روايت مفصلى از امام صادق(ع) در شرح ولادت حضرت صديقه(س) نقل شده كه ضمن آن فرمودند:
 وقتى [مولود فرخنده خديجه به دنيا آمد و] فاطمه ديده به جهان گشود، نورى از او درخشيد كه تا درون خان ه‏هاى مكه نفوذ كرد و در شرق و غرب زمين هيچ جايى نماند مگر شعاع آن نور در آن تابيد.
    ابن عماره از پدرش گزارش نموده كه گفت:
 از امام صادق(ع) درباره حضرت فاطمه(س) پرسيدم كه چرا زهرا ناميده شد؟

    فرمودند: زيرا هرگ اه در محرابش مى‏ايستاد، نور او براى آسمانيان چنان مى‏درخشيد كه نور ستارگان براى اهل زمين.
    اين فروغ جسم فاطمه(س) است كه وقتى در محراب عبادت قرار مى‏گرفت، روى تابناكش براى فرشتگان و ملكوتيان بدانگونه جلوه و تلألؤ داشت كه ستارگان در شب براى زمينيان شكوه و درخشش دارند. از اين رو آن بانوى مجللّه زهرا ناميده شد.
    ابو هشام گويد:
 از حضرت عسكرى(ع) پرسيدم: چرا فاطمه(س) زهرا نام گرفت؟
    امام فرمودند: چون رخسار او در آغاز روز، مانند خورشيد كه از مشرق سر برآورد و طلوع كند براى امير مؤمنان(ع) مى‏درخشيد و در نيمروز بسان ماه تابان جلوه ‏گرى مى‏نمود و هنگام غروب آفتاب همچون ستاره‏اى روشن مى‏تابيد.

یاحق آقام کریم اهل بیت پشت وپناه تون 
 

 فاطمه (س)، ناموس الهی     

به نام حق
به نام حضرت دادار، به نام پيداي پنهان، به نام خداي بت‌شكن، شاهد شاهدپرستان، به نام جميل جمال پرستان و جلال به خاك افتادگان و به نام حضرت حق و باعث شرر افتاده بر جان عاشق.
شبي بود، محمد (ص) خسته از قوم خواست آهنگ خانه كند، ندا آمد كه بمان، اربعيني سوي يار مرو، بگرد در هر كوي و در هر منزلي و جدا از يار. محمد (ص) عشق در سينه پنهان كرد و پيام فرستاد سوي دلدار كه من به گفته حق نيايم تا به چهل روز، يار ازلي اراده كرده تو تنها بماني هر چند كه مردم بريده‌اند از تو، خديجه چون حرف او بود، به جان خريد و در خانه بماند و چشم به در دوخت و منتظر ماند. ايام گذشت و محمد به گفته دوست روزه‌دار بود تا اين كه روح الامين نداي حق آورد و تحفه از بهشت در نزد محمد نهاد كه بخور. محمد با مائده آسماني افطار كرد و آنگاه حق ندا داد به سوي همسرت روان شو، محمد جامه پاك كرد، تن شست و شو داد. آنگاه امين حق، سيبي بدو داد از باغ بهشت، به او گفت: بخور كه تكثير تو در اين است.

حضرت زهرا(س)، تجسم رضايت و سخط الهي    

  اما تسليم مطلق نسبت به حب و بغض، خشنودي و غضب خداوند، مقامي خاص است كه اين مقام مخصوص برترين مخلوقات و خاتم پيامبران و آقاي رسولان است، اين مقامي است كه مي‌توان گفت: اوست كه از خشنودي خدا خشنود و از غضب خدا خشمگين مي‌شود، و از طرفي ديگر خداوند تبارك و تعالي نيز از خشنودي او خشنود و از غضب او خشمگين مي‌شود.
آيا بخاري و ذهبي فهميده‌اند كه چه چيزي را روايت كرده‌اند:
إنّ الرّب يرضي لرضا فاطمة و يغضب لغضب فاطمة.
و آيا فهميده‌اند كه اگر پيامبر اكرم(ص) فرمودند: «همانا فاطمه(س) با خشنودي خدا خشنود و با غضب خدا غضبناك مي‌شود».

مجموعه 8 اسکرین سیور به مناسبت دهه فاطمیه 
مجموعه 8 اسکرین سیور به مناسبت شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها
 

دانلود در ادامه مطلب
يا حق امام حسن مجتبي عليه السلام پشت وپناه تون

گلچین مداحی صوتی به مناسبت دهه فاطمیه 

گلچین صوتی مداحی صوتی
با صدای سلحشور ، کریمی ، هلالی ، مقدم  ، اکبری
با حجم 2.18 MB

دانلود در ادامه مطلب
يا حق امام حسن مجتبي عليه السلام پشت وپناه تون

دانلود مداحي ويژه فاطميه(شهادت حضرت زهرا سلام الله عليها )از حاج جوادی
 فاطمیه  دوم
دانلود در ادامه مطلب
يا حق امام حسن مجتبي عليه السلام پشت وپناه تون

دانلود مداحي ويژه فاطميه(شهادت حضرت زهرا سلام الله عليها )از حاج حسین سازور
 فاطمیه  دوم
دانلود در ادامه مطلب
يا حق امام حسن مجتبي عليه السلام پشت وپناه تون

دانلودروضه ويژه فاطميه(شهادت حضرت زهرا سلام الله عليها ) از حجة الاسلام والمسلمین حاج علی آیینه چی فاطمیه   دوم
دانلود در ادامه مطلب
يا حق امام حسن مجتبي عليه السلام پشت وپناه تون

دانلودروضه ويژه فاطميه(شهادت حضرت زهرا سلام الله عليها ) از حجة الاسلام والمسلمین حاج حسین سازور فاطمیه   دوم
دانلود در ادامه مطلب
يا حق امام حسن مجتبي عليه السلام پشت وپناه تون

دانلودسخنراني ويژه فاطميه(شهادت حضرت زهرا سلام الله عليها ) از حجة الاسلام والمسلمین حاج مهدی توکلی فاطمیه  
دانلود در ادامه مطلب
يا حق امام حسن مجتبي عليه السلام پشت وپناه تون

دانلودسخنراني ويژه فاطميه(شهادت حضرت زهرا سلام الله عليها ) از آیة الله مجتبی تهرانی- فاطمیه 84 
دانلود در ادامه مطلب
يا حق امام حسن مجتبي عليه السلام پشت وپناه تون

مرقد گم گشته

سراغ مرقد گم گشته زهرا ز مولا پرس                                                 نشان پهلوى بشكسته را از شير يكتا پرس

عدو زد بيت زهرا آتش از كين غدير، افسوس                                         سؤال جايگاه سيلى از آن مرد رسوا پرس

ميان درب و ديوار و فشار ظالم غدّار                                                       ز ناموس خدا اى دوست سرّ اين معما پرس

نظر كن، كرده محسن را به راه دوست قربانى                                        ز زهرا رمز اين قربانى و از راز اهدا پرس

ز شمع سوخته سرّ فداكارى چه مى‏پرسى؟                                        شفق چون گشت طالع، رازهاى شام احيا پرس

چه بر زهرا گذشت اى دوست، مى‏دانم نمى‏دانى                                سؤال حال زهرا را تو شب‎ها از ثريّا پرس

شبى پرسيدم از نيلوفر محزون، چنين مى‏گفت:                                   سؤال بازوى نيلى زهرا را ز شب‎ها پرس

ز بعد رحلت ختم رسولان، گل شده پرپر                                                بيا احوال گلزار و گلستان را ز گل‎ها پرس

نشان غاصبان بى‏حيا از حضرت زهرا                                                     كه كرده خطبه سوزنده‏اى چون آتش انشا پرس

نموده «باقرا» اسلام ناب از خطبه‏اش زنده                                             ز زهرا سرّ اين احيا و راز و رمز ابقا پرس

                                                                                                                                              "احمد باقريان"

مزد رسالت نبي

چه زود گشت فراموش حکم داورشان                                                           چه زود عهد شکستند با پيمبرشان

چه زود اجر رسالت به مصطفي دادند                                                           چه زود رفت کلام خدا ز خاطرشان

جواب حق نمک، داده شد به غصب فدک                                                     جزاي ختم رسل شد شرار آذرشان

دو گوشواره عرش خداي مي‌لرزيد                                                              چو گوشواره به گلزار وحي پيکرشان

گهي به همره بابا فتاده اشک فشان                                                          گهي به گريه دويدند دور مادرشان

همين که مادرشان بر روي زمين افتاد                                                         دو دست کوچک خود را زدند بر سرشان

ز ضربه‌اي که به مادر رسيد فهميدند                                                           که شد شهيد همان پشت در برادرشان

هزار سال فزون بعد دفن اين دو شهيد                                                        نديده کس اثر از تربت مطهرشان

علي به فاطمه مي‌سوخت فاطمه به علي                                                 شراره دلشان بود اشک دخترشان

مغيره فاطمه را مي‌زد و علي مي‌ديد                                                         هزار حيف که يک تن نبود ياورشان

خدا گواست که زهرا شهيده رفت به خاک                                                   اگر چه نيست گروهي هنوز باورشان

                                                                                                                                             "غلامرضا سازگار"

مادر اسلام

اي ز تو پيغامبران را شرف                                                                             لؤلؤ و مرجان خدا را صدف

راضيه و مرضيه و عالمه                                                                                 سيدة النساء يا فاطمه

آينه سيرت ختم رسل                                                                                   دانش کل، عصمت کل، عقل کل

دختر دين مادر دين کيست تو                                                                          نور سماوات و زمين کيست تو

مام دو عيساي مسيح آفرين                                                                         بر دو مسيحت ز مسيح آفرين

وصف تو و مدح تو خيرالکلام                                                                           مادر سادات عليک‌السلام

مادر روحاني روح‌ الامين                                                                                 ذريه‌ات ستارگان زمين

روح علي جان محمد تويي                                                                             سوره فرقان محمد تويي

دست خدا دست به دامان توست                                                                   مادري ختم رسل ‌شأن تو است

بوسه‎گه ختم رسل دست تو                                                                          نفس محمد شده پابست تو

آيه تطهير گل دامنت                                                                                      هست خدا پيشتر از بودنت

   عمر تو اي مادر ما کم نبود                                                                          نور تو بود و همه عالم نبود

دخت نبي مادر آدم سلام                                                                              سيدة النساء عالم سلام

در يم غم‌ها به علي نوح کيست                                                                     بين دو پهلوي نبي روح کيست

روح عبادات سلام عليک                                                                                مادر سادات سلام عليک

مصحف مهر تو کتاب همه                                                                               درس حجاب تو حجاب همه

جنت موعود پيمبر تويي                                                                                  آرزوي احمد و حيدر تويي

حسن تو نقش قلم ابتداست                                                                          سينه پاک تو بهشت خداست

پيک خدا فخر کند بر همه                                                                                اين که منم هم سخن فاطمه

جان نبي در بدني فاطمه                                                                                 محور هر پنج تني فاطمه

کعبه دهد تکيه به ديوار تو                                                                                 چشم علي تشنه به ديدار تو

صورت تو سيرت پيغمبر است                                                                           صحبت تو حرف دل حيدر است

مصحف ناخوانده‎ي حق صدر تو است                                                                 ليله قدري که نهان قدر تو است

اي همه دم ذکر خدا بر لبت                                                                              روح علي محو نماز شبت

کعبه دل‌هاست سرايت هنوز                                                                            پشت سر ماست دعايت هنوز

کشور ايران حرم پاک تو است                                                                           هر وجبش قبضه‌اي از خاک تو است

اي کرمت شامل حال همه                                                                               مادر سادات بني فاطمه

نعمت هستي نمک فاطمه است                                                                     ملک الهي فدک فاطمه است

اي که به خاک تو فدک گم شده                                                                         بين سپاه تو ملک گم شده

ياس کبود از اثر خارها                                                                                       حيف که کشتند تو را بارها

وصف تو اين‌گونه به ما رسيده                                                                           ايتها الصديقة الشهيده

اجر رسالت شرر نار شد                                                                                   يار تو تنها در و ديوار شد

ديو کجا غرفه حورا کجا                                                                                      شعله کجا صورت زهرا کجا

سرو علي گرچه قدت خم شده                                                                        پشت ولايت ز تو محکم شده

مادر يازده ولي کيست تو                                                                                   فداي راه علي کيست تو

آتش بيت تو دل عالم است                                                                               شعله‌اي از آن نفس ميثم است

                                                                                                                                             "غلامرضا سازگار"

غروب درد انگیزت

سلام ما به سوز و گریه و تاب و تبت مادر                                             سلام مرغ شب بر ذکر یا رب، یا ربت مادر

سلام ما به پایان غروب درد انگیزت                                                      سلام ما به غسل و کفن و تشییع شبت مادر

سلام ما به غم‌هایی که کردی از علی پنهان                                       سلام ما به اشک بی‌صدای زینبت مادر

سلام ما به آن آخر نگاه و آخرین ذکرت                                                  که وقت دادن جان، گشت جاری بر لبت مادر

سلام ما سلام ما سلام ما بر آن بانو                                                   که درس عصمت و ایمان گرفت از مکتب مادر

سلام ما به فرزندان پاکت تا صف محشر                                              که تو خود آسمان استی و آنان کوکبت مادر

سلام پاک همچون آیه تطهیر از میثم                                                  به سبطین و دو دخت و شوهر و ام و ابت مادر

به هر جا رو کنم شهر و دیار توست یا زهرا                                          دل هر شیعه تا محشر مزار توست یا زهرا

                                                                                                                                         "غلامرضا سازگار"

سپر علي

اي ز نبي ربوده دل، روي خدا نماي تو                                                         وي ز علي گره‌گشا، دست گره‌گشاي تو

پيش روي نبي نبي، عازم دست بوسيت                                                    پشت سر علي علي، ملتمس دعاي تو

روح دهي به قدسيان با نفست به هر نفس                                               دل برد از ملايکه ذکر خدا خداي تو

درد نگفته دلت اشک شبانه علي                                                             حرف دل علي بود گريه بي‌صداي تو

ناله و آه ما کجا حق تو را ادا کند                                                                جز که هماره مهديت گريه کند براي تو

تو سپر علي شدي پيش هجوم دشمنان                                                  محسن بي‌گناه تو، شد سپر بلاي تو

بازوي بسته شير حق، راهي مسجدالنبي                                               تو در قفاي او روان، حسين در قفاي تو

تا ز علي نهان کني، قصه گوشواره را                                                       دست تو بود بر روي، روي خدا نماي تو

تا که به پاست عالمي قطع نمي‌شود دمي                                              ناله واي واي ما، گريه‎ي ‌هاي هاي تو

تربت بي‌چراغ تو، سينه داغدار ما                                                            قبر تو هر کجا بود، در دل ماست جاي تو

                                                                                                                                            "غلامرضا سازگار

آه فاطمه

 عجب به عهد رسول خدا وفا کردند                                                               فزون ز حد توان بر علي جفا کردند

به جاي لاله و گل بار هيزم آوردند                                                                  شراره هديه به ناموس کبريا کردند

هزار مرتبه خشم خدا بر آن امت                                                                   که قصد سوختن خانه خدا کردند

به جاي مزد رسالت زدند فاطمه را                                                                 نه از خدا نه ز پيغمبرش حيا کردند

غلاف تيغ گواهي دهد که سنگدلان                                                              چگونه فاطمه را از علي جدا کردند

چهار کودک معصوم در دل دشمن                                                                  به مادر و پدر از سوز دل دعا کردند

خدا گواست که از بيم آه فاطمه بود                                                                اگر ز بازوي مولا طناب وا کردند

چه اتفاق عظيمي به پشت در رخ داد                                                            چه شد که محسن شش ماهه را فدا کردند

علي ولي خدا را که جان احمد بود                                                                   پي‌ رضايت شيطان دون رها کردند

خدا گواست قلم شرم مي‌کند ميثم                                                              از اين که شرح دهد با علي چه‌ها کردند

                                                                                                                                        "غلامرضا سازگار"

چرا بشکست پهلویت

تو طوبای علی بودی، چرا بشکست پهلویت                                           تو مرآت خدا بودی، چرا شد نیلگون رویت

تو روح مصطفی بودی، چرا پشت در افتادی                                           تو دست مرتضی بودی، چرا بشکست بازویت

خدیجه کو که گیرد در بغل چون جان شیرینت                                          محمد کو که در بر گیرد و چون گل کند بویت

اگر چه در پس در، حبس شد در سینه فریادت                                        صدای یا علی سر می‌کشید از تار هر مویت

تو با دست شکسته لب گشودی تا کنی نفرین                                      امیرالمومنین با دست بسته شد دعاگویت

مصیبت‌های تو از آسمان‌ها بود سنگین‌تر                                              که در سن جوانی این چنین خم گشت زانویت

چرا در هم شکستی ای محمد در قد و قامت                                       چه با مهر رخت شد ای قمر شرمنده از رویت

چه شد با تو چه پیش آمد که با آن صبر بسیارت                                    طلب کردی هماره مرگ خود از حی دادارت

                                                                                                                                          "غلامرضا سازگار"

اسوه تقوا

بى ‏تو يا فاطمه، من بى كس و تنها چه كنم                                         در غم مرگ تو اى اسوه تقوا چه كنم

با وجود تو غم از دل بزدودم همه حال                                                  بعد از اين با غمت اى بانوى عُظمى چه كنم

باغبان رفته و گل‎ها همه پژمرده شدند                                               بى‏گل روى تو اى نوگلِ طه چه كنم

فاطمه! رفتى و شد روز على چون شب تار                                         با چنين فتنه كه شد بعد تو بر پا چه كنم

مرگت اى راحت جان، از دو جهان سيرم كرد                                        عمر اگر طول كشد، بى‏تو من اينجا چه كنم

زندگى با تو صفا داشت ولى صد افسوس                                           رفتى اى همسر والا، منِ تنها چه كنم

محسنت كشته شد از ضربِ لگد در پسِ در                                         با عزيزانِ تو و گريه آنها چه كنم

نور رخسار تو مى‏داد به اين خانه، صفا                                                خانه، غمخانه شد، اى زهره زهرا چه كنم

من اگر از غم مرگ تو نميرم، عجب است                                           زندگى بى تو در اين وادى غم‎ها چه كنم

بس كن اين قصّه كه شد باعث خاموشى «شمع»                               گر شفاعت نكند فاطمه فردا چه كنم

                                                                                                                             هاشم كلانترى (شمع)

ده پيام فاطمى

يكم: فاطمه عليهاالسلام و خداشناسى

پيامبر گرامى اسلام صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم روزى از فاطمه عليهاالسلام پرسيد: از خدا چه درخواستى دارى؟ هم اكنون فرشته وحى در كنار من است و از سوى خداوند پيام آورده كه هر حاجتى دارى، برآورده مى‏شود.

فاطمه عليهاالسلام در پاسخ فرمود:

«شَغَلنى عَن مَسألتهُ، لِذةَ خِدمتهِ، لاحاجةَ لى غيرَ النظرَ الى وجهه الكريم.»(1)؛ لذت خدمت او مرا از تمنّا باز داشته است جز به ديدار جمال والاى خدا، نيازى ندارم.

دوم: فاطمه عليهاالسلام و پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏

وقتى آيه 63 سوره نور «لا تجعلوا دُعاءَ الرَسولَ كدعاءِ بَعضكُم بَعضاً»؛ نازل گرديد، شکوه و عظمت بيشتري در دلم جاى گرفت و پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم را به عنوان «اى پدر!» خطاب نمى‏كردم و مدام يا رسول الله مى‏گفتم.

يكى، دو يا سه بار از من روى برگرداند، سپس رو كرد به من و فرمود: اين آيه درباره رفتار تو و بستگانت و فرزندانت نيست، تو از منى و من از تو؛ اين آيه درباره آنهاست كه بى‏مهرانه و با خشونت و از راه گردن‏كشى با من برخورد كرده‏اند.

تو با واژه «اى پدر» با من سخن بگو، كه دل را بهتر زنده مى‏كند و خدا را بيشتر خشنود مى‏سازد.(2)

سوم: فاطمه عليهاالسلام و ولايت

قالت فاطمة عليهاالسلام: «انَّ السعيدَ حَق السَعيد مَن اَحبَ عَليّاً فى حَياتهِ و بعدَ مُوتهِ»(3)؛ سعادتمند راستين كسى است كه على عليه‏السلام را در زندگى و پس از مرگ او دوست بدارد.

چهارم: فاطمه عليهاالسلام و قرآن

قالت فاطمه عليهاالسلام: «حَبّبَ الّى مِن دنياكُم ثَلاثَ: تَلاوةَ كتابَ اللهِ والنظرَ فى وجهِ رسول الله و الانفاقِ فى سبيلِ الله»(4) ؛ از دنياى شما سه چيز را دوست دارم: تلاوت كتاب خدا، نظاره به چهره رسول خدا و بخشش در راه خدا.

پنجم: فاطمه عليهاالسلام و قيامت

قالت فاطمه عليهاالسلام: «الويل ثمّ الويل لمن دخل النّار»(5)؛ واى، باز هم واى بر كسى كه به آتش جهنّم وارد شود!

ششم: فاطمه عليهاالسلام و على عليه‏السلام

وقتى فاطمه عليهاالسلام در بستر بود، روزى گريه كرد، على عليه‏السلام به وى فرمود: همسر گرامى! چرا گريه مى‏كنى؟ فاطمه عليهاالسلام فرمود: به خاطر مشكلاتى كه تو پس از من با آن مواجه مى‏شوى؟

على عليه‏السلام فرمود: اشك نريز:

«فَواللهِ انّ ذالك لِصغيرٌ عِندى فِى ذاتِ الله تعالى»(6) ؛ سوگند به خدا! اين امور در آستان مقدّس الهى كوچك است.

هفتم: فاطمه عليهاالسلام و اخلاص

قالت فاطمة عليهاالسلام: «مَن اَصعدَ الى اللهِ خالصَ عِبادتهِ، اِهبطَ الله اليهِ اَفضلَ مَصلِحتهِ»(7) ؛ هر كس عبادت ناب و خالص خويش را به آسمان بلند الهى ارسال دارد، خداوند بهترين وسيله سامان بخشى را به سوى او خواهد فرستاد.

هشتم: فاطمه عليهاالسلام و دين مدارى

قالت فاطمه عليهاالسلام: «فَاتقوا الله حَقّ تقاته، فيما امركُم و انتهوُا عَمّا نَهاكُم عَنه»(8) ؛ آن چنان كه شايسته خداست، نسبت به او تقوا داشته باشيد، اوامرش را پاس بداريد و از آنچه نهى فرموده، خوددارى كنيد.

نهم: فاطمه عليهاالسلام و ايثارگرى

قالت فاطمه عليهاالسلام: «يا بُنىّ الجارَ ثمّ الدّار» (9) ؛ فرزندم! اول، همسايه و سپس اهل خانه.

دهم: فاطمه عليهاالسلام و مسأله رهبرى

قالت فاطمه عليهاالسلام: «اشهد الله تعالى لقد سمعته يقول: عَلىّ خَير مَن اَخلفهِ فيكُم و هُو الامامُ والخليفةُ بعدى و سبطى و تِسعَةُ مِن صُلب الحسين ائمة ابرار، لئن اتبعتموهم وجدتُموهُم هادين مَهديّينَ و لئن خالفتُموهُم لِيَكونَ الاختلاف فيكُم الى يَوم القيامةِ»(10) ؛ خدا را گواه مى‏گيرم از پدرم شنيدم كه مى‏فرمود: على عليه‏السلام بهترين كسى است كه در جمع ميان شما مى‏گذارم. او امام و خليفه پس از من است، او و دو نوه‏ام و نُه تن از تبار حسين عليه‏السلام امامان ابرار هستند؛ كه اگر از آنان پيروى كنيد، آنان را هدايت كننده و راه يافته خواهيد ديد و اگر با آنان مخالفت كنيد، تا روز قيامت در ميان شما اختلاف خواهد بود.

                                                                                                                                           "محمود مهدى‏پور"

پى‏نوشت‏ها:

1. نهج الحياة، ص 99.

2. عوالم العلوم، ج 11، ص 74.

3. نهج الحياة، ص 48.

4. همان، ص 271.

5. بحارالانوار، ج 7، ص 110/ عوالم، ج 11، ص 634.

6. عوالم العلوم، ج 11، ص 494.

7. همان، ص 623.

8. همان.

9. همان، ص 326.

10. همان، ص 594.

وقتی که دعا مستجاب می‎شود 

یكى از مهمترین و لازم‎ترین امور زندگى یك مؤمن ارتباط برقرار كردن با خدا از طریق دعا و نیایش است در زندگى اولیاء خدا دعا جایگاه اساسى و ویژه دارد و بخش مهمى از بهترین اوقات آنها اختصاص به دعا و نیایش دارد.

یكى از مسائل دعا رعایت آداب دعا از جمله زمان دعا است. اولیاء خدا مترصد اوقات بودند و بهترین زمان‎ها را براى دعا انتخاب مى‏نمودند در اینجا به روایتى مى‏پردازیم كه یكى از اوقات مناسب براى دعا را فاطمه زهرا علیهاالسلام به ما در قول و عمل معرفى مى‏كنند.

قالت فاطمة الزهرا علیهاالسلام:

سَمِعتُ النَّبىُ صلى الله علیه و آله، انَّ فِى الجُمعةِ لِساعةِ لا یَراقبها رَجل مُسلم یَسال الله عَزّ و جَلّ فیها خیراَ الا اِعطاهُ ایاهُ قالت فقلتُ: یا رسول‏ الله اى ساعة هى؟ قال اِذا تَدلى نِصف عین الشمس لِلغروبِ قال و كانت فاطمة علیهاالسلام تقول لِغلامُها: اَصعد عَلى الضرابِ فاذا رایتُ نِصفَ عینَ الشمس قد تدّلى لِلغروبِ فاعلمنى حتى ادعو. (1)

فاطمه زهرا علیهاالسلام مى‏فرماید: از پیامبر صلى الله علیه و آله شنیدم، در روز جمعه ساعتى است كه هیچ مسلمانى مراقب آن نبوده كه حاجت خیرى از خداى عزوجل بخواهد مگر آن كه حاجت او را برآورده ساخته است. فاطمه علیهاالسلام مى‏گوید عرض كردم یا رسول ‏الله آن چه ساعتى است؟ فرمود: آن هنگامى است كه نصف قرص خورشید در موقع غروب پنهان شود. پس از آن فاطمه علیهاالسلام به غلام خود فرمود: بر فراز بام درآى و چون دیدى نصف قرص خورشید در هنگام غروب پنهان شد به من خبر ده تا دعا كنم.

منبع:

كوثر ولایت، ح 88، ص 51

به خاك ‏سپردن ‏ياس پيغمبر

«الذين اذا اصابتهم مصيبة قالوا انالله و انااليه راجعون‏»؛ آنان كه چون مصيبتى بديشان رسد گويند: همانا ما از آن خدا و به سوى او باز گردانده‏ايم. (البقره/ 56)

ابن سعد نيز در روايت‏هاى خود كه از طريق ابن شهاب، عروه، عايشه، زهرى و ديگران است گويد فاطمه (عليهاالسلام) را شبانه دفن كردند و حضرت على عليه السلام او را به خاك سپرد. (2)

بلاذرى نيز در دو روايت ‏خود همين را نوشته است (3) بخارى نيز چنين نويسد:

«شوى او شبانه او را به خاك سپرد و رخصت نداد تا ابوبكر بر جنازه او حاضر شود.» (4)

كلينى كه از بزرگان علما و محدثان شيعى است و در آغاز قرن چهارم هجرى در گذشته و كتاب خود را در نيمه دوم قرن سوم نوشته و نوشته او از ديرينه‏ترين سندهاى شيعه بشمار مى‏رود، چنين نوشته است:

چون حضرت فاطمه سلام الله عليها درگذشت. اميرالمؤمنين او را پنهان به خاك سپرد و آثار قبر او را از ميان برد. سپس رو به مزار پيغمبر كرد و گفت:

- اى پيغمبر خدا از من و از دخترت كه به ديدار تو آمده و در كنار تو زير خاك خفته است، بر تو درود باد!

خدا چنين خواست كه او زودتر از ديگران به تو به پيوندد. پس از او شكيبائى من به پايان رسيده و خويشتن‎دارى من از دست رفته. اما آنچنان كه در جدائى تو صبر را پيشه كردم، در مرگ دخترت نيز جز صبر چاره ندارم كه شكيبائى بر مصيبت ‏سنت است. اى پيغمبر خدا! تو بر روى سينه من جان دادى! تو را به دست‏ خود در دل خاك سپردم! قرآن خبر داده است كه پايان زندگى همه بازگشت ‏به سوى خداست.

اكنون امانت ‏به صاحبش رسيد، زهرا از دست من رفت و نزد تو آرميد.

اى پيغمبر خدا پس از او آسمان و زمين زشت مى‏نمايد، و هيچگاه اندوه دلم نمى‏گشايد. (5) چشمانم بى‏خواب، و دل از سوز غم كباب است، تا خدا مرا در جوار تو ساكن گرداند.

مرگ زهرا ضربه‌اي بود كه دل را خسته و غصه‏ام را پيوسته گردانيد. و چه زود جمع ما را به پريشانى كشانيد. شكايت ‏خود را به خدا مى‏برم و دخترت را به تو مى‏سپارم! خواهد گفت كه امتت پس از تو با وى چه ستم‌ها كردند. آنچه خواهى از او بجو و هر چه خواهى به او بگو! تا سّر دل بر تو گشايد، و خونى كه خورده است ‏بيرون آيد و خدا كه بهترين داور است ميان او و ستمكاران داورى نمايد. (6)

سلامى كه به تو مى‏دهم به درود است نه از ملالت، و از روى شوق است، نه كسالت. اگر مى‏روم نه ملول و خسته جانم و اگر مى‏مانم نه به وعده خدا بدگمانم. و چون شكيبايان را وعده داده است در انتظار پاداش او مى‏مانم كه هر چه هست از اوست و شكيبائى نيكوست.

اگر بيم چيرگى ستمكاران نبود براى هميشه در كنار قبرت مى‏ماندم و در اين مصيبت ‏بزرگ، چون فرزند مرده جوى اشك از ديدگانم مى‏راندم.

خدا گواه است كه دخترت پنهانى به خاك مى‏رود. هنوز روزى چند از مرگ تو نگذشته، و نام تو از زبان‌ها نرفته، حق او را بردند و ميراث او را خوردند. درد دل را با تو در ميان مى‏گذارم و دل را به ياد تو خوش مى‏دارم كه درود خدا بر تو باد و سلام و رضوان خدا بر فاطمه. (7)

در مقابل اين شهرت، ابن سعد روايت ديگرى دارد كه ابوبكر بر دختر پيغمبر نماز خواند و بر او چهار تكبير گفت.(8) پيداست كه اين روايت و يك دو حديث ديگر، در مقابل آن شهرت، ارزشى ندارد، و دور نيست كه آن را براى مصلحت وقت ‏ساخته باشند.

فقدان دختر پيغمبر، على عليه السلام را سخت آزرده ساخت. نمونه اين آزردگى را از سخنانى كه بر كنار قبر او خطاب به پيغمبر گفت ديديم. در سندهاى ديرين، دو بيت زير را نيز به او نسبت داده‏اند كه نشان‎دهنده سوز درونى اوست. اما شمار اين بيت‏ها در ماخذهاى ديگر بيشتر است چنانكه در ديوان منسوب به آن حضرت نوزده بيت است. (9)

زبير بن بكار در كتاب خود الاخبار الموفقيات كه آن را در نيمه دوم قرن سوم نوشته و از مصادر قديمى بشمار مى‏رود چنين نويسد:

مداينى گويد چون اميرالمؤمنين على بن ابى طالب رضى الله عنه از دفن فاطمه فراغت ‏يافت ‏بر سر قبر او ايستاد و اين دو بيت را انشاء كرد:

لكل اجتماع من خليلين فرقة                                     و كل الذى دون الممات قليل (10)

و ان افتقادى واحدا بعد واحد                                     دليل على ان لا يدوم خليل. (11)

پى‏نوشت‌ها:

1. طبقات، ج 8، ص 18- 19.

2. انساب الاشراف، ص 405 .

3. صحيح بخاري، ج 5، ص 177، / بحارالانوار، ص 183.

4. السلام عليك يا رسول الله عنى. والسلام عليك عن ابنتك و زائرتك و البائنة فى الثرى ببقعتك و المختار الله لها سرعة اللحاق بك. قل يا رسول الله عن صفيتك صبرى و عفا عن سيدة نساء العالمين تجلدى. الا ان فى التاسى لى بسنتك فى فرقتك موضع تعز فلقد و سدتك فى ملحودة قبرك و فاضت نفسك بين نحرى و صدرى. بلى و فى كتاب الله (لى) انعم القبول. انالله و انااليه راجعون. قد استرجعت الوديعة. و اخذت الرهينة و اختلست الزهراء فما اقبح الخضراء و الغبراء. اما حزنى فسرمد.

5. و اما ليلى فمسهد. و هم لا يبرح قلبى او يختار الله لى دارك التى انت فيها مقيم. كمد مقيح و هم مهيج‏ سرعان ما فرق بيننا و الى الله اشكو و ستنبئك ابنتك بتظافر امتك على هضمها. فاحفها السؤال. و استخبرها الحال. فكم من غليل معتلج ‏بصدرها لم تجد الى بثه سبيلا. و ستقول و يحكم الله و هو خير الحاكمين.

6. سلام مودع لا قال ولا سئم. فان انصرف فلا عن ملالة. و ان اقم فلا عن سوء ظن بما وعدالله الصابرين. واها واها و الصبر ايمن و اجمل و لو لا غلبة المستولين لجعلت المقام و اللبث لزاما معكوفا ولا عولت اعوال الثكلى على جليل الرزية. فبعين الله تدفن ابنتك سرا و تهضم حقها و تمنع ارثها. و لم يتباعد العهد و لم يخلق منك الذكر. و الى الله يا رسول الله المشتكى و فيك يا رسول الله احسن العزاء. صلى الله عليك و عليها السلام و الرضوان. (اصول كافى، ج 1، ص 458- 459) .

7. طبقات، ج 8 ، ص 19.

8. بحارالانوار، ص 216.

9. جمع هر دو دوست را پريشانى است و هر چيز جز مرگ ناچيز است.

10. اين كه من يكى را پس از ديگرى از دست مى‏دهم نشان آن است كه هيچ دوست جاويد نمى‏ماند. (الاخبار الموفقيات، ص 194 و رجوع شود به عقد الفريد.)

11. مناقب، ج 1، ص 501 .

منبع:

کتاب زندگاني فاطمه زهرا، جعفر شهيدي

دختر پيغمبر در بستر بيمارى

«صبت على مصائب لو انها                                                                              صبت على الايام صرن لياليا»

در اين بلا بجاى من ار روزگار بود                                                                       روز سپيد او شب تاريك مى‏نمود(1)

مرگ پدر، مظلوم شدن شوهر، از دست رفتن حق، و بالاتر از همه دگرگونى‏هائى كه پس از رسول خدا – به فاصله‏اى اندك - در سنت مسلمانى پديد گرديد، روح و سپس جسم دختر پيغمبر را سخت آزرده ساخت. چنانكه تاريخ نشان مى‏دهد، او پيش از مرگ پدرش بيمارى جسمى نداشته است.

برخي نوشته‎اند، حضرت زهرا سلام الله عليها در آن وقت ‏بيمار بود!(2) بعضي از معاصران نوشته‏اند فاطمه اساسا تنى ضعيف داشته است. (3)

نوشته مؤلف كتاب ‏«فاطمة الزهراء» هر چند در بيمار بودن او در آن روزها، صراحتى ندارد، لكن بى اشارت نيست. عقايد چنين نويسد:

«زهرا لاغر اندام، گندمگون و رنگ پريده بود. پدرش در بيمارى مرگ، او را ديد و گفت او زودتر از همه كسانم به من مى‏پيوندد (4) هيچ يك از اين دو نويسنده، سند خود را نياورده‏اند.

ظاهر عبارت "عقايد" اين است، كه چون پيغمبر، دخترش را ناتندرست و يا كم بنيه ديد به او چنين خبرى داد. نمى‏خواهم چون بعضي گويندگان قديم بگويم فاطمه عليهاالسلام در هر روزى به قدر يك ماه و در هر ماهى به قدر يك سال ديگران رشد مى‏كرد(5) اما تا آنجا كه مى‏دانم و اسناد نشان مى‏دهد نه ضعيف بنيه و نه رنگ پريده و نه مبتلا به بيمارى بوده است. بيمارى او پس از اين حادثه‏ها آغاز شد. وى روزهايى را كه پس از مرگ پدر زيست، رنجور، پژمرده و گريان بود. او هرگز رنج جدائى پدر را تحمل نمى‏كرد. و براى همين بود كه چون خبر مرگ خود را از پدر شنيد لبخند زد. او مردن را بر زيستن بدون پدر شادى خود مى‏دانست.

داستان آنان را كه به در خانه او آمدند و مى‏خواستند خانه را با هر كس كه درون آن است را آتش زنند، مي‌دانيد. و سندهاى قديمى چنان واقعه‏اى را ضبط كرده است. خود اين پيش آمد به تنهائى براى آزردن او بس است تا چه رسد كه رويدادهاى ديگر هم بدان افزوده شود. آيا راست است كه بازوى دختر پيغمبر را با تازيانه آزرده‏اند؟ آيا مى‏خواسته‏اند با زور به درون خانه راه يابند و او كه پشت در بوده است، صدمه ديده؟ در آن گير و دارها ممكن است چنين حادثه‏ها رخ داده باشد. اگر درست است راستى چرا و براى چه اين خشونت‏ها را روا داشته‏اند؟ چگونه مى‏توان چنين داستان را پذيرفت و چسان آن را تحليل كرد؟

مسلمانانى كه در راه خدا و براى رضاى او و حفظ عقيده خود سخت‏ترين شكنجه‏ها را تحمل كردند، مسلمانانى كه از مال خود گذشتند، پيوند خويش را با عزيزترين كسان بريدند، خانمان را رها كردند، به خاطر خدا به كشور بيگانه و يا شهر دور دست هجرت نمودند، سپس در ميدان كارزار بارها خود را عرضه هلاك ساختند، چگونه چنين حادثه‏ها را ديدند و آرام نشستند. به راستى گفتار فرزند فاطمه سخنى آموزنده است كه: «آنجا كه آزمايش پيش آيد دينداران اندك خواهند بود.» (6)

از نخستين روز دعوت پيغمبر تا اين تاريخ بيست و سه سال و از تاريخ هجرت تا اين روزها ده سال مى‏گذشت. در اين سال‌ها گروهى دنياپرست كه چاره‏اى جز پذيرفتن مسلمانى نداشتند خود را در پناه اسلام جاى دادند. دسته‏اى از اينان مردمانى تن آسان و رياست جو و اشراف منش بودند. طبيعت آنان قيد و بند دين را نمى‏پذيرفت. اگر مسلمان شدند براى اين بود كه جز مسلمانى راهى پيش روى خود نمى‏ديدند.

قريش اين تيره سركش كه رياست مكه و عربستان را از آن خويش مى‏دانست پس از فتح مكه، در مقابل قدرتى بزرگ به نام اسلام قرار گرفت. و چون از بيم جان و يا به اميد جاه، مسلمان شد، مى‏كوشيد تا اين قدرت را در انحصار خود گيرد. بسيار حقيقت‌پوشى و يا خوش باورى مى‏خواهد كه بگوئيم اينان چون يك دو جلسه با پيغمبر نشسته و به اصطلاح محدثان لقب صحابى گرفته‏اند، در تقوا و پا بر سر هوى نهادن نيز مسلمانى درست ‏بودند.

از هم‌چشمى و بلكه دشمنى عرب‏هاى جنوبى و شمالى در سده‏هاى پيش از اسلام آگاهيم (7) مردم حجاز به مقتضاى خوى بيابان‌نشينى، مردم يثرب را كه از تيره قحطانى بودند و به كار كشاورزى اشتغال داشتند خوار مى‏شمردند. قحطانيان يا عرب‏هاى جنوبى ساكن يثرب، پيغمبر اسلام را از مكه به شهر خود خواندند، به او ايمان آوردند، با وى پيمان بستند. در نبردهاى بدر، احد، احزاب، و غزوه‏هاى ديگر، با قريش در افتادند، و سرانجام شهر آنان را گشودند. قريش هرگز اين خوارى را نمى‏پذيرفت. از اين گذشته مردم مدينه در سقيفه چشم به خلافت دوختند. تنها با تذكرات ابوبكر كه پيغمبر گفته است ‏«امامان بايد از قريش باشند» عقب نشستند.

اگر انصار چنان كه گرد پيغمبر را گرفتند؛ گرد خانواده او فراهم مى‏شدند و اگر حريم حرمت اين خانواده همچنان محفوظ مى‏ماند، چه كسى تضمين مى‏كرد كه قحطانيان بار ديگر دماغ عدنانيان را به خاك نمالند. اينها حقيقت‏هايى بود كه دست اندركاران سياست آن روز آن را به خوبى مى‏دانستند. ما اين واقعيت را بپذيريم يا خود را به خوش باورى بزنيم و بگوئيم همه ياران پيغمبر در يك درجه از پرهيزگارى و فداكارى بوده‏اند و چنين احتمالى درباره آنان نمى‏توان داد، حقيقت را دگرگون نمى‏سازد. دشمنى ميان شمال و جنوب پس از عقد پيمان برادرى بين مهاجر و انصار در مدينه موقتأ فراموش شد و پس از مرگ پيغمبر نخستين نشانه آن ديده شد. و در سال‌هاى بعد آشكار گرديد. و چنانكه آشنايان به تاريخ اسلام مى‏دانند، اين درگيرى بين دو تيره در سراسر قلمرو اسلامى تا عصر معتصم عباسى بر جاى ماند.

من نمى‏گويم خداى نخواسته همه ياران پيغمبر اين چنين مى‏انديشيدند. در بين مضريان و يا قريشيان نيز كسانى بودند كه در گفتار و كردار خود خدا را در نظر داشتند نه دنيا را. و گاه براى رعايت ‏حكم الهى از برادر و فرزند خود هم مى‏گذشتند، اما شمار اينان اندك بود. آيا مى‏توان به آسانى پذيرفت كه سهيل بن عمرو، عمرو بن عاص، ابوسفيان و سعد بن عبدالله بن ابى سرح هم، غم دين داشتند؟ بسيار ساده‏دلى مى‏خواهد كه ما بگوئيم آن كس كه يك روز يا چند مجلس يا يك ماه يا يك سال صحبت پيغمبر را دريافت، مشمول حديثى است كه از پيغمبر آورده‏اند: «ياران من چون ستارگانند به دنبال هر يك كه رفتيد، راه را يافته‏ايد» من بدين كارى ندارم كه اين حديث از جهت متن و سند درست است ‏يا نه، اين كار را به عهده محدثان مى‏گذارم، آنچه مسلم است اين كه در آن روزها يا لااقل چند سال بعد، اصحاب پيغمبر روبروى هم قرار گرفتند. چگونه مى‏توان گفت هم آنان كه به دنبال على رفتند و هم كسانى كه پى طلحه و زبير و معاويه را گرفتند راه راست را يافته‏اند.

خواهند گفت‏ خليفه و ياران او از نخستين دسته مسلمانان و از طبقه اول مهاجرانند. درست است. اما از خليفه و يك دو تن ديگر كه بگذريم پايه حكومت را چه گروهى جز قريش استوار مى‏كرد؟ و مجريان حكومت كدام طايفه بودند؟ براى استقرار حكومت، ‏بايد قدرت يك پارچه شود. و براى تامين اين قدرت بايد هر گونه مخالفتى سركوب گردد و بسيار طبيعى است كه با دگرگونى شرايط، منطق هم دگرگون شود.

پى‏نوشت‎ها:

1- منصوب به فاطمه (عليهاالسلام)

2- انساب الاشراف، ص 405.

3- فاطمه فاطمه است، ص 117.

4- فاطمة الزهراء، ص 66.

5- روضة الواعظين، ص 144.

6- فاذا محصوا بالبلاء قل الديانون (حسين بن على عليهماالسلام) .

7- رجوع شود به پس از پنجاه سال، ص 69، چاپ دوم و نيز رجوع شود به فصل‏«براى عبرت تاريخ‏»در همين كتاب.

منبع:

کتاب زندگاني فاطمه زهرا، دکتر جعفر شهيدي.

صديقه طاهره در نگاه ائمه عليهم السلام

مقام والاي حضرت فاطمه زهرا عليهاالسلام فقط از منظر معصومين عليهم السلام كه همتاي ايشانند، قابل بيان است. كلمات و سخنان اين بزرگواران حكايت از كرامت و عظمت والاي اين بانوي عالمه دارد:

فاطمه عليهاالسلام از نگاه حضرت علي عليه‌السلام

حضرت فاطمه عليهاالسلام در آخرين لحظات عمر مبارك، وصاياي خويش را به همسرشان مي‌نمودند كه "اي پسرعمو! تو هرگز مرا در دوران زندگي دروغگو و خائن نيافتي و هرگز با فرمانت مخالفت نكردم."

علي(عليه‌السلام) كه شاهد درگذشت تنها ياور و تسلي بخش خود است، مي‌فرمايد: "پناه به خدا! تو داناتر و پرهيزگارتر و گرامي‌تر و نيكوتر از آني كه من به جهت مخالفت كردنت با خود، تو را نكوهش كنم. دوري از تو و احساس فراقت بر من گران خواهد بود ولي گريزي از آن نيست. به خدا سوگند! با رفتنت مصيبت رسول خدا (صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) را بر من تازه كردي. انالله و انااليه راجعون از اين مصيبت بزرگ و دردناك و تأثرآور و حزن انگيز!"(1)

دقت در كلام حضرت علي عليه‌السلام در اين لحظات شدت علاقه و احترامش را به فاطمه عليهاالسلام مي‌رساند. در نگاه امام علي عليه‌السلام فاطمه در چنان مرتبه والايي از زهد و خداترسي و عمل به احكام الهي قرار دارد كه تصور مخالفت او با همسرش ممكن نيست. حضرت علي عليه‌السلام در پاسخ به ادعاهاي بي اساس معاويه مبني بر فضايل امويان در نامه‌اي مي‌نويسد: "... دو سيد جوانان اهل بهشت از ماست و "صبية النار" از شماست، كودكاني كه نصيب آنان آتش گرديد. بهترين زنان جهان از ماست. و "حمالة الحطب"؛ آن كه هيزم كشد براي دوزخيان از شماست. اين فضليت‌ها از ماست و آن فضيلت‌ها از شماست ... ."(2)

در شعري كه به ايشان منسوب است مي‌فرمايد: "من به فاطمه و فرزندانش مباهات مي‌كنم! آن گاه به رسول خدا(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) افتخار مي‌كنم در آن هنگام كه فاطمه را به همسري من درآورد."(3)

شخصيت والايي چون حضرت علي(عليه‌السلام) به همسري بانوي جهان افتخار مي‌كند و همسري با او را ملاك برتري خود و شايستگي‌اش بر رهبري اسلام مي‌داند.

فاطمه عليهاالسلام از نگاه امام حسن مجتبي عليه‌السلام

امام حسن عليه‌السلام در موارد بسياري از مادرشان سخن گفته‎اند. از جمله: "شبي ديدم مادرم در محراب به نماز ايستاده است و تا طلوع خورشيد مشغول ركوع و سجود بود و شنيدم براي يكايك مردان و زنان دعا مي‌كرد و آنان را نام مي‌برد ولي براي خود چيزي نخواست. عرض كردم: مادر! چرا همان گونه كه براي ديگران دعا مي‌كني، براي خود دعا نمي‌كني؟ فرمود: فرزندم! اول همسايه بعد از آن خانه."(4)

فاطمه عليهاالسلام از نگاه امام حسين عليه‌السلام

در روز عاشورا، در آن هنگام كه لشكر دشمن، امام حسين عليه‌السلام را احاطه كرد. ضمن خطبه مفصلي فرمودند: "مرا بين كشته شدن و ذلت مخير كرده‌اند و من هرگز تن به پستي نمي‌دهم. خدا و رسول مرا از چنين كاري باز مي‌دارند. همچنين نياكان پاك و دامن‌هاي مطهر و پاكيزه اجازه چنين پذيرشي را به من نمي‌دهند."(5)

در يك كلام، امام حسين عليه‌السلام دليل پايمردي و مقاومت خويش را تربيت الهي فاطمه عليهاالسلام مي‌داند.

امام حسين عليه‌السلام نقل مي‌كند: "آن زمان كه رسول خدا(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) در خانه ‌ام‎سلمه بود، صرصائيل (يكي از فرشتگان الهي) نزد پيامبر آمد و عرض كرد: نور را به عقد نور درآور. پيامبر فرمود: چه كسي را براي چه كسي؟ گفت: دخترت فاطمه عليهاالسلام را براي علي ابن ابي طالب. سپس در حضور جبرئيل و ميكائيل و صرصائيل فاطمه را به عقد علي درآورد."(6)

فاطمه عليهاالسلام از نگاه امام سجاد عليه‌السلام

امام سجاد عليه‌السلام مي‌فرمايد: "وقتي كه قيامت فرا رسد، منادي ندا مي‌دهد: در اين روز، ترس و اندوهي به خود راه ندهيد. همه خوشحال از اين عفو عمومي سر بالا مي‌برند. فاطمه عليهاالسلام وارد محشر مي‌شود و گفته مي‌شود كساني كه به آيات ما ايمان آوردند و مسلمان شدند به جز مسلماناني كه دوستدار اهل بيت هستند، همگي سرها را به زير اندازند. آنگاه اعلام مي‌شود: اين است فاطمه دخت محمد(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله). او و همراهانش به سوي بهشت مي‌روند. خداوند فرشته‌اي را خدمت وي مي‌فرستد و مي‌گويد: حاجتت را از من بخواه!

فاطمه عرض مي‌دارد: پروردگارا! حاجت من آن است كه مرا و كساني را كه فرزندان مرا ياري كردند، مورد عفو قرار دهي."(7)

فاطمه عليهاالسلام از نگاه امام محمدباقر عليه‌السلام

امام باقر عليه‌السلام به جابر روايت كردند كه: "... چون قيامت شود، جبرئيل ندا مي‌دهد: خديجه دختر خويلد كجاست؟ مريم دختر عمران، آسيه دختر مزاحم، ‌ام‎كلثوم خواهر موسي كجايند؟ آنان از جاي بر مي‌خيزند... اي اهل محشر! امروز من كرامت را براي محمد و علي و حسن و حسين و فاطمه(عليهم‎السلام) قرار دادم. سرها را پايين بياندازيد و چشم‎ها را فرو ببنديد، چون فاطمه مي‌خواهد به بهشت برود. سپس جبرئيل ناقه‌اي بهشتي مي‎آورد و آن حضرت را به بهشت مي‌برد وليكن ايشان وقتي نزديك بهشت مي‌رسد درنگ مي‌كند. خداوند مي‌فرمايد: درنگ شما براي چيست؟

فاطمه مي‌گويد: پروردگارا! دوست دارم در چنين روزي مقامم شناخته شود. خداوند مي‌فرمايد: اي دختر حبيبم! برگرد و نظر افكن و هر كس را كه دوستي تو يا دوستي يكي از فرزندان تو در دلش باشد، او را گرفته و وارد بهشت كن."

در ادامه امام باقر عليه‌السلام مي‌فرمايد: "به خدا سوگند! اي جابر در آن روز فاطمه شيعيان و دوستانش را همانند پرنده‌اي كه دانه خوب را از دانه بد جدا مي‌كند، از بين جمعيت جدا مي‌كند."(8)

فاطمه عليهاالسلام از نگاه امام جعفر صادق عليه‌السلام

مرحوم مجلسي در ضمن روايتي از امام صادق عليه‌السلام نقل مي‌كند: "فاطمه، صديقه كبري است. محور حركت انسان‎هاي گذشته، معرفت و شناخت حضرت فاطمه بوده است."(9)

سيد هاشم بحراني روايت ديگري از امام صادق عليه‌السلام نقل مي‌كند كه: "نبوت هيچ پيامبري تكميل نشد مگر اين كه به فضيلت آن حضرت اقرار نموده، و محبت او را دارا باشد."(10)

امام صادق عليه‌السلام در ذيل آيه شريفه "انّا اَنزلناهُ فِي لَيلةِ القَدر" مي‌فرمايد: منظور از "ليله" فاطمه و منظور از "قدر" خداوند است. هر كس فاطمه را آنگونه كه سزاوار است، بشناسد، "ليلة القدر" را درك كرده است."(11)

فاطمه عليهاالسلام از نگاه امام موسي كاظم عليه‌السلام

امام كاظم عليه‌السلام مي‌فرمايد: "همانا فاطمه، صديقه و شهيده است."(12) سليمان جعفر مي‌گويد: از امام كاظم عليه‌السلام شنيدم كه فرمودند: "در خانه‌اي كه اسم محمد يا علي، حسن، حسين، جعفر، عبدالله و از زنان فاطمه باشد، فقر و تنگدستي وارد نخواهد شد." (13)

 فاطمه عليهاالسلام از نگاه امام رضا عليه‌السلام

امام رضا عليه‌السلام از اجداد گراميش نقل مي‌كند كه پيامبر(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) به علي عليه‌السلام فرمودند: سه فضيلت به تو داده شد كه به من داده نشده است. حضرت علي عليه‌السلام عرض كرد: چه چيزهايي به من داده شده است؟ فرمود: تو پدر زني چون من داري كه من چنين پدر زني ندارم، همسري چون فاطمه به تو داده شده كه به من داده نشده است، حسن و حسين به تو داده شده كه به من داده نشده است."(14)

امام رضا عليه‌السلام از پدران بزرگوار خود از رسول خدا(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) نقل مي‌كند كه پس از ازدواج علي و فاطمه(عليهماالسلام) خداوند عزوجل فرمودند: "اگر علي (عليه‌السلام) را نمي‎آفريدم براي دخترت فاطمه همتا و همسري در روي زمين يافت نمي‌شد."(15)

فاطمه عليهاالسلام از نگاه امام جواد عليه‌السلام

امام جواد عليه‌السلام خطاب به موسي بن قاسم كه گفت: در حج از طرف مادرت نيز زيارت كردم و گاهي هم نكردم؛ فرمودند: "آن را زياد كن، زيرا كه برترين چيزي است كه بدان عمل مي‌كني."(16)

زكريا بن آدم نقل مي‌كند: "در محضر امام رضا عليه‌السلام بودم كه امام جواد عليه‌السلام در حالي كه بيش از چهار سال از عمرش نگذشته بود، وارد شد. وقتي نشست دستش را روي زمين قرار داد و سر به آسمان بلند نمود و مدتي طولاني به فكر فرو رفت. امام رضا عليه‌السلام فرمود: جانم فدايت! چرا اين چنين در انديشه‎اي؟ پاسخ داد: به جهت ستم‎هايي كه نسبت به مادرم فاطمه عليهاالسلام انجام دادند."(17)

فاطمه عليهاالسلام از نگاه امام هادي عليه‌السلام

آن حضرت در مورد علت نامگذاري حضرت صديقه طاهره عليهاالسلام به "فاطمه"، از رسول خدا (صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) نقل مي‌كند: "دخترم فاطمه را بدان جهت فاطمه ناميدند كه خداوند عزوجل او و دوستانش را از آتش جهنم به دور نگه مي‌دارد."(18)

فاطمه عليهاالسلام از نگاه امام حسن عسكري عليه‌السلام

امام حسن عسكري عليه‌السلام از امام علي عليه‌السلام، از رسول خدا (صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) نقل مي‌كند كه: " آن هنگام كه خداوند آدم و حوا را آفريد، آنان در بهشت به خود مباهات مي‌كردند. آدم به حوا گفت:

خداوند هيچ مخلوقي بهتر از ما نيافريده است. خداوند به جبرئيل فرمود: اين دو بنده‌ام را به فردوس برين ببر! زماني كه وارد فردوس شدند، چشمانشان به بانويي افتاد كه جامه‌اي زيبا از جامه‌هاي بهشتي در بر داشت و تاجي نوراني بر سر گذاشته و دو گوشواره درخشان به گوشش آويخته بود و بهشت از پرتو نور چهره‌اش درخشان بود. حضرت آدم به جبرئيل گفت: حبيبم جبرئيل! اين بانو كه از زيبايي چهره‌اش، بهشت نوراني گشته، كيست؟ گفت: او فاطمه دختر محمد(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) پيامبري از نسل تو است كه در آخرالزمان خواهد آمد. گفت: اين تاجي كه بر سر دارد، چيست؟ پاسخ داد: شوهرش علي بن ابيطالب عليه‌السلام است. گفت: اين دو گشواره كه بر دو گوش او است چيست؟ پاسخ داد: دو فرزندش حسن و حسين مي‌باشند. آدم گفت: حبيبم! آيا اينان پيش از من آفريده شده‎اند؟ گفت: بلي، اينان در علم مكنون خداوند چهار هزار سال پيش از آن كه تو آفريده شوي، وجود داشتند."(19)

فاطمه عليهاالسلام از نگاه امام مهدي (عج)

حضرت بقية الله(عج) فرمودند: "دختر رسول خدا فاطمه عليهاالسلام براي من سرمشق و الگوي نيكويي است."(20)

امام مهدي عليه‌السلام كه با ظهور خويش عالم را متحول مي‌سازد، حضرت فاطمه عليهاالسلام را الگوي عملي و حكومتي خويش مي‌شمرد و اين، حكايت از مقام عظماي بانوي عالم، حضرت زهرا عليهاالسلام دارد.

آنچه مطرح شد، قطره‌اي از درياي وجود فاطمه عليهاالسلام بود.(21)

به اين اميد كه در قيامت ما را مشمول عنايت و شفاعت خود قرار دهد.

                                                                                                                                 "معصومه شيري "

پي‎نوشت‎ها:

1 ـ فاطمة الزهرا من المهد الي اللحد، ص 609 و 610/ روضة الواعظين، ص 151.

2 - نهج البلاغه، نامه 28.

3 ـ ديوان امام علي ابن ابي طالب عليه‌السلام، محمد عبدالرحمن عوض، ص 65.

4 ـ بحارالانوار، ج 43، ص 81 و 82، حديث 3.

5 ـ همان، ج 45، ص 9.

6 ـ همان، ج 43، ص 123، حديث 31.

7 ـ عوالم العلوم.

8 ـ بحارالانوار، ج 43، ص 64.

9ـ همان، ص 105.

10ـ مدينة المعاجز به نقل: فاطمة الزهرا بهجة القلب المصطفي، ص 86 .

11ـ بحارالانوار، ج 43، ص 65، حديث 580.

12ـ مرآة العقول، ج 5، ص 315.

13ـ سفينة البحار، ج 4، ص 295.

14ـ مسندالرضا، ج 1، ص 119، حديث 81.

15ـ همان، ج 1، ص 141، حديث 177.

16ـ اصول كافي، ج 4، ص 314، حديث 2.

17ـ بحارالانوار، ج 50، ص 59.

18ـ لسان الميزان، ج 3، ص 346.

19ـ بحارالانوار، ج 53، ص 180.

20ـ اهم منابع از كتب روايي و مذهبي بوده است. به ويژه اصول كافي و بحارالانوار و مجلات پيام زن و آينه عصمت.

محبت فراوان پيامبر به حضرت فاطمه عليهماالسلام

قال رسول الله:

اذا اشتقت الي الجنة قبلت نحر فاطمة؛ هنگامي كه شوق بهشت در دلم پيدا مي‏شود گلوي فاطمه را مي‏بوسم!

همه مورخان و راويان حديث نوشته‏اند كه پيامبر(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) نسبت به دخترش فاطمه‏ عليهاالسلام علاقه عجيبي داشت.

بديهي است علاقه پيامبر تنها به خاطر رابطه پدري و فرزندي نبود، هر چند اين عاطفه در وجود پيامبر(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) موج مي‏زد، اما تعبيرات و سخناني كه پيامبر(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) به هنگام اظهار علاقه نسبت به دخترش فاطمه‏ عليهاالسلام بيان مي‏كرد، نشان مي‏داد كه در اينجا معيارهاي ديگري مطرح است. و:

اين محبت از محبت‎ها جدا است                           حب محبوب خدا، حب خدا است‏

از ميان روايات فراواني كه در اين زمينه رسيده است كافي است به چند روايت زير كه در كتب معروف شيعه و اهل سنت آمده اشاره كنيم:

1- ما كانَ احدَ مِنَ الرِجالِ اَحَب اِلي رَسول الله مِن عَلي و لا مِنَ النِساءِ اَحَبَّ اِليهِ مِن فاطمة؛ احدي از مردان نزد پيامبر(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) محبوب‎تر از اميرمؤمنان علي‏ عليه‌السلام نبود و نه از زنان، محبوب‎تر از فاطمه عليهاالسلام.

جالب اين است كه اين حديث را گروه زيادي از عايشه نقل كرده‏اند.

2- هنگامي كه آيه شريفه: «لا تَجعلوِا دعا الرسول بينكُم كدعا بَعضكم بعضاً؛ پيامبر را آنگونه كه يكديگر را صدا مي‏زنيد، صدا نزنيد.» نازل شد مسلمانان پيامبر(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) را با خطاب «يا محمد» صدا نكردند، بلكه «يا رسول الله و يا ايها النبي» مي‏گفتند.

فاطمه عليهاالسلام مي‏گويد:

بعد از نزول اين آيه من ديگر جرأت نكردم پدرم را به عنوان «يا ابتاه» (پدر جان!» صدا كنم، و هنگام كه خدمتش مي‏رسيدم «يا رسول ‏الله» مي‏گفتم.

يكي دوبار اين خطاب را تكرار كردم، ديدم پيامبر (صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) ناراحت شد و از من روبرگردانيد. دفعه سوم رو به من كرد و گفت:

«يا فاطمةَ اِنّها لَم تنزل فيكَ و لا في اَهلكِ و لا نَسلكَ، انتَ مِنّي و اَنا مِنكَ، اِنما نَزَلت فِي اهلِ الجفاء و الغلظة مِن قُريش!؛ اي فاطمه اين آيه درباره تو نازل نشده، و نه درباره خاندان و نسل تو، تو از مني و من از توأم، اين در مورد جفاكاران و تندخويان بي ادب از قريش نازل شده است!

سپس اين جمله عجيب و روح پرور را افزود: قولي: يا ابه! فانها احيا للقلب و ارضي للرب! «بگو پدر جان! كه اين سخن قلب مرا زنده مي‏كند و خدا را خشنود مي‏سازد.»

آري آهنگ دلنواز پدر جان فاطمه‏(عليها‌السلام) با روح پيامبر(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) همان مي‏كرد كه امواج نسيم بهاري با شكوفه‏هاي لطيف درختان.

3- در حديث ديگري آمده است پيامبر چنان مشتاق فاطمه عليهاالسلام‏ بود كه هر گاه به سفر مي‏رفت آخرين كسي را كه با او وداع مي‏كرد زهرا عليهاالسلام بود، و به هنگامي كه از سفر باز مي‏گشت نخستين كسي را كه به ديدنش مي‏شتافت فاطمه ‏عليهاالسلام بود.

4- اين حديث را نيز بسياري از محدثان شيعه و اهل سنن نقل كرده‏اند كه پيامبر فرمود:

مَن آذاها فَقَد آذاني؛ هر كس او را آزار دهد مرا آزار داده است.

وَ مَن اَغضبها فَقد اغضبني؛ و هر كس او را خشمگين كند مرا خمشگين ساخته است.

مَن سرها فقد سرني؛ هر كس او را مسرور كند مرا مسرور ساخته نموده است.

وَ مَن سائه فَقد سائني؛ و هر كس او را اندوهگين سازد مرا اندوهگين ساخته است!

بدون شك شخصيت والاي فاطمه عليهاالسلام‏ عليها و آينده درخشان و مقام عرفان و ايمان و عبادتش اين همه احترام را ايجاب مي‏كرد. چرا كه امامان، همه، از نسل او بودند. و به علاوه او همسر بزرگمرد اسلام اميرمؤمنان علي ‏عليه‌السلام بود.

اما پيامبر(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) با اين عمل مي‏خواست حقيقت ديگري را نيز به مردم تفهيم كند و ديدگاه اسلام را در زمينه ديگري روشن سازد و انقلاب فكري و فرهنگي بيافريند و بگويد:

دختر موجودي نيست كه بايد زنده به گور شود.

ببينيد من دست دخترم را مي‏بوسم، او را بر جاي خود مي‏نشانم، و اين همه عظمت و احترام براي او قائلم.

دختر انساني است همچون ساير انسان‎ها، نعمتي است از نعمت‎هاي پروردگار، موهبتي است الهي.

دختر نيز مي‏تواند مانند پسر مدارج كمال را طي كند و به حريم قرب خدا راه يابد.

و به اين ترتبيب شخصيت در هم شكسته زن را در آن محيط تاريك احياء فرمود.

پي‎نوشت‎ها:

1. فضائل الخمسة، ج 43، ص 127.

2. مضمون اين حديث در ده‎ها روايت از طرق اهل سنت نقل شده است (احقاق الحق)، ج 10، ص 167.

3. سوره نور، آيه63 .

4. مناقب ابن شهر آشوب، ج3، ص320.

5. فضائل الخمسة، ج3، صفحه132 .

پي‎نوشت‎ها:

برترين بانوي جهان فاطمه زهرا عليهاالسلام، آية الله مكارم شيرازي .

جرعه‌اي از درياي فضايل حضرت صديقه کبري

پرتو انديشه تابناک حضرت فاطمه عليهاالسلام دوران جهل و تاريکي را درخششي  ديگر بخشيد و خورشيدي فروزان، فراروي پويندگان طريق هدايت قرار داد. در اين مقاله برآنيم با ذکر اندکي از فضائل بيکران او خود را محک زنيم.

کمال انساني

زهراي اطهر(عليها‌السلام) انساني چند بعدي بود، و در تمام جنبه‌هاي انساني در اوج کمال . هنگام عبادت آنچنان در معشوق غرق مي‌شد که با گذشت ساعت‌ها، گذر زمان را حس نمي‌کرد. چرا که «زمان» از مختصات ماده و ماديات است؛ و او در عالم ديگري سير مي‌کرد. اما در وقت حمايت از رهبري و ولايت، تو گويي جز سياست کار ديگري نداشت، و تا پاي جان مي‌ايستاد و جوانمردانه افشاگري مي‌‌کرد.

عشق به عبادت

حسن بصري مي‌گويد: «در اين امت، عابدتر از فاطمه‌(عليها‌السلام) نيامده است، آنقدر نماز و عبادت را ادامه مي‌داد که پاهايش ورم مي‌کرد.» (1)

درخشش چنين عبادتي آسمانيان را مبهوت مي‌کرد. امام‌ صادق(عليه‌السلام) بعدها در مورد مادر چنين فرمود: «وقتي در محراب عبادت به نماز مي‌ايستاد براي آسمانيان مي‌درخشيد همان‌گونه که نور ستاره‌ها براي زمينيان.» (و به همين علت وي «زهرا» لقب گرفت) (2)

در روايتي ديگر مي‌خوانيم: خداوند به فرشتگان مباهات کرده، مي‌فرمايد: «بنگريد، فاطمه‌ام چگونه در پيشگاه من ايستاده؛ ارکان بدنش از خوف به لرزه درآمده و با تمام وجود دلداده‌‌ام گشته است؛ گواه باشيد که من رهروانش را از آتش دوزخ ايمن ساختم.» (3) 

انس با قرآن

حضرت فاطمه(عليها‌السلام) و اصولاً عترت پاک پيامبر(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) بر اساس حديث متواتر «ثقلين»، پيوندي عميق، استوار و جاودانه با قرآن دارند، سرشت زهرا، در دوران کودکي و حتي پيش از آن، با تعاليم وحي عجين گشته بود. وي در واپسين روزهاي عمر در سخنان کوبنده خويش در مسجد پيامبر(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) از پشت پرده و به صورتي شفاف ضمن حمايت از ولايت و بيداري اذهان مخاطبين به پيش از صد آيه اشاره نمود.

روح بلند و متعالي

روح بزرگ و با عظمت زهراي اطهر(عليها‌السلام)، پس از ارتحال جانسوز پدر، سبب شد تا جبرئيل فرود ‌آيد و مسائل و حوادث آينده را به اطلاع وي برساند، «اميرمومنان(عليه‌السلام)» نيز آنها را ثبت کرد و بدين سان «صحيفه فاطمه(عليها‌السلام)» شکل گرفت که از امامي به امام بعدي به ارث مي‌رسيد و هم اينک در دست پاک و با کفايت يوسف زهرا، امام زمان - عجل‌الله تعالي فرجه‌الشريف - است. امام خميني مي‌فرمايد: «سابقه نداشته است که جبرئيل جز با طبقه اول از انبياي عظام اين چنين آمد و شدهاي مکرر با کسي داشته باشد.» (صحيفه نور/ 279:19) و اين چنين است که پيروان راستين زهرا(عليها‌السلام) زناني هستند که از تنگناي مسائل جزئي و مادي خويشتن را رها مي‌سازند و با پرواز در آسمان معرفت هويتي ديگر مي‌يابند.

عفاف و حجاب

زن، مظهر جمال است و زکات جمال عفاف است؛ بر اساس دستور خداوند (مانند: سوره نور/‌‌60‌‌‌‌‌‌و61) رعايت حجاب بر زنان واجب است. آيا اين بدان معناست که زن در حصار باشد و زنداني؟

خير، حضرت فاطمه که حتي از انساني نابينا خود را مي‌پوشانيد بيشترين تأثير را در محيط سياسي عصر خويش نيز بر جاي مي‌گذاشت. شعار «آزادي زن» که مدت‌هاست در جوامع غربي و حتي اسلامي رواج يافته بيشتر بدين منظور است که زن از مصونيتي که شرع برايش فراهم آورده، خارج شود، تا استعمار به اغراض پليدش دست يابد. آري! عفاف و حجاب پرچم استقلال و دژ مصونيت زنان متعبد و انديشمند روزگار ماست و استعمار نيز از همين مي‌ترسد. امام  خميني مي‌فرمود: اسلام با آزادي زن نه تنها موافق است. بلکه خود پايه‌گذار آزادي زن در تمام ابعاد وجودي زن است.(4)

در جاي ديگر مي‌فرمايد: زنان آزاد هستند در بسياري از امور شرکت کنند. آزادي به معناي واقعي، نه آن‌طور که شاه مي‌خواست.(5)

حمايت از رهبري

هدف اصلي دشمن در هر برهه‌اي از تاريخ نابود کردن رهبري اسلام بوده است، زيرا  به خوبي فهميده بود که اين ستون موجب استواري و صلابت اسلام است.

گمراهان که توان از ميان برداشتن پيامبر خدا (صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) را در خويش نمي‌‌ديدند تصميم گرفتند پس از ارتحال آن حضرت، جانشينان واقعي او را از صحنه سياست و حکومت کنار بزنند.

حضرت زهرا عليهاالسلام که از هشياري خاص سياسي برخوردار بود و به نقشه دشمن واقف بود، با روش‌هاي گوناگون از رهبري واقعي اسلام يعني حضرت اميرالمومنين علي(عليه‌السلام) حمايت کرد و جان خويش را در اين راه فدا کرد.

وي در مسجد پيامبر(صلي‌الله‌عليه‌و‌آله) در حضور خليفه  وقت و مهاجر و انصار از پسِ پرده، حقايق را بي‌پرده، باز گفت و از مومنان درخواست ياري نمود اما جوابي دريافت نکرد.

او در بستر بيماري نيز از بيدارگري بر کنار نماند، در برابر زنان مهاجر و  انصار که به عيادتش آمده بودند از کساني که علي(عليه‌السلام) را رها کرده بودند ناليد و رنجنامه خويش را برايشان برخواند. او حتي با وصيت‌نامه سياسي - الهي خويش علي را حمايت کرد و خط نفاق و منافقان را رسوا ساخت.

نحوه شهادت حضرت زهرا عليهاالسلام از منظر علماي اهل تسنن

يكى از شبهاتى كه از سوي عامه مطرح مى‎شود اين است كه جرياناتى چون سوزاندن درب خانه حضرت فاطمه عليهاالسلام و شهادت حضرت محسن عليه السلام در جريان هجوم به خانه و ... همه از كارهاى زشت و ناپسندى است كه آن را فقط شيعه نقل كرده و فاقد اعتبار است. ما در اين مقاله قسمتى از عبارات‎ و رواياتي‎ كه علماى اهل تسنن از قرن سوم هجرى تاكنون در كتاب‎هاى خود نوشته‎اند را خواهيم آورد كه تصريحاً و تأويلاً اشاره به وقايع مذكور دارد.

پس از رحلت نبي مکرم اسلام وقتي که اميرالمومنين علي عليه السلام مشغول غسل و کفن پيامبر بودند؛ عده‎اي از انصار و مهاجر در سقيفه جلسه‎اي براي تعيين جانشين پيامبر بر پا کردند. اين مردم بي‎معرفت به جاي اين که به فکر انجام مراسم نبي اکرم باشند به دنبال جاه و مقام رفته بودند. اينان تلاش داشتند که روز عيد غدير و معرفي حضرت علي عليه السلام را به عنوان اميرالمومنين و وصي پيامبر اکرم به ظاهر به فراموشي بسپارند و به دنبال هواي نفس خود باشند. در اين بين تعدادي انگشت شمار از جمله عمار، سلمان، ابوذر، طلحه، زبير که از مدافعان اميرالمومنين بودند به عنوان اعتراض به سقيفه و دفاع از اميرالمومنين عليه السلام در خانه ايشان جمع شده بودند. مردم که حسابي جوگير شده بودند به بهانه بيعت گرفتن از اين افراد براي خليفه اول، راهي منزل حضرت شدند و در اين بين حرمت خاندان وحي و دختر نبي و اهل بيت ايشان را حفظ نکردند و بي‎حرمتي‎هاي بسياري در آنجا صورت گرفت. تا جايي که از آتش زدن درب خانه هم کوتاهي نکردند. علماي عامه نيز اين موارد را در کتاب‎هاي خود ذکر کرده‎اند که نام کتاب و آدرس آنها را ذکر مي‎نمائيم.

 1ـ ابن أبى شيبه (متوفى 235 ه.ق) در كتاب خود به نام «المصِّنف» جلد هفتم، صفحه 432 روايت شماره 37045(چاپ بيروت) .

 2ـ ابن قتيبه (متوفى 276 ه.ق) در كتاب خود به نام «الامامة و السياسة» ج 1، ص 12، چاپ مصر.

3- بلاذرى (متوفى 279 ه. ق) در كتاب خود به نام «انساب الأشراف» چاپ مصر، ج 1، ص 586، تحت عنوان «امر السقيفه» در حديث شماره 1184.

4- طبرى (متوفى 310 ه.ق) در كتاب خود به نام «تاريخ الاُمم و الملوك» ج 2، ص 443، چاپ بيروت.

5- مسعودى(متوفى 346 ه.ق) در كتاب خود به نام «اثبات الوصيه» ص 142، تحت عنوان «حكاية السّقيفه» .

6- ابن عبد ربّه (متوفى 328 ه.ق) در كتاب خود به نام «عقد الفريد» ج 3، ص 64، چاپ مصر.

7- شهرستانى (متوفى 548 ه.ق) در كتاب معروف خود «الملل و النّحل»، ج 1، ص 57، چاپ بيروت.

8 ـ ابن ابى الحديد (متوفاى 655 ه. ق) در «شرح نهج البلاغه»، ج 2، ص 56(چاپ بيروت).

9- اسماعيل عمادالدين (متوفى 732 ه.ق) در كتاب خود به نام «المختصر فى أخبار البشر»، چاپ مصر، ج 1، ص 156.

10- عمر رضا كحاله در كتاب خود به نام «أعلام النساء» چاپ بيروت، در قسمت حرف «فاء» ذيل نام فاطمه بنت محمد (صلى الله عليه و آله).

شهادت حضرت محسن عليه السلام

گفتيم که مردم بي‎وفاي آن عصر به دنبال تحريک برخي به در خانه دختر رسول خدا آمدند و نسبت به وصي پيامبر اکرم، اميرالمومنين علي عليه السلام بي‎حرمتي کردند و اين هجوم به خانه وحي ضايعاتي را در پي داشت و حضرت زهرا عليهاالسلام، عزيز رسول خدا، همو که پيامبر اکرم بارها در موردش فرموده بود: "کسي که فاطمه دخترم را آزار دهد، مرا آزار داده و کسي که مرا آزار دهد باعث ناخشنودي خدا مي‎شود"؛ را صدمه زدند. از جمله اين که باعث شدند که حضرت، فرزند شش ماهه‎اش را که رسول خدا نامش را "محسن" نهاده بود و هنوز به دنيا نيامده بود را سقط نمايد. در بسياري از منابع عامه نيز به سقط حضرت محسن بن علي عليهماالسلام اشاره شده است که نام آن منابع را ذکر مي‎نماييم.  

1ـ ابن شهر آشوب سروى در كتاب «المناقب» خود ج 3، ص 132، از كتاب «المعارف» ابن قتيبه دينورى اين واقعه را نقل کرده است.

2ـ مسعودى در«اثبات الوصيه»  صفحه 142.

3ـ شهرستانى در كتاب «الملل و النحل» چاپ بيروت، ج 1، ص 57.

4ـ ذهبى در كتاب «الميزان الاعتدال»، ج 1، ص 139، رقم 552.

5ـ صفدى در كتاب خود به نام «الوافى بالوفيات»، ج 6، ص 17.

6ـ الاسفرائينى التميمى در كتاب «الفرق بين الفرق»، ص 107.

7ـ الحموئى الجوينى الشافعى در كتاب «الفرائد السمطين»، ج 2، ص 35.

8ـ ابن ابى الحديد معتزلى در «شرح نهج البلاغه»، چاپ بيروت، ج 14، ص 192.

نارضايتى‎هاى حضرت فاطمه زهرا عليهاالسلام از برخي صحابه

از جمله مسائل قابل طرح و بحث كه مربوط روزهاي آخر زندگي حضرت زهرا عليهاالسلام مي‎شود مسئله ناراضى بودن حضرت زهرا عليهاالسلام از برخي صحابه رسول خدا است (چه اين كه نارضايتى حضرت فاطمه عليهاالسلام، نارضايتى رسول خدا و در نتيجه نارضايتى خداوند بارى تعالى است) ما در اين جا با ذكر اسناد و مداركى از اسلاف عامه كه از معتمدين و بزرگان ايشان هستند، اين مسئله و دلائل آن را مورد بررسى قرار مي‎دهيم.

قسمت اول ـ تدفين شبانه

از دلايلى كه نارضايتى حضرت زهرا عليهاالسلام را مى‎رساند و علماى اهل تسنّن در منابع خويش ذكر كرده‎اند، تدفين مخفيانه و شبانه است. به راستى چرا بايد دختر بزرگوار حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وآله وصيت نمايند تا ايشان را بدينگونه و شبانه تدفين نمايند؟! و کسي بر پيکر مطهر ايشان نماز نخواند؟!

پاسخ اين سؤال در لابلاى كتب اهل تسنن موجود مي‎باشد.

1- محمدبن اسماعيل بخارى در الصحيح، ج 5، ص 177، چاپ احياء الثرات ـ بيروت.

2- احمد البيهقى در السنن الكبرى، ج6، ص 300، چاپ بيروت.

3- مسلم بن الحجّاج القشيرى در الصحيح، ج3، ص 1380، چاپ مصر.

4ـ ابن اثير در كتاب «الكامل فى التاريخ»، ج 2، ص 126

5- حافظ عبدالدّين محمد بن أبى شبيه، ج 4، كتاب المصّنف، ص 141. «انّ عليّاً دفن فاطمه ليلاً.»

6- اُبى فلاح الحنبلى در كتاب شذرات الذهب، ج 1، ص 15،چاپ قاهره آورده است:

«و غسَّل فاطمةُ، اسماء بنت عميس و على (عليه السلام) و دفنها ليلاً.»

7- سيوطى در كتاب الثغور الباسمه، ص 15،چاپ بمبئى آورده است.

«و غَسلها زوجها على، و صَلّى عليها و دفنها ليلاً»؛ همسرش علي او را شبانه غسل داد، بر او نماز خواند و دفنش کرد.

8- عبدالرحمن بن عمرو الدمشقى در كتاب تاريخ أبى ذرعة ج1، ص 290 چاپ دمشق گويد: «توفّيت فاطمة، بعد رسول الله (صلى الله عليه وآله) بستّه اشهر، فدفنها على بن ابى طالب ليلاً»؛ فاطمه شش ماه پس از پيامبر رحلت کرد و علي (عليه السلام) شبانه دفنش کرد.

9ـ ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه ج 6، ص 50 .

لازم به يادآورى است كه در منابع ذكر شده در اين قسمت از اهل سنت علاوه بر تدفين شبانه به مورد ديگرى نيز توجّه شده بود و آن اعراض حضرت زهرا (عليهاالسلام) از خليفه اول و عدم تكلّم ايشان با او تا زمان وفات است و اين خود نيز دليلى ديگر بر غضب حضرت فاطمه (عليهاالسلام) بر او دارد.

قسمت دوم ـ خطبه حضرت زهرا(عليهاالسلام) در مسجد و در بستر بيمارى

در منابع اهل تسنن به مطلب (ناراضى بودن حضرت فاطمه عليهاالسلام از شيخين) تصريح شده است:

ابن قتيبه در كتاب الامامة و السياسة، ص14، و نيز محمد بن يوسف گنجى شافعى در باب 99 كفاية الطالب.

از ديگر مصادرى كه گواه بر خشم و غضب حضرت زهرا(عليهاالسلام) بر برخي از صحابه است خطبه ايشان در مسجد است. كه در مصادر اهل تسنّن خطبه مذكور ضبط شده است:

(در قديمي‎ترين نسخه در كتاب بلاغات النساء، نوشته ابوالفضل احمد بن ابى طاهر مروزى، که متولد 204 و متوفاى 280 هجرى است حاوى خطبه‎هاى بليغ زنان عرب است.

بلاغات النساء، صص 23 و 24، چ بيروت

و ابن ابى الحديد، شرح نهج البلاغه، ج 4، ص78

و المناقب، احمد بن موسى كه سند آن منتهى به عايشه است

و السقيفه، ابوبكر احمد بن عبدالعزيز جوهرى كه از بزرگان اهل‎‎سنت است و در كتابش به سندهاى مختلف اين خطبه را نقل كرده است.

آيا الفاظ سنگين و سرشار از استدلال خطبه فدکيه، دليل بر مصائب و رنج‎هاى وارده بر حضرت زهرا عليهاالسلام بعد از وفات پدر بزرگوارشان نيست؟!

پس از چند روز حضرت در اثر مصائب و لطمات وارده در بستر بيمارى قرار گرفتند و هنگامى كه خبر به زنان مهاجر و انصار رسيد شايد براى جبران و كاهش اشتباهات مردانشان به عيادت آمدند و از احوال حضرت پرسيدند؟ حضرت در پاسخ به اين سؤال فرمودند:

«قالت: اصبحتُ و الله عائفة لدنيا كنّ، قاليةً لرجالكنّ»؛ «به خدا سوگند صبح كردم در حالى كه از دنياى شما بيزارم و بغض مردان شما در دلم جاى گرفت.»

آيا اين سخنان، سخنان كسى نبود كه پيامبر (صلى الله عليه و آله) درباره‎اش فرمود: من به شادى‎اش شادمان هستم و در ناراحتى او ناراحت... ؟!!

و از طرفى در كتب اهل سنت آمده است كه پيامبر(صلى الله عليه وآله) در مورد حضرت فاطمه زهرا (عليهاالسلام) فرمودند: «فاطمةُ بضعة منى، فمن أغضبها، أغضبنى»؛ فاطمه پاره تن من است، غضب او ، غضب و ناراحتي من است. 

پایان رنج‎های حضرت زهرا علیهاالسلام

در نهایت زهراى اطهر علیهاالسلام پس از تحمل مصائب و محنت‎ها و بى‏وفایی‎هاى بسیار، در اثر بیمارى و تألمى كه از ضربات دشمنان بر بدن مباركشان حاصل شده بود به شهادت رسیدند و به دیار حق و ملاقات با پدر شتافتند.(1) پس از آن بر طبق وصیت آن حضرت جسد شریفشان شبانه غسل داده و كفن شد(2) و آنگاه غریبانه به خاك سپرده شد، بدون این كه كسى از محل دفن آگاهى یابد.

از واقدى نقل شده: «انّ فاطِمَةَ لَمّا حَضَرَتْها الوَفاةُ أَوصَتْ عَلیّا أنْ لایُصَلِّی عَلَیْها أَبُوبَكْرٍ وَ عُمَرُ فَعمِلَ بِوَصِیَّتِها(3)؛ هنگامى كه فاطمه علیهاالسلام در بستر شهادت بود، به على علیه‏السلام وصیت فرمود كه خلیفه اول و دوم بر جنازه‏اش نماز نگزارند و امیرمؤمنان هم به وصیت ایشان عمل نمود.»

در روز بعد وقتى این خبر به آن دو رسید، به سرعت خودشان را به بقیع رساندند و وقتى نتوانستند قبر را پیدا كنند، خلیفه دوم به امیرمؤمنان علیه‏السلام گفت: به خدا قسم قبر او را پیدا كرده و نبش خواهیم كرد و بر بدن او نماز خواهیم گذاشت. آن حضرت با چهره‏اى غضبناك فرمود: «یَا ابْنَ السَّوْداءِ أَمّا حَقّی فَقَدْ تَرَكْتُهُ مَخافَةَ أَنْ یَرْتَدَّ النّاسُ عَنْ دِیْنِهِمْ، أَمّا قَبْرُ فاطِمَةَ فَوَ الَّذی نَفْسُ عَلِىٍّ بِیَدِهِ لَئِنْ رُمْتَ وَ أَصْحابُكَ شَیْئا مِنْ ذلكَ لاَسْقِیَنَّ الأَرْضَ مِنْ دِمائِكُمْ؛ اى فرزند سوداء (زن سیاه‏رو)! از حق خودم (خلافت) گذشتم تا مبادا مردم از دینشان خارج شوند، امّا در مورد قبر فاطمه علیهاالسلام، نه. قسم به كسى كه جان على در دست اوست اگر تو و یارانت قصد چنین كارى داشته باشید، هر آینه زمین را از خون‎هاى شما سیراب خواهم كرد.» در این هنگام خلیفه اول قسم یاد كرد كه چنین كارى انجام ندهد و سپس آنجا را ترك كردند و مردم متفرق شدند.(4)

آرى فاطمه علیهاالسلام از میان شعله‏هاى ظلم و نامهربانى رهایى یافت، اما على علیه‏السلام و یتیمان فاطمه علیهاالسلام غریب و تنهاتر از گذشته راه سخت و دشوارى را در پیش رو داشتند. با شهادت آن بانوى بزرگ امیرمؤمنان شریك روزهاى تلخ و پر درد زندگى خویش را از دست داد و زندگى براى او دشوارتر گردید. در این هنگام بود كه این شعر را انشاء نمود:

نَفْسی عَلى زَفَراتِها مَحْبُوسَةٌ                                                         یا لَیْتَها خَرَجَتْ مَعَ الزَّفَراتِ 

لاخَیْرَ بَعْدَكِ فِی الحَیاةِ و إنَّما                                                           أبْكی مَخافَةَ أَنْ تَطُولَ حَیاتی 

«جان من در بین نَفَس‎هایش حبس شده، اى كاش جانم به همراه آنها [از بدنم] خارج مى‏شد. بعد از تو هیچ خیرى در زندگى [دنیا] وجود ندارد و من در حالى گریه مى‏كنم كه مى‏ترسم [بعد از تو] عمرم طولانى شود.»(5)

اى كاش مى‏آمد ز تن من جان من برون                                            همراه ناله‏هاى اسف خیز زار من 

از سوز دل بنالم و ترسم كه از قضا                                                  گردد دراز زندگى رنج‎بار من 

امیرمؤمنان علیه‏السلام هنگام دفن زهراى مرضیّه در حالى كه با فاطمه علیهاالسلام وداع مى‏نمود، وداع با پیامبر را به یاد آورد و به پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله چنین گفت: «قَلَّ یا رَسُولَ الله‏ِ عن صَفِیَّتِكَ صَبْرى وَ رَقَّ عَنْها تَجَلُّدی... فلَقَدِ استُرْجِعَتِ الوَدیعَةُ و أُخِذَتِ الرَّهینَةُ، أَمّا حُزْنی فَسَرْمَدٌ و أمّا لیلی فَمُسَهَّدٌ إلى أَنْ یَخْتارَ الله‏ُ لی دارَكَ الّتی أَنْتَ بِها مُقیمٌ وَ سَتُنَبِّئُكَ ابْنَتُكَ بتَضافُرِ أُمّتِكَ عَلى هَضْمِها، فأحفِها السُّؤالَ وَاستَخْبِرْهَا الْحالَ، هذا و لم یَطُلِ العَهْدُ و لَمْ یَخْلُ مِنْكَ الذِّكْرُ(6)؛ اى پیامبر خدا! از فراق دختر برگزیده‏ات صبرم كم شده و طاقتم از دست رفته است... امانت باز گردانده شد و آنچه در دست من بود گرفته شد، اما اندوهم همیشگى است و شب‎هایم همراه بیدارى، تا آن دم كه خداوند سر منزل تو را كه در آن اقامت گزیده‏اى برایم انتخاب كند. به زودى دخترت تو را آگاه خواهد ساخت كه امّتت در ستم كردن به وى اجتماع كرده بودند، سرگذشت وى را از او بپرس و چگونگى حال را از وى خبر گیر، وضع این چنین است در حالى كه هنوز فاصله‏اى از زمان حیات تو نگذشته و یادت فراموش نگردیده است.»

پی‎نوشت‎ها:

1. در تاریخ شهادت ایشان اختلاف زیادى وجود دارد، ولى مشهورترین اقوال از نظر شیعه 75 یا 90 روز بعد از رحلت رسول گرامى اسلام صلى‏الله‏علیه‏و‏آله است.

ر.ك: مناقب آل ابى طالب، همان، ج3، ص132؛ بحارالانوار، همان، ج43، ص188؛ كشف الغمّة، همان، ج1، ص128.

2. كشف الغمّة، همان، ص120.

3. مناقب آل ابى طالب، همان، ج3، ص362.

4. دلائل الأمامة، همان، ص134؛ بحارالأنوار، همان، ج43، ص171.

5. مقتل الحسین، همان، ج1، ص84.

6. نهج‏البلاغة، خطبه 202.

منبع:

مجله مبلغان، ‏شماره 56 ، علی تقوی.