـ فرود آمدن‌ كاروان‌ امام‌ در «ابطح‌» و پیوستن‌ ابن‌ ثبیط‌ بصری‌ و فرزندانش‌ به ‌امام‌.

ـ فرود آمدن‌ كاروان‌ امام‌ حسین‌ در مكانی‌ به ‌نام‌ «تنعیم‌» در دو فرسنگی‌ مكه‌.

ـ فرود آمدن‌ امام‌ در «صِفاح‌» و دیدار فرزدق‌ شاعر با امام‌.

ـ فرود آمدن‌ كاروان‌ امام‌ در «وادی‌ العقیق‌» و پیوستن‌ عون‌ و محمد فرزندان‌حضرت‌ زینب‌ (س‌) به‌ كاروان‌ امام‌.

ـ فرود آمدن‌ امام‌ در «وادی‌ الصّفرا».

ـ فرود كاروان‌ امام‌ در «ذات‌ عِرق‌» و پیوستن‌ گروهی‌ از مسلمانان‌ به‌ امام‌.

ـ فرود كاروان‌ امام‌ در «حاجِر» در ناحیة‌ «بطن‌ الرمه‌» و نوشتن‌ نامه‌ای‌ به‌ مسلم‌ بن‌عقیل‌ و شیعیان‌ كوفه‌ و ارسال‌ آن‌ توسط‌ قیس‌ بن‌ مسهر صیداوی‌.

پانزده‌ ذی‌ حجه‌ 60 ه . ق‌: فرود كاروان‌ امام‌ در «فَیْدْ».

ـ فرود كاروان‌ امام‌ در «اجفُر».

بیست‌ و دوم‌ ذی‌ حجه‌ 60 ه . ق‌: شهادت‌ میثم‌ تمار (صحابه‌ امام‌ علی‌) در كوفه‌توسط‌ ابن‌ زیاد.

ـ ارسال‌ نامه‌ امام‌ به‌ كوفه‌ توسط‌ عبدالله‌ بن‌ یقطر (برادر رضاعی‌ امام‌).

بیست‌ و ششم‌ ذی‌ حجه‌ 60 ه . ق‌: ورود كاروان‌ امام‌ به‌ «زروُد»، نزدیكی‌«خزیمیه‌».

ـ پیوستن‌ «زهیر بن‌ قین‌» به‌ امام‌.

ـ ورود كاروان‌ امام‌ به‌ منطقه «زباله‌» در نزدیكی‌ كوفه‌.

ـ رسیدن‌ خبر شهادت‌ مسلم‌ بن‌ عقیل‌ و هانی‌ بن‌ عروه‌ به‌ امام‌.

ـ ورود كاروان‌ امام‌ به‌ «ثعلبیه‌» و توقف‌ شبانه‌ در آن‌جا.

ـ ورود كاروان‌ امام‌ به‌ «القاع‌» ـ

ـ عبور كاروان‌ امام‌ از «درة‌ العقبه‌» در نزدیكی‌ بیابان‌های‌ كوفه‌.

ـ ورود به‌ «شراف‌» و توقف‌ شبانه‌ در آن‌جا.

بیست‌ و هفتم‌ ذی‌ حجه‌ 60 ه . ق‌: روبه‌رویی‌ كاروان‌ امام‌ با سپاه‌ حر بن‌ یزیدریاحی‌.

ـ قرار گرفتن‌ كاروان‌ امام‌ در دامنه‌ كوه‌ «ذو حُسَم‌ْ».

ـ جلوگیری‌ حرّ از حركت‌ كاروان‌ امام‌ به‌ سوی‌ كوفه‌.

ـ حركت‌ كاروان‌ امام‌ به‌ منطقه‌ «البیضه‌».

بیست‌ و هشتم‌ ذی‌ حجه‌ 60 ه . ق‌: عبور كاروان‌ امام‌ از «عُذیب‌ِ الهجانات‌».

ـ رسیدن‌ خبر شهادت‌ عبدالله‌ بن‌ یقطر در كوفه‌ به‌ دست‌ ابن‌ زیاد.

ـ عبور كاروان‌ امام‌ از قادسیه‌.

ـ فرود كاروان‌ امام‌ در «قصر بنی‌ مُقاتل‌» و توقف‌ شبانه‌ در آن‌جا.

دوم‌ محرم‌ 61 ه . ق‌: فرود كاروان‌ امام‌ به‌ كربلا (روز پنجشنبه‌).

ـ حركت‌ عمر بن‌ سعد با لشكری‌ انبوه‌ به‌ كربلا.

سوم‌ محرم‌ 61 ه . ق‌: ورود سپاه‌ عمر بن‌ سعد به‌ كربلا.

ششم‌ محرم‌ 61 ه . ق‌: تجمع‌ بیست‌ هزار سپاهی‌ در سپاه‌ عمر سعد.

ـ رسیدن‌ نامه‌ ابن‌ زیاد به‌ عمر بن‌ سعد مبنی‌ بر بستن‌ راه‌ رودخانه‌ فرات‌ به‌ روی‌كاروان‌ امام‌.

ـ آمادگی‌ گروهی‌ از قبیله‌ بنی‌ اسد برای‌ پیوستن‌ به‌ امام‌ و حمله‌ چهارصد نفر ازسپاه‌ عمر سعد به‌ آن‌ قبیله‌ و كشتار آنان‌.

هشتم‌ محرم‌ 61 ه . ق‌: حركت‌ حضرت‌ عباس‌ با بیست‌ و هشت‌ نفر [یا سی‌ سوار وبیست‌ پیاده‌ با بیست‌ مشك‌ آب] به‌ طرف‌ رود فرات‌ و آوردن‌ آب‌ بعد از درگیری‌ با مأموران‌عمر بن‌ سعد.

ـ ملاقات‌ شبانه‌ امام‌ با عمر سعد.

ـ صدور فرمان‌ جنگ‌ توسط‌ ابن‌ زیاد.

هم‌ محرم‌ 61 ه . ق‌: حركت‌ لشكر عمر بن‌ سعد به‌ سوی‌ كاروان‌ امام‌.

ـ مهلت‌ خواستن‌ امام‌ از عمر بن‌ سعد برای‌ یك‌ شب‌.

ـ آوردن‌ امان‌نامه‌ توسط‌ شمر برای‌ حضرت‌ ابوالفضل‌ و برادرانش‌ و خودداری‌ آنان‌از پذیرفتن‌ امان‌نامه‌.

ـ آماده‌سازی‌ كاروان‌ امام‌ برای‌ جنگ‌ فردا.

دهم‌ محرم‌ 61 ه . ق‌: وقوع‌ فاجعة‌ جانسوز كربلا و شهادت‌ امام‌ حسین‌ (ع) و هفتاد و دو تن‌ از یاران‌ وفادارش‌ (جمعه‌ یا شنبه‌).

ـ غروب‌ دهم‌ محرم‌: غارت‌ خیام‌ امام‌ و آتش‌ زدن‌ آنها.

ـ اسیر گرفتن‌ بازماندگان‌ كاروان‌ امام‌.

ـ اسب‌ تاختن‌ بر جسد شهدا.

ـ فرستادن‌ سر شهدا به‌ كوفه‌.

یازدهم‌ محرم‌ 61 ه . ق‌: حركت‌ اسرا به‌ سوی‌ كوفه‌.

دوازدهم‌ محرم‌ 61 ه . ق‌: ورود كاروان‌ اسرا به‌ كوفه‌.

ـ سخنرانی‌ حضرت‌ زینب‌ و ام‌ كلثوم‌ و فاطمه‌ در كوچه‌های‌ كوفه‌.

ـ دفن‌ شهدا در كربلا توسط‌ جمعی‌ از مردم‌ قبیله‌ بنی‌ اسد.

ـ سخنرانی‌ ابن‌ زیاد در مسجد كوفه‌ و اعتراض‌ عبدالله‌ عفیف‌ به‌ ابن‌ زیاد ودستگیری‌ و شهادت‌ عبدالله‌، به‌ دستور ابن‌ زیاد.

پانزدهم‌ محرم‌ 61 ه . ق‌: حركت‌ كاروان‌ اسرا از كوفه‌ به‌ شام‌.

اول‌ صفر 61 ه . ق‌: ورود كاروان‌ اسیران‌ به‌ شام‌ (بعد از هجده‌ روز).

ـ سخنرانی‌ حضرت‌ زینب‌ (س‌) در كاخ‌ یزید.

ـ سخنرانی‌ امام‌ سجاد (ع) در مسجد جامع‌ شام‌.

بیستم‌ صفر 61 ه . ق‌: ورود جابر بن‌ عبدالله‌ انصاری‌ به‌ كربلا برای‌ زیارت‌.

ـ ورود كاروان‌ اسیران‌ به‌ كربلا برای‌ زیارت‌ مزار شهدا.

ـ حركت‌ از كربلا به‌ مدینه‌.

ـ ورود كاروان‌ اسیران‌ به‌ مدینه‌.

ـ سخنرانی‌ امام‌ سجاد در دروازه‌ مدینه‌.

ـ ورود به‌ مسجد النبی‌ و زیارت‌ حرم‌ مطهر پیامبر.

پانزدهم‌ رجب‌ 62 ه . ق‌: وفات‌ حضرت‌ زینب‌ (س‌).

منازل‌ مسیر كاروان‌ امام‌ از مكه‌ تا كربلا

منزل‌ اول‌: ابطح‌

منزل‌ دوم‌: تنعیم‌

منزل‌ سوم‌: صِفاح‌

منزل‌ چهارم‌: وادی‌ العقیق‌

منزل‌ پنجم‌: وادی‌ الصّفرا

منزل‌ ششم‌: ذات‌ِ عِرق‌

منزل‌ هفتم‌: حاجِر

منزل‌ هشتم‌: فَید

منزل‌ نهم‌: اِجفَر

منزل‌ دهم‌: خُزَیمیّه‌

منزل‌ یازدهم‌: شقوق‌

منزل‌ دوازدهم‌: زرود

منزل‌ سیزدهم‌: ثعلبیه‌

منزل‌ چهاردهم‌: زباله‌

منزل‌ پانزدهم‌: القاع‌

منزل‌ شانزدهم‌: عقبه‌

منزل‌ هفدهم‌: قرعاء

منزل‌ هجدهم‌: مغیثه‌

منزل‌ نوزدهم‌: شراف‌

منزل‌ بیستم‌: ذَوحُسُم‌

منزل‌ بیست‌ و یكم‌: البیضه‌

منزل‌ بیست‌ و دوم‌: عُذیب‌ الهجانات‌

منزل‌ بیست‌ و سوم‌: قصر بنی‌ مقاتل‌

منزل‌ بیست‌ و چهارم‌: نینوا

منزل‌ بیست‌ و پنجم‌: كربلا

نواب‌ راجی‌

________________________________________

منابع‌:

1ـ با كاروان‌ امام‌ حسین‌ (ع) از مدینه‌ تا كربلا، بهاء الدین‌ قهرمانی‌ نژاد شائق‌، انتشارات‌شكوری‌، قم‌، 1378 ش‌.

2ـ پیام‌آور عاشورا، سید عطاءالله‌ مهاجرانی‌، انتشارات‌ اطلاعات‌، تهران‌، چاپ‌ چهارم‌،1376 ش‌.

3ـ تحقیق‌ درباره‌ اول‌ اربعین‌ حضرت‌ سید الشهداء، سید محمد علی‌ قاضی‌ طباطبائی‌،تبریز، چاپ‌ دوم‌، 1397 ه . ق‌.

4ـ حماسه‌سازان‌ كربلا، محمد سماوی‌، ترجمه‌: عقیقی‌ بخشایشی‌، دفتر نشر نوید اسلام‌،قم‌، 1369 ش‌.

5ـ خورشید بر نیزه‌، دكتر نورالله‌ حسین‌خانی‌، انتشارات‌ مسعی‌ ـ نشر خیرالله‌، تهران‌، چاپ‌اول‌، 1379 ش‌.

6ـ لهوف‌، سید بن‌ طاووس‌، ترجمه‌: دكتر عقیقی‌ بخشایشی‌، دفتر نشر نوید اسلام‌، قم‌،چاپ‌ چهارم‌، 1378 ش‌..  

7- راهنماى تبلیغ ؛ از طر یق سایت بنیاد اندیشه اسلامی  

روضه دکتر شریعتی در روز عاشورا

شب عاشورا بود ، عاشورای سال 49

گفتم بروم به مجلس روضه ای ، از همین روضه ها که همه جا هست و صدایش از هر کوچه و خانه امشب بلند است. دیدم، ایمان وتعصب من به عظمت حسین و کار حسین بیش از آن است که بتوانم آن همه تحقیر ها را بشنوم و تحمل کنم. منصرف شدم.

اما شب عاشورا بود شهر یکپارچه روضه بود وخانه یکپارچه سکوت و درد، چه می توانستم کرد؟ از خودم توانستم منصرف شوم، از روضه توانستم منصرف شوم ،اما چگونه می توانمستم خود را از عاشورا منصرف کنم؟

نامه ام را که به دوستم نوشته بودم - دوستی که هرگاه روزگار عاجزم میکرد و رنج به نالیدنم وا می داشت، به پناه او می رفتم - برگرفتم ، گفتم در این تنهایی درد و این شب سوگ ، بنشینم و با خود سوگواری کنم، مگر نمی شود تنها عزاداری کرد؟ نشستم و روضه ای برای دل خویش نوشتم ، آنچه را در نامه ی  او برای خود نوشته بودم و تصور غربت و رنج خودم بود، تصحیح کردم تا تصویر غربت و رنج حسین گرد.

... پیش چشمم را پرده ای از خون پوشیده است.

در میان هیاهوی مکرر و خاطره انگیز دجله و فرات، این دو خصم خویشاوندی که هفت هزار سال، گام به گام با تاریخ همسفرند، غریو و غوغای تازه ای برپا است:

صحرای سوزانی را می نگرم، با آسمانی به رنگ شرم، و خورشیدی کبود و گدازان، و هوایی آتش ریز، و دریای رملی که افق در افق گسترده است، و جویباری کف آلود از خون تازه ای که می جوشد و گام به گام، همسفر فرات زلال است.

می ترسم در سیمای بزرگ و نیرومند او بنگرم، او که قربانی این همه زشتی و جهلاست.به پاهایش می نگرم که همچنان استوار و صبور ایستاده و این تن صدها ضربه را بپاداشته است

و شمشیرها از همه سو برکشیده، و تیرها از همه جا رها، و خیمه ها آتش زده و رجاله در اندیشه غارت، و کینه ها زبانه کشیده و دشمن همه جا در کمین، و دوست بازیچه دشمن و هوا تفتیده و غربت سنگین و دشمن شوره زاری بی حاصل و شن ها داغ و تشنگی جان گزا و دجله سیاه، هار و حمله ور و فرات سرخ، مرز کین و مرگ در اشغال «خصومت جاری» و ...

می ترسم در سیمای بزرگ و نیرومند او بنگرم، او که قربانی این همه زشتی و جهل است.

به پاهایش می نگرم که همچنان استوار و صبور ایستاده و این تن صدها ضربه را بپاداشته است.

ترسان و مرتعش از هیجان، نگاهم را بر روی چکمه ها و دامن ردایش بالا می برم:

اینک دو دست فرو افتاده اش،

دستی بر شمشیری که به نشانه شکست انسان، فرو می افتد، اما پنجه های خشمگینش، با تعصبی بی حاصل می کوشد،تا هنوز هم نگاهش دارد

جای انگشتان خونین بر قبضه شمشیری که دیگر ...

... افتاد!

و دست دیگرش، همچنان بلاتکلیف.

نگاهم را بالاتر میکشانم:

از روزنه های زره خون بیرون می زند و بخار غلیظی که خورشید صحرا میمکد تا هر روز، صبح و شام، به انسان نشان دهد و جهان را خبر کند.

نگاهم را بالاتر میکشانم:

گردنی که، همچون قله حرا، از کوهی روییده و ضربات بی امان همه تاریخ بر آن فرود آمده است. به سختی هولناکی کوفته و مجروح است، اما خم نشده است.

نگاهم را از رشته های خونی که بر آن جاری است باز هم بالاتر می کشانم:

ناگهان چتری از دود و بخار! همچون توده انبوه خاکستری که از یک انفجار در فضا میماند و ...

دیگر هیچ !

پنجه ای قلبم را وحشیانه در مشت میفشرد، دندان هایی به غیظ در جگرم فرو میرود، دود داغ و سوزنده ای از اعماق درونم بر سرم بالا می آید و چشمانم را می سوزاند، شرم و شکنجه سخت آزارم می دهد، که:

«هستم»، که «زندگی می کنم».

این همه «بیچاره بودن» و بار «بودن» این همه سنگین!

اشک امانم نمی دهد؛ نمی توانم ببینم.

پیش چشمم را پرده ای از اشک پوشیده است.

در برابرم، همه چیز در ابهامی از خون و خاکستر می لرزد، اما همچنان با انتظاری از عشق و شرم، خیره می نگرم؛

شبحی را در قلب این ابر و دود باز می یابم، طرح گنگ و نامشخص یک چهره خاموش، چهره پرومته، رب النوعی اساطیری که اکنون حقیقت یافته است.

هیجان و اشتیاق چشمانم را خشک میکند. غبار ابهام تیره ای که در موج اشک من می لرزد، کنارتر میرود . روشن تر می شود و خطوط چهره خواناتر.

هم اکنون سیمای خدایی او را خواهم دید؟

چقدر تحمل ناپذیز است دیدن این همه درد، این همه فاجعه، در یک سیما، سیمایی که تمامی رنج انسان را در سرگذشت زندگی مظلومش حکایت می کند. سیمایی که ...

چه بگویم؟

مفتی اعظم اسلام او را به نام یک «خارجی عاصی بر دین الله و رافض سنت محمد» محکوم کرده و به مرگش فتوی داده است.

و شمشیرها از همه سو برکشیده، و تیرها از همه جا رها، و خیمه ها آتش زده و رجاله در اندیشه غارت، و کینه ها زبانه کشیده و دشمن همه جا در کمین، و دوست بازیچه دشمن و هوا تفتیده و غربت سنگین و دشمن شوره زاری بی حاصل و شن ها داغ و تشنگی جان گزا و دجله سیاه، هار و حمله ور و فرات سرخ، مرز کین و مرگ در اشغال «خصومت جاری» و ...

در پیرامونش، جز اجساد گرمی که در خون خویش خفته اند، کسی از او دفاع نمی کند.

همچون تندیس غربت و تنهایی و رنج، از موج خون، در صحرا، قامت کشیده و همچنان، بر رهگذر تاریخ ایستاده است.

نه باز می گردد،

که : به کجا؟

نه پیش می رود،

که : چگونه؟

نه می جنگد،

که : با چه؟

نه سخن می گوید،

که : با که؟

و نه می نشیند، که :

هرگز !

ایستاده است و تمامی جهادش اینکه ... نیفتد

همچون سندانی در زیر ضربه های دشمن و دوست، در زیر چکش تمامی خداوندان سه گانه زمین(خسرو و دهگان و موبد – زور و زر و تزویر – سیاست و اقتصاد و مذهب)، در طول تاریخ، از آدم تا ... خودش!

به سیمای شگفتش دوباره چشم می دوزم، در نگاه این بنده خویش مینگرد، خاموش و آشنا؛ با نگاهی که جز غم نیست. همچنان ساکت میماند.

نمی توانم تحمل کنم؛سنگین است؛

تمامی «بودن»م را در خود می شکند و خرد می کند.

می گریزم.

اما می ترسم تنها بمانم، تنها با خودم، تحمل خویش نیز سخت شرم آور و شکنجه آمیز است.

به کوچه می گریزم، تا در سیاهی جمعیت گم شوم.

در هیاهوی شهر، صدای سرزنش خویش را نشنوم.

خلق بسیاری انبوه شده اند و شهر، آشفته و پرخروش می گرید، عربده ها و ضجه ها و عَلم و عَماری و «صلیب جریده» و تیغ و زنجیری که دیوانه وار بر سر و روی و پشت و پهلوی خود می زنند، و مردانی با رداهای بلند و....... د

عمامه پیغمبر بر سر و....... د

آه ! ... باز همان چهره های تکراری تاریخ! غمگین و سیاه پوش، همه جا پیشاپیش خلایق!

تنها و آواره به هر سو می دوم، گوشه آستین این را می گیرم، دامن ردای او را می چسبم، می پرسم، با تمام نیاز می پرسم؛ غرقه در اشک و درد:

«این مرد کیست»؟

«دردش چیست»؟

این تنها وارث تاریخ انسان، وارث پرچم سرخ زمان، تنها چرا؟

چه کرده است؟

چه کشیده است؟

به من بگویید:

نامش چیست؟

هیچ کس پاسخم را نمی گوید!

پیش چشمم را پرده ای از اشک پوشیده است

منبع:
حسین وارث آدم، دکتر علی شریعتی

دانلود سخنرانی ویژه ایام محرم الحرام و عاشورای حسینی ازاستاد پناهیان

دانلود در ادامه مطلب

دانلود سخنرانی ویژه ایام محرم الحرام و عاشورای حسینی از دکتر رحیم پور ازغدی

دانلود در ادامه مطلب

دانلود سخنرانی ویژه ایام محرم الحرام و عاشورای حسینی از استاد رضا الهی

دانلود در ادامه مطلب

نوحه عربی فارسی انا مظلوم حسین (ع) و نوحه یا رب     
نوحه عربی فارسی انا مظلوم حسین(ع) ( پخش شده از شبکه سه سیما) به همراه نوحه عربی فارسی یا رب، تقدیم به کاربران عزیز (مداح: نزار قطری)

دانلود در ادامه مطلب
 

مسافران شام

اين شعر از كتاب "يك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر تواناي آستان اهل بيت، جناب آقاي غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقاي حسين فتحي تهيه و تنظيم گرديده است.

 مسافران شام

فتنه و بيداد و بلا بود شام                                  سخت تر از کرب و بلا بود شام

شام بلا تيره تر از شام بود                                 عصمت حق در ملأ عام بود

ساز و ني و نغمه و آهنگ بود                             دسته گل سنگدلان سنگ بود

خلق به دور اسرا صف زدند                                 کوچه به کوچه همگي کف زدند

فاطمه هاي حرم فاطمه                                     زخم زبان مرهم زخم همه

هرکه به آن خسته دلان رو نهاد                           زخم زباني زد و دشنام داد

خنده به رأس شهدا مي زدند                              سنگ به ناموس خدا مي زدند

قافله تا وارد دروازه شد                                       داغ جگر سوختگان تازه شد

پاي سر رهبر آزادگان                                          عيد گرفتند زنازادگان

آل ابوسفيان در هلهله                                        آل رسول الله در سلسله

واي ندانم که چه تقدير بود                                  دست خدا در غل و زنجير بود

ماه سر نيزه پديدار بود                                         يا سر عباس علمدار بود

چهره چو خورشيد بر افروخته                               از عطشِ تشنه لبان سوخته

دوخته چشم از سر ني بر حسين                        محو شده، غرق شده در حسين

ديده ي اطفال به سيماي او                                 چشم سکينه شده سقاي او

مانده سر نيزه به حال سجود                                مهر جبينش شده محو از عمود

ديده ي اکبر سر ني نيم باز                                  مانده به لب هاش اذان نماز

هرکه به خورشيد رخش چشم بست                    گفت که اين سر، سر پيغمبر است

رأس امام شهدا نوک ني                                     کرده چهل مرحله معراج، طي

زلفِ غباريش پر از بوي مُشک                              لعل لبش خشک تر از چوب خشک

ماه خجل از رخ نورانيش                                       سنگ زده بوسه به پيشانيش

هيچ شنيديد که از گَرد راه                                   پرده کشد باد به رخسار ماه

هيچ شنيديد که در موج خون                              صورت خورشيد شود لاله گون

رخ زگل زخم، بهاران شده                                   وجه خدا ستاره باران شده

اشک همه سيل شد  از سرگذشت                  خون، دل ميثم شد از اين سرگذشت

دروازه ی شام

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر توانای آستان اهل بیت، جناب آقای غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است.

دروازه ی  شام

گشته سرتاسر چراغانی تمام شهر شام                  من ندانم عید قربان است یا عید صیام

مرد و زن، پیر و جوان، در وجد و شادی و طرب            عترتی را اشک غم در چشم و خون دل به کام

اهل بیت مصطفی را جامه ی ماتم به بر                   دختران شام را برتن لباس نو تمام

هرکه را بینم گرفته قطعه ی سنگی به دست           تا که از مهمان خود با سنگ گیرد احترام

یوسف زهراست روی ناقه ی عریان سوار                 جای گل ریزد به فرقش آتش از بالای بام

نیزه ی عباس خم گردیده در حال رکوع                       نیزه ی فرزند زهرا مانده در حال قیام

زینب کبرا به محمل، فاطمه در دامنش                      راس عباسش به پیش رو، کنارش دو امام

یک امامش در غل و زنجیر، بسته پا و دست              یک امامش بر فراز نیزه ها دارد مقام

آتش و خاکستر و سنگ است در دست یهود             تا به یاد روز خیبر باز گیرند انتقام

بود کی باور که روزی با سر پاک حسین                    دختر زهرا اسیر آید به سوی شهر شام

از فراز بام هر سنگی که می آید فرود                      بر سر فرزند زهرا آوَرَد عرض سلام

گریه ی میثم نثار راس عباس و حسین                    شعله ی فریاد او تقدیم قلب خاص و عام

بوسه ی چوب

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر توانای آستان اهل بیت، جناب آقای غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است.

بوسه ی چوب

دلم شراره ی شمعی شده در انجمنت                  صدای زخمی من وقف زخم های تنت

روا بود که ملایک برند سجده زعرش                       بر آن حصیر که هنگام دفن شد کفنت

تو آن صحیفه ی صد پاره ای که بنوشتند                 هزارو نهصد و پنجاه زخم بر بدنت

تو غرق بوسه ی پیغمبری ز پا تا سر                      روا نبود زند چوب بوسه بر دهنت

تمام عمر، رضا بوده ای به زخم قضا                       از آن رضاً بقضائک شد آخرین سخنت

به آتشِ دلِ پروانه های بی شمعت                        که سینه سوختگانند شمع انجمنت

ترنج وار گریبان خویش پاره کند                              هزار یوسف مصری ز بوی پیرهنت

تو هم نشین خدا در دلی زصبح ازل                      همیشه در وطنِ دل خداست هم وطنت

تو بر هزار سلیمان کنی سلیمانی                        روا نبود کُشَد سی هزار اهرمنت

قبول حضرتت افتد که سال ها میثم                      زپاره های جگر، گل فشانده در چمنت

 زبان حال امام سجاد علیه السلام

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر توانای آستان اهل بیت، جناب آقای غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است و همراه فایل صوتی "سبك نوحه‌خوانی" آن تقدیم می‌گردد، تا مداحان اهل بیت و دوستانی كه قصد نوحه‌خوانی در این ایام عزیز را دارند، از آن بهره‌مند شوند.

زبان حال امام سجاد علیه السلام

شامیان دف نزنید، پیش ما صف نزنید

دور رأس شهدا این  قَدَر کف نزنید

روز ما را دگر از زخم زبان، شب نکنید

خنده بر اشک من و گریه ی زینب نکنید

آه از کرب و بلا، وای از شام بلا

عوض ذکر سلام، ندهیدم دشنام

کس به مهمان نزند سنگ کین از لب بام

نسب و نام و مقامم همگی  می دانید

به چه تقصیر و گنه خارجیم می خوانید

آه از کرب و بلا، وای از شام بلا

من نبی را ثمرم، من علی را پسرم

خار و خاشاک ز بام، کس نریزد به سرم

این قدر دخت علی را به کنارم نزنید

تازیانه به تن خواهر زارم نزنید

آه از کرب و بلا، وای از شام بلا

کربلا داغ پدر، عطش و اشک بصر

شام غم  زخم زبان، آتشم زد به جگر

عمه ام با بدن خسته دعایم می کرد

سر بابا سر نی، گریه برایم می کرد

آه از کرب و بلا، وای از شام بلا

منم و سلسله ام، میر این قافله ام

پیش رو رأس حسین، همه سو هلهله ام

زخم تن، زخم زبان، قسمت و تقدیر من است

مونس و همدم من، حلقه ی زنجیر من است

آه از کرب و بلا، وای از شام بلا

هرکجا دیدم آب، جگرم گشت  کباب

کردم از سوز درون، گریه بر طفل رباب

شعله های عطشش را به دل احساس کنم

یاد بی آبی و بی دستی عباس کنم

آه از کرب و بلا، وای از شام بلا

 ورود به شام

این شعر از كتاب "یك ماه خون گرفته،‌هفتاد و دو ستاره" سروده شاعر توانای آستان اهل بیت، جناب آقای غلامرضا سازگار است كه به همت جناب آقای حسین فتحی تهیه و تنظیم گردیده است و همراه فایل صوتی "سبك نوحه‌خوانی" آن تقدیم می‌گردد، تا مداحان اهل بیت و دوستانی كه قصد نوحه‌خوانی در این ایام عزیز را دارند، از آن بهره‌مند شوند.

ورود به شام

قرآن به نوک نیزه هاست اینجا

کعب نی و سنگ جفاست اینجا

زخم زبان و ناسزاست اینجا

هنگامه ی کرب و بلاست اینجا

شام بلاست اینجا، یا کربلاست اینجا

روی کبود یاس را ندیدید

قرآن خیر الناس را ندیدید

بر نی سر عباس را ندیدید

تکرار دشت نی نواست اینجا

شام بلاست اینجا، یا کربلاست اینجا

ای شامیان! چشمان خود ببندید

بر گریه ی آل علی نخندید

این ننگ را چگونه می پسندید